Den Haag wacht in spanning op artikel 12-status

Bloedzenuwachtig èn pessimistisch zijn de ambtenaren op het Haagse gemeentehuis nu het Uur U nadert. Zal de armlastige stad de artikel 12-status en daarmee extra geld uit het Gemeentefonds krijgen?...

Van onze verslaggeefster

Aukje van Roessel

DEN HAAG

Een jaar geleden vroeg Den Haag de artikel 12-status aan. Met een goed onderbouwd verhaal, vinden ambtenaren op het gemeentehuis. Maar in het gebouw ernaast, op het departement van Binnenlandse Zaken, wegen ambtenaren van de Inspectie Financiën Lagere Overheden (IFLO) de argumenten en cijfers. Hun zwaarwegende advies moet op 1 december naar de Raad voor de gemeentefinanciën. Deze laat zijn licht erover schijnen, voordat de bewindieden van Binnenlandse Zaken in juni volgend jaar hun definitieve beslissing nemen.

Dat lijkt nog ver weg, maar de Haagse gemeentebestuurders weten dat er zelden wordt afgeweken van het IFLO-advies. En de directeur financiën van de gemeente weet precies hoe er bij de buren van Binnenlandse Zaken over de Haagse financiële problemen wordt gedacht. De sombere stemming op het stadhuis betekent dus niet veel goeds.

Er zijn gemeenten die de artikel 12-status op goede gronden hebben gekregen. Gouda bijvoorbeeld: de Goudse grond is zo zompig, dat bouwen in die stad altijd veel duurder is dan elders. Purmerend zat met een groot financieel tekort, nadat het eerst in opdracht van de provincie grond had aangekocht voor woningbouw, en vervolgens van diezelfde provincie te horen kreeg dat de woningen er toch niet mochten komen.

Heeft Den Haag ook zo'n overduidelijk, onweerlegbaar argument? Het antwoord is nee.

Begin jaren negentig werd duidelijk hoe belabberd Den Haag ervoor stond. Jarenlang had de stad veel meer eigen geld uitgegeven aan stadsvernieuwing dan de landelijke norm aangeeft. PvdA-wethouder Adri Duivesteijn was in de jaren tachtig de grote motor achter alle bouwdrift.

Ook over andere begrotingsposten zouden de IFLO-ambtenaren hun wenkbrauwen kunnen fronsen.

De kosten van de uitvoering van de bijstandswet liggen in Den Haag per inwoner hoger dan in de andere drie grote steden.

Onlangs bleek dat Den Haag zijn Melkert-banen beter met langdurig werklozen weet te benutten dan Amsterdam. De reden is een goede en intensieve begeleiding van het grote aantal werkzoekenden. Maar dat kost wèl geld uit de gemeentelijke bijstandspot.

De financiële nood van Den Haag is niet alleen ontstaan doordat de uitgaven hoog zijn, maar ook doordat de inkomsten van de stad ver achterblijven bij bijvoorbeeld die van Rotterdam en Amsterdam. Rotterdam is rijk vanwege de haven. De hoofdstad heeft óók haveninkomsten, maar kon daarnaast de laatste jaren nog geld binnenhalen door het uitgeven van grond. Maar Den Haag, ingeklemd tussen zee en voorsteden, heeft geen kale grond meer die het kan verkopen voor woningen of bedrijven. De ruimtenood zet de stad financieel klem.

Binnenkort weet Den Haag of er tussen een volmondig ja tegen de artikel 12-status en een hartgrondig nee nog een middenweg is. Mocht het advies negatief zijn, dan heeft de stad ook een bestuurlijk probleem.

Het ligt voor de hand dat VVD-wethouder Engering van financiën, de grote voorstandster van de artikel 12-status, zich dan zal bezinnen op haar toekomst. Even buiten beschouwing gelaten dat ze mogelijk toch weggaat, omdat ze heeft gesolliciteerd naar het burgemeesterschap van Breda. En als dan ook, zoals nu wordt gefluisterd, de twee PvdA-wethouders opstappen, omdat ze de verantwoordelijkheid voor nòg ingrijpender bezuinigingen niet op zich willen nemen, zal de crisis compleet zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.