Denen komen in verzet tegen bevallen in het ziekenhuis en zoeken steeds vaker de woonkamer op

'Na de bevalling ging het gewone leven meteen weer door. Sophia lag op de bank en ik haalde een salamipizza met een Corona.'

Het aantal thuisbevallingen is in Denemarken in drie jaar tijd meer dan verdubbeld. Toch wordt er nog steeds vreemd naar gekeken.

Alex en Sophia Weber met hun baby Elliot in Odense, Denemarken. Elliot werd 2 weken eerder thuis geboren. Foto Julius Schrank / De Volkskrant

'We werden hippies genoemd', zegt de Deense Sophia Weber (23) over haar eerste thuisbevalling. Midden in de woonkamer van hun appartement in Odense pompte haar man Alex Weber (25) drie weken geleden het bevalbad op, stak kaarsjes aan en pufte samen met haar in het warme water de weeën weg. 'Toch ben ik blij dat we het doorgezet hebben', zegt ze. 'Alex die achter mij zat in het bad en het moment dat ik onze Elliott zelf optilde uit het water. Dat ging zo ontspannen. Zo mooi.'

Wie in Denemarken voor een thuisbevalling kiest, krijgt vreemde blikken: ben je helemaal gek geworden of zo? Al decennia bevallen nagenoeg alle vrouwen hier in het ziekenhuis, omdat dit als groot goed geldt van de medische vooruitgang. Bevallen in een kamer met sensoren en witte jassen is bovendien de internationale norm, waar zelfs Nederland zich nu 'eindelijk' aan conformeert.

Toch komt een groeiende groep Denen daartegen in verzet. Zij vinden bevallen in het ziekenhuis te stressvol en zoeken daarom de woonkamer op. In drie jaar tijd is het aantal thuisbevallingen meer dan verdubbeld naar ruim 1.700, 3 procent van alle bevallingen in Denemarken.

Dat lijkt een klein percentage. De discussie die het veroorzaakt in de Deense medische wereld is des te groter. Is het wel zo verstandig dat de Denen weer bevallen in hun 'primitieve' huiskamers?

'Thuis bevallen is zeker een trend. Als dit zo doorgaat, halen we jullie Nederlanders nog in', zegt Karen Ingversen, een verloskundige in Kopenhagen die drie jaar in Nederland werkte en al veel Deense thuisbevallingen heeft begeleid. Zij is een voorstander van thuis bevallen en met haar de meeste in ziekenhuizen werkzame vroedvrouwen. Deze verloskundigen gaan graag in op verzoeken voor thuisbevallingen. Het recht daarop is wettelijk vastgelegd voor iedere Deense vrouw. Daarnaast organiseren ze zogeheten thuisbevalcafés, informatieavonden waar ze zwangere vrouwen en hun partners voorlichten.

Bezuinigingen

Actiever dan ooit promoten de Deense verloskundigen de thuisgeboorten, omdat ze gefrustreerd zijn over de bezuinigingen op hun kraamafdelingen. Vroeger kregen vrouwen tot zes dagen hersteltijd in het ziekenhuis. Nu moet alles op de kraamafdeling snel, snel, snel. Wie verder geen complicaties heeft, staat binnen maximaal zes uur na de bevalling weer buiten. Ook komt het voor dat verloskundigen vrouwen bij wie de weeën al zijn begonnen naar een ander ziekenhuis moeten sturen omdat er geen plek is.

De vroedvrouwen in de ziekenhuizen rennen ook van de ene bevalling naar de andere. De Deense arbeidsinspectie heeft meerdere ziekenhuizen vanwege de te hoge werkdruk op de vingers getikt.

'We werden hippies genoemd', zegt de Deense Sophia Weber (23) over haar eerste thuisbevalling. Foto Julius Schrank / De Volkskrant

In het ziekenhuis moeten vroedvrouwen ook sneller het stokje overdragen aan een collega, omdat ze gebonden zijn aan strakke roosters. Bij een thuisbevalling zijn ze er tot het einde. 'Dat heb ik als zeer rustgevend ervaren', zegt Sophia. Bij de bevalling van haar eerste zoon in het ziekenhuis, ruim twee jaar geleden, had ze wel vijf verschillende vroedvrouwen aan haar bed. Ze gelooft dat haar bevalling mede daardoor een stuk langer duurde.

Ziekenhuismanagers laten de verloskundigen hun gang gaan, omdat thuisbevallingen goedkoper zijn voor het ziekenhuis. Die schelen bedden en vormen zo een handige bezuinigingspost. De meeste ziekenhuizen hebben nu teams van verloskundigen opgericht die zich specialiseren in thuisgeboorten.

De gynaecologen vinden de 'thuisverheerlijking' absurd en eisen dat de verloskundigen ermee stoppen. Zij zien de thuisbevalling als een stap terug in de tijd. Thuis baren deden de vrouwen op het platteland in de vorige eeuw, uit nood, bij gebrek aan toegang tot ziekenhuizen.

Levens redden

Veelzeggend was het optreden van Thomas Larsen, voorzitter van het Deense Gezelschap van Verloskunde en Genealogie, enkele weken geleden in de media. Hij vertelde dat de Denen die wel in het ziekenhuis bevallen daarmee levens redden. Daarvoor verwees hij naar een aantal jaren oud onderzoek van de Universiteit van Oxford naar Engelse bevallingen. Op de duizend ziekenhuisbevallingen stierven volgens dat onderzoek drie baby's, tegen zes bij thuisbevallingen. Maar de onderzoekspopulatie was te klein om een dergelijk vergaande conclusie te trekken, aldus Detektor, een Deens tv-programma dat nieuwsfeiten checkt.

Een groeiende groep Deense medische wetenschappers spoort de verloskundigen juist aan om de bevolking actief te informeren over thuis bevallen, zegt medisch statisticus Ole Olsen van de Universiteit van Kopenhagen. Thuisbevallingen zijn volgens hem bij normale zwangerschappen op zijn minst net zo veilig. Tevens zou er minder kans zijn op grote bloedingen, inscheuren of op keizersneden, omdat een vertrouwde omgeving de aanmaak stimuleert van bevalhormonen. Olsen: 'Sommige gynaecologen overdrijven de gevaren.'

Ook Sophia werd bang gemaakt met 'verhalen', zegt ze. Want wat als ze toch halsoverkop voor een ingreep naar het ziekenhuis moest? Haar vroedvrouw verzekerde haar dat als er iets fout dreigde te gaan, zij dat op tijd zou signaleren. Er was dan nog voldoende tijd om Sophia naar het ziekenhuis te vervoeren .


Of thuis bevallen de grote massa in Denemarken bereikt, valt nog te bezien. Op zijn werk heeft Alex in elk geval het nodige zendingswerk te verrichten. Zijn collega's vinden hem maar een uitslover. Zo thuis samen met je vrouw in een bevalbad stappen, dat hadden zij dus nooit gedaan. Alex: 'Het viel allemaal reuze mee hoor. Na de bevalling ging het gewone leven meteen weer door. Sophia lag op de bank en ik haalde een salamipizza met een Corona.'

Forse daling in Nederland

Thuis bevallen is een traditie die in Nederland langzaam lijkt uit te sterven. Eind jaren negentig lag het aantal thuisbevallingen op 35procent, in 2015 was dat gedaald naar 13 , blijkt uit cijfers van de Stichting Perined. Uit onderzoek van het Radboudumc uit 2015 blijkt dat vrouwen sinds het begin van deze eeuw sneller naar het ziekenhuis zijn doorverwezen om zogeheten niet-urgente redenen, bijvoorbeeld omdat de bevalling te langzaam op gang komt of vanwege een verzoek om pijnbestrijding. De Nederlandse vrouw is mogelijk wat banger geworden. Er is veel negatieve berichtgeving geweest rond het relatief hoge babysterftecijfer in Nederland in vergelijking met andere Europese landen (9 per duizend in 2010 ). Dit zou overigens andere oorzaken hebben dan de thuisbevalling.

Meer over