Den Haag twijfelt over hulp

Helpt hulp aan arme landen? Nederlanders twijfelen al langer. Politieke partijen stellen onderzoeken in...

Het kan geen toeval zijn dat drie grote politieke partijen (CDA, PvdA en VVD) zich dezer dagen bezinnen op de toekomst van ontwikkelingssamenwerking. Op verschillende manieren reageren ze op het afbrokkelend ‘draagvlak’, ofwel de tanende publieke steun voor hulp aan ontwikkelingslanden. Geeft de overheid niet te veel geld uit, en wordt het wel goed besteed? Het zijn vragen die burgers steeds vaker stellen, zo blijkt uit onderzoeken en het feit dat steeds meer particulieren projecten op touw zetten in ontwikkelingslanden.

Minister Bert Koenders (Ontwikkelingssamenwerking, PvdA) ziet de bui hangen. ‘De algemene tijdgeest verandert. Er wordt afgerekend met idealen uit de zeventiger en zestiger jaren. Zie de discussie over Duyvendak en Cramer. Ontwikkelingssamenwerking moet oppassen dat we daar niet op een verkeerde manier in worden meegezogen’, waarschuwde hij deze week in een speech.

Koenders kreeg donderdag een steuntje in de rug vanuit onverwachte hoek. Oud-minister Joris Voorhoeve (Defensie, VVD) keerde zich tegen bezuinigingen op ontwikkelingssamenwerking die zijn eigen partij al lang bepleit. ‘Het streven de uitgaven te verlagen is bij kabinetsformaties tot nog toe niet geslaagd en is waarschijnlijk niet bevorderlijk voor het imago van een partij die groei van immateriële en materiële vrijheid ook in andere landen bepleit’, aldus Voorhoeve in een boek dat hij presenteerde onder de vlag van de Teldersstichting, het wetenschappelijk bureau van de VVD.

Aanwezige partijgenoten moesten even slikken, maar bij het CDA gingen de handen direct op elkaar. De Eduardo Frei-stichting (de organisatie voor ‘internationale solidariteit’ van de partij) begint binnenkort met een reeks publieke debatten over dilemma’s in ontwikkelingssamenwerking.

Partijvoorlichter Marcel Meijer: ‘Het behoud van het draagvlak is belangrijk. Traditioneel is de steun groot onder de CDA-stemmers. Tornen aan het budget is niet des CDA’s. Maar we kunnen onze ogen niet sluiten voor zaken als globalisering, het probleem dat juist in arme landen de mensenrechten worden geschonden, enzovoorts.’ De debatten moet bouwstenen opleveren voor een nieuw verkiezingsprogramma.

Bij de PvdA heeft directeur Peter Heintze van de Evert Vermeer Stichting de eerste proeve klaar van een, naar het zich laat aanzien, kritisch rapport over de effecten van ontwikkelingssamenwerking. Heintze: ‘Het gaat om de heel fundamentele en valide vraag of we wel het beoogde doel bereiken. Onze uitgangsvraag is: wat heeft succes in de weg gestaan? Deugt de hulp wel?’

Een speciale denktank had al lang klaar moeten zijn met de studie. Het gerucht dat minister Koenders en PvdA-voorzitter Lilianne Ploumen, afkomstig van de hulporganisatie Cordaid, proberen een al te kritisch rapport te dwarsbomen, wordt door Heintze naar het rijk der fabelen verwezen. ‘Vooralsnog is er geen sprake van politieke druk. Ik zou m’n functie neerleggen als ik genoopt word bevindingen en aanbevelingen aan te passen’.

De kiezers van CDA en PvdA zijn, ná die van GroenLinks en ChristenUnie, de meest fervente voorstanders van (soms zelfs méér) ontwikkelingshulp. De meeste sceptici zitten bij de PVV van Wilders, blijkt uit het onlangs gepubliceerde Nationaal Kiezersonderzoek 2006 van het CBS.

Na alle discussies in eigen kring kan de politiek volgend jaar een studie tegemoet zien van de Wetenschappelijk Raad voor het Regeringsbeleid (WRR). Ook die zal fundamentele vragen niet schuwen, zegt een woordvoerder: ‘Hier leeft het gevoel dat we met ontwikkelingssamenwerking een nieuwe fase bereiken, onder invloed van wat als ‘mondialisering’ wordt samengevat. Wat is het resultaat van alle hulp? Is er wel resultaat?’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden