Reportage Boerenstaking

Demonstrerende boeren krijgen veel waardering, en veel regen

Boeren op het Malieveld. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Wie op de trekker meereed naar Den Haag zag tot diep in Wassenaar de duimen omhoog gaan voor de boeren. Meer dan een protest leek dit een collectieve hunkering naar waardering. ‘Ik voel me net de koningin op Prinsjesdag!’

Rogat, Drenthe, 01.48 uur

‘Links van de kruising staat het vol trekkers, rechts van de kruising staat het vol trekkers. En dan moet zo de colonne uit Friesland zo nog aansluiten.’ Aan de bar van chauffeurscafé De Raket in verzamelplaats Rogat bij Meppel staat de blik van een van de organisatoren op lichte paniek. ‘Dit doe ik volgende week niet nog een keer.’ De schaal koekjes naast de koffiekan is geplunderd. ‘Neem de rest maar mee, dan kunnen jullie onderweg koekhappen.’

Wilt u dit verhaal liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie.

Rogat, 02.15

‘Boeren klagen niet, die werken’, zegt Hermen Hoorn stellig. Toch staat de 39-jarige aspergeboer uit het Drentse Huis ter Heide klaar met zijn trekker voor een lange, nachtelijke tocht naar Den Haag. Het voorstel van D66-Kamerlid Tjeerd de Groot om de veestapel te halveren vanwege de stikstofproblematiek was voor hem de druppel. ‘Daarmee ga je een grens over. We moeten de hele samenleving van goedkoop voedsel voorzien, maar naar begrip en waardering kunnen we fluiten.’ Waarom wordt de oplossing zo vaak bij de boeren gezocht, in plaats van mét hen? ‘Niemand vertegenwoordigt ons.’

Daarom is hij rond middernacht van huis vertrokken met zijn broertje en vier kameraden. Helemaal gerust op het effect van de actie is hij niet – de demonstratie is een grote slag om de sympathie. Een statement maken en tegelijk de burger niet al te zeer tot last zijn, gaat dat samen? Gelazer kunnen de boeren al helemaal niet gebruiken. ‘Dit gaat om ons imago, en dat moeten we niet verpesten.’ 

Publiek in het Drentse Rogat bij de boeren die naar Den Haag vertrekken. Beeld Foto Guus Dubbelman / de Volkskrant

Rouveen, 02.37 uur

In de krappe cabine van Hoorns mintgroene Fendt wijzen restanten van gehakselde maïs op gedane arbeid. Hoorns vrouw heeft proviand  meegegeven: ‘Je schoolreispakket’, zei ze erbij. Zijn rechterhand leunt nonchalant op het handgas. Een stoplicht op rood betekent vandaag: doorrijden. Alles voor de eenheid van de colonne over de binnenwegen.

De kilometerslange stoet sliert door de nacht. In het pikdonker baadt de provinciale weg tussen Rouveen en Hasselt in het licht. Het oranje schijnsel van de zwaailichten aan de voorkant van de stoet dringt door een waas van slagregen. Aan de achterkant schijnen helle koplampen. ‘Nu al historisch’, zegt Hermen Hoorn stralend. Zo’n massale opkomst had hij niet verwacht. ‘Vaak zijn we eigenwijs en op onszelf. Nu vormen we één front.’ Toeschouwers maken foto's in de berm. 

De stoet trekkers uit het noordoosten van het land op weg naar Den Haag. Beeld Foto Guus Dubbelman / de Volkskrant

Kampen, 03.54 uur

Tot de komst van het reguliere ochtendverkeer blijven de gelederen gesloten - een karavaan van vooral jonge boeren. ‘Het gaat over onze toekomst. En je moet er een nachtje doorhalen voor over hebben’, verklaart Hoorn. Maar ach: dat is in oogsttijd ook wel eens nodig. Echt comfortabel is het natuurlijk niet, in de trekker over verkeersdrempels enzo. ‘Maar dat is onderdeel van de strijd.’

Zijn 9-jarige dochter had graag meegewild op de trekker naar Den Haag. ‘Ik ben morgen vrij’, jokte ze. Hij had het haar uitgelegd: er zijn problemen met het milieu en alleen de boeren moeten het oplossen. ‘Niet eerlijk’, vond ze.

Boeren staan klaar in Almere om met hun tractoren naar Den Haag te gaan. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Soest, 6.02 uur

Van alle kanten haken trekkers aan. Personenauto’s voegen in. ‘Ik hoop niet dat we de stoet kwijtraken, want ik ken hier de weg niet.’ Het NOS-radionieuws meldt de langste file ooit, 1136 kilometer, vanwege de opmars van ‘boze boeren’. ‘Ik ben niet boos. Wel een beetje teleurgesteld’, zegt Hoorn.

Of is ‘verontwaardigd’ het woord dat de lading het beste dekt? ‘Wat we ook doen: boeren doen het nooit goed genoeg.’ Hoorn mist begrip, inlevingsvermogen. ‘Vroeger kende iedereen wel een boer. Nu denken mensen dat we maar wat aanrommelen zonder besef van dier en milieu.’ In de huizen van Baarn gaan de eerste lichten aan. Per abuis rijdt de stoet door het centrum. ‘Het schiet niet op, maar we hebben geen haast. Ik hoef vandaag toch niet te werken.’

Baambrugge, 8.13 uur

Het is niet voor het eerst dat agrariërs naar het centrum van de macht  togen om aandacht te vragen. Even befaamd als berucht is het Akkerbouwprotest van 20 februari 1990. Ontevreden over het loslaten van de garantieprijs voor tarwe kwamen boeren uit Zeeland, de Flevopolder en Groningen naar Den Haag. ‘Zonder graan geen bestaan’, luidde hun slogan. Hermen Hoorn heeft thuis ter inspiratie de beelden nog eens bekeken. Ruim twee weken hielden de protesten aan, tot een dreigement Schiphol te blokkeren aan toe.

De leuzen zijn niet heel anders dan drie decennia geleden. ‘Wie de boer nu laat stikken, heeft straks niks te bikken!’ staat op een groot bord op de voorbumper van een groen-gele John Deere. Maar anno 2019 verloopt de boerenopstand aanzienlijk minder wild. ‘U mag geen wegen, kruispunten of splitsingen blokkeren’, luidt een van de vele instructies van platform Agractie.

Wassenaar, 10.07

De respons is massaal en instemmend als op de radio wordt gepeild of de boeren steun verdienen: 93 procent van de luisteraars is het eens met de stelling van Stand.nl. Met zoveel vrienden ga je je bijna afvragen of de boeren nog wel vijanden hebben. Als in hartje Wassenaar een deftige dame fanatiek twee duimen opsteekt, weet Hermen Hoorn het zeker: ‘Deze actie is nu al geslaagd’. In de Haagse Jan van Nassaustraat wuift en claxonneert de aspergeboer dat het een lieve lust is. ‘Ik voel met net de Koningin op Prinsjesdag!’

Op het Malieveld. Beeld Foto Guus Dubbelman / de Volkskrant

Malieveld, 10.42 uur

De laatste kilometers naar Den Haag verlopen soepel. Maar dan slaat de twijfel toe: de instructies volgen en parkeren bij het voetbalstadion van ADO, of naar het strand van Scheveningen, waar vandaan bussen zouden worden ingezet? Dan komt het bericht door dat de gemeente het maximum van 75 trekkers op het Malieveld heeft losgelaten: de arena is veroverd. Bijna elf uur na vertrek uit Drenthe stuurt Hoorn zijn Fendt het Malieveld op.

Malieveld, 12.11 uur

‘In de blote kont’, knalt er rebels uit de speakers. Maar als de zon doorbreekt gaat hoogstens een jas uit. Vanwege de onophoudelijke trekkertoestroom roept burgemeester Krikke van Den Haag ‘de driehoek’ bijeen. Maar op het Malieveld staan de John Deeres en Deutz-Fahrs keurig in het gelid – 2200 zouden er uiteindelijk in Den Haag zijn aangekomen. Ondanks de vrees voor ongeregeldheden blijft het bij drie aanhoudingen, waaronder voor het omver rijden van een hek en een voor het rijden over de middenberm. Voor de zekerheid schermt een peloton ME’ers een barricadetruck de weg naar het Binnenhof af.

Onder de demonstranten op het Malieveld zijn ook veel jonge boerenvrouwen. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Malieveld, 13.06

‘Ik dacht: we gaan met een mannetje of 150 naar Den Haag, maar het zijn er iets meer geworden’, zegt actievoorman Bart Kemp tegen een menigte van zo’n tienduizend mannen en vrouwen. ‘Dit is de grootste landbouwactie ooit’, jubelt hij. ‘De grootste prestatie is dat jullie er allemaal zijn’, vindt de spreekstalmeester. Even klinkt het als groepstherapie.

Ook in het centrum van de macht worden de boeren bewierookt. ‘Niemand kan meer om de boeren heen, dat hebben jullie vandaag voor elkaar gekregen’, zegt landbouwminister Carola Schouten vanaf het podium waar haar even daarvoor nog de les is gelezen. Natuurlijk verdienen de boeren meer waardering van samenleving, overheid en politiek. Binnenkort wordt er weer eens flink uitgepakt tijdens de ‘Boeren, bedankt!-dag’. En, mark her words: zolang zij minister is, is een halvering van de veestapel niet aan de orde. Applaus. ‘Mooi, kunnen we weer naar huis’, klinkt het.

Op het Malieveld. Beeld Foto Guus Dubbelman / de Volkskrant
Een demonstrant voedt haar baby op het Malieveld. Beeld Foto Guus Dubbelman / de Volkskrant

Malieveld, 14.18

Lef kan Tjeerd de Groot niet worden ontzegd. ‘Laat u niet naar de mond praten’, waarschuwt het verguisde D66-Kamerlid in het hol van de leeuw. Maar de boeren keren hem massaal de rug toe met hun hernieuwde trots. ‘Van waardering kan de schoorsteen niet roken’, probeert De Groot nog. Maar die waarschuwing verdrinkt in het scanderen van ‘boeren, boeren’ – de hymne van een stand die zich heeft opgericht en vandaag door niets of niemand klein laat maken.

En daarmee is het werk gedaan. Gestaag stroomt het Malieveld leeg. ‘Hup, op de trekker en op huis aan, zo zijn boeren dan ook wel weer’, zegt Hermen Hoorn. Hij reist met gemengde gevoelens terug naar Drenthe. ‘De politici leken de boodschap niet allemaal begrepen te hebben. Maar zoveel steun van burgers had ik niet verwacht.’ Een geluk: op de terugweg mogen de trekkers wel over de snelweg. ‘Ik denk dat we voor middernacht thuis zijn.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden