Denen stemmen over euro

Als toerist in het euroloze Denemarken toch betalen met de euro? Voor wie de kroon voor lief neemt, kan het al jaren....

Van onze verslaggeefster Nanda Troost

Maar misschien komt het nog eens tot een volwaardige deal: de Denen gaan zich (weer) in een referendum uitspreken over de euro. Mogelijk in de tweede helft van volgend jaar.

‘Het is het juiste moment om een beslissing te nemen’, zei premier Anders Fogh Rasmussen deze week in Kopenhagen, waar hij zijn nieuwe regering presenteerde en vriend en vijand verraste met de aankondiging van het referendum. ‘We hebben altijd gezegd dat de EU-uitzonderingen een belemmering zijn voor Denemarken.’

In 2000 verwierp Denemarken deelname aan de euro: 53,1 procent was tegen, 46,9 procent voor. In 1993, bij het Verdrag van Maastricht, hadden de Denen al vier opt-outs bedongen. Daarmee hebben ze sindsdien een uitzonderingspositie als het gaat om het EU-burgerschap, een gemeenschappelijk defensiebeleid, justitiebeleid en Schengen, en het monetaire beleid en dus de euro.

Maar die uitzonderingspositie keert zich steeds meer tegen Denemarken, vinden vooral politici. Als er in Brussel over samenwerking op het gebied van defensie wordt gesproken, moet de Deense afvaardiging de zaal verlaten. En de Deense deelname aan de internationale vredesmissie in Bosnië moest een paar jaar geleden worden beëindigd toen de NAVO het gezag overdroeg aan de EU.

De vraag is wat Rasmussen bezielt om uitgerekend nu een referendum over de euro te houden. De Denen staan weliswaar iets positiever tegenover de gemeenschappelijke munt, 52 procent is voor, blijkt uit een peiling van de zakenkrant Børsen . Maar dat is eerder vertoond: in 2000 was aanvankelijk ook een kleine meerderheid voor.

Anders Fogh Rasmussen neemt echter een beredeneerd risico, zeggen waarnemers in Kopenhagen. De premier wil voorkomen dat hij de kiezers – die hem een derde termijn gunden na een campagne waarin Europa helemaal geen rol speelde – moet raadplegen over een veel ingewikkelder Europees verdrag: het Hervormingsverdrag dat in de plaats is gekomen van de Europese Grondwet, die door Frankrijk en Nederland werd weggestemd.

Een speciale commissie onderzoekt momenteel of het Hervormingsverdrag aan de Deense kiezer moet worden voorgelegd. Volgens juristen is een referendum niet nodig, omdat er vanuit Kopenhagen geen macht wordt overgedragen aan Brussel. De regering wacht echter met een besluit tot een rapport hierover, volgende maand, klaar is.

Als de verwachtingen uitkomen, kan het parlement daarna het Hervormingsverdrag ratificeren. Een meerderheid van de Deense volksvertegenwoordigers is in elk geval voor.

Daarna wacht Rasmussen de schone taak de Denen uit te leggen wat de rest van Europa al jaren weet. Dat het referendum over de euro eigenlijk niet meer dan symbolisch is. De Deense eurosceptici mogen zich dan graag wentelen in hun onafhankelijk zijn van het in hun ogen veel te bureaucratische Brussel, de Deense kroon is gekoppeld aan de euro.

En op monetair gebied doet de Deense Centrale Bank niets meer dan volgen wat in Frankfurt gebeurt. Renteverhogingen of -verlagingen van de Europese Centrale Bank worden vaak al binnen een kwartier door Kopenhagen nagevolgd. Terwijl ook hier, wordt herhaaldelijk door voorstanders betoogd, Denemarken nu niets heeft in te brengen.

De Europese Unie heeft altijd laconiek gereageerd op de Deense uitzonderingspositie. Wat de gevolgen zullen zijn voor de ook euroloze Britten en Zweden? Een Deens ja zal, zo is de verwachting, weinig veranderen aan de Britse aversie tegen de euro. Verwacht wordt wel dat Zweden, dat in 2003 nee stemde, dan ook overstag zal gaan.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden