REPORTAGEANTI-RACISMEPROTEST EINDHOVEN

Demonstreren op anderhalve meter: in Eindhoven gaat het vlekkeloos

Ook in Eindhoven is dit weekend gedemonstreerd tegen racisme en politiegeweld. Het Stadhuisplein staat in een oogwenk vol, maar de markeringen met stoepkrijt doen hun werk. ‘Dit is nog maar het begin.’

Demonstranten tegen racisme op het Stadhuisplein in Eindhoven. Elke spreker op het podium wordt hartstochtelijk toegejuicht door de menigte met mondkapjes en protestborden.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

De revolutie begint met stoepkrijt. Een verse emmer stoepkrijt. Van de Hema, die deze zaterdag in Eindhoven goede zaken doet dankzij de demonstratie tegen racisme en etnisch (politie)geweld. Doemt ergens een tekort aan spullen op, dan zet een van de vrijwilligers vanaf het Stadhuisplein koers naar de winkel.

Jonge mannen en vrouwen komen spontaan naar voren om nieuwe krijtjes uit de emmer te plukken. Waarna ze verdergaan met wat ze non-stop aan het doen zijn: anderhalvemeterkruisen zetten, waarop straks zevenhonderd demonstranten kunnen plaatsnemen.

Na onder meer Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht, Groningen en Tilburg (ook zaterdagmiddag) is het de beurt aan de vijfde gemeente van Nederland om in het geweer te komen. En sinds het vorige week maandag te druk werd op de Dam en afstand houden niet overal meer lukte, weten de organisatoren in Eindhoven dat ook hun betoging onder een vergrootglas ligt. 

Een ordedienst, gevormd door de vrijwilligers die nu nog met krijt in de weer zijn, moet er daarom op toezien dat de betogers genoeg afstand van elkaar houden. De verantwoordelijkheid ligt bij de organisatie van Black Lives Matter en de deelnemers, laat burgemeester John Jorritsma vooraf weten.

Op de frêle schouders van de studentikoze jongens en meiden rust dan ook een zware taak: de volksgezondheid niet in gevaar laten komen. ‘Ik heb er vertrouwen in dat het goed gaat’, zegt Khaled Adam, een van de leden van de ordedienst. Als 17-jarige vluchteling uit Soedan belandde hij in Nederland, vier jaar later staat hij op het Stadhuisplein om op te komen voor zijn rechten. Gevraagd of hij weleens is aangevallen om zijn huidskleur, antwoordt hij: vaak.

De opkomst in Eindhoven wordt geschat op zo’n 1700 mensen.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

‘Hoer van de zwarten’

Terwijl Bob Marley erop blijft hameren dat je moet opkomen voor je rechten, warmt Perle Miangue zich op het podium op. Ze herhaalt de steekwoorden die ze straks in daverende volzinnen over het plein zal uitstorten. Floyd. Mitch Henriquez. Tomy Holten – door sommigen geprofileerd als de Nederlandse George Floyd. Iemand van de organisatie biedt haar wat Fruittella aan: ‘Voor extra energie.’

Miangue kwam in 2018 terecht tussen de betogers van Kick Out Zwarte Piet (KOZP) en een groep tegendemonstranten. Dat was toeval: ze had net haar zoontje afgezet in het centrum van Eindhoven en wilde weten waar het rumoer vandaan kwam. Als ze de betogers van KOZP besluit aan te moedigen, maken boze tegendemonstranten haar uit voor ‘stinkhoer’, ‘bolletjesslikker’ en ‘hoer van de zwarten’. Het filmpje waarop enkele mannen haar insluiten en ze door de politie moet worden ontzet, wordt miljoenen keren bekeken.

Tegen De Correspondent zei ze vorig jaar nog niet zeker te weten of ze in 2020 de barricaden zou beklimmen. Maar na de dood van Floyd had Miangue geen keus meer, legt ze op het podium uit, na een minuut stilte voor alle slachtoffers van ‘police brutality’. Racisme en etnisch geweld zijn springlevend in Nederland, betoogt de 29-jarige vrouw die als kind met haar moeder vanuit de Democratische Republiek Congo (DRC) in het Brabantse Lieshout belandde.

Het Stadhuisplein is dan allang volgestroomd, net als de aanpalende straten. ‘Wees niet bang dat je iets gaat missen’, zegt Miangue tegen de mensen die ver van het podium staan. ‘En denk eraan: safety first, natuurlijk.’

Oproep

Agenten en boa’s houden scherp in de gaten waar de anderhalvemeterregel in het gedrang komt. Ze geven dat door aan iemand van de gemeente, die weer de organisatie inseint. Al even na vijven roept de gemeente op niet meer naar het Stadhuisplein te komen. De opkomst wordt uiteindelijk geschat op 1.700 mensen.

Elke spreker wordt hartstochtelijk toegejuicht door de menigte met mondkapjes en protestborden. Om de zoveel minuten weerklinkt het ‘Black Lives Matter’ en alle variaties daarop. Zwarte kinderen, zwarte vrouwen, Zwarte Piet: zij, of de discussie erover, doen ertoe.

‘Dit is nog maar het begin’, zegt Mpanzu Bamenga, een van de sprekers, naast het podium. Het voormalige Eindhovense gemeenteraadslid denkt dat de dood van George Floyd een kantelpunt betekent. ‘Die beelden waren zo gruwelijk, en iedereen heeft ze kunnen zien.’ Hij wijst op de menigte: allemaal energie. ‘Ik hoop dat we die energie kunnen kanaliseren om iets in beweging te zetten. Mensen richting geven, dat is waar het nu om gaat. Want mensen zijn woedend.’

Ook de in DRC geboren Bamenga heeft zo zijn ervaringen met wat hij ‘geraffineerd racisme’ noemt. Bijvoorbeeld toen hij een huis wilde kopen en de makelaar om een kopie van zijn paspoort vroeg. Tot dan kende de makelaar alleen zijn salarisstrook en zijn achternaam. ‘Misschien dachten ze dat Bamenga Fries was.’ Direct na het opsturen van zijn paspoort kreeg hij naar eigen zeggen te horen dat hij niet in aanmerking kwam voor de woning.

‘Black Lives Matter!’, klinkt het om de paar minuten op het Stadhuisplein.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Pijnlijk

Zo voltrekt zich een anderhalf uur durende aaneenschakeling van persoonlijke en vaak pijnlijke anekdotes, met ook een rol voor Eindhoven. Een stad met een kroonjuweel, Philips, dat mede door buitenlandse arbeiders groot werd en dankzij arbeidsmigranten en expats een steeds internationaler karakter krijgt. ‘Een van oorsprong inclusieve stad dus’, zegt Bamenga. Maar ook een stad die ‘helemaal niet zo lief was als ik dacht’,  zo concludeert Miangue door wat haar in 2018 is overkomen.

Om 18.45 uur, een kwartier later dan de bedoeling was, moet Miangue de betoging voor beëindigd verklaren. Voor een aantal sprekers en de publieksmicrofoon is geen tijd meer. Jorritsma prijst de organisatie en de demonstranten, de betoging is vlekkeloos verlopen. Toch zegt Nihal Altmis namens de organisatie iets te hebben geleerd. ‘Dat we de volgende keer meer tijd nodig hebben.’

Meer over de demonstraties tegen racisme:

Duizenden mensen demonstreerden in Nederland tegen racisme. Maar we hebben het liever over de rol van de Amsterdamse burgemeester dan dat we een serieus debat voeren. Waarin zit toch de witte angst?

Premier Rutte heeft zijn kans gemist om de mensen in het land ervan te verzekeren dat hij voor hun veiligheid en rechten staat, betoogt columnist Sheila Sitalsing.

Bij de demonstratie op de Erasmusbrug in Rotterdam strijden twee boodschappen om voorrang: de roep om gerechtigheid en het dringende verzoek de coronaregels te respecteren. Respect is er zeker, maar het is gewoon te druk. Kort voor 6 uur wordt de demonstratie afgeblazen. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden