Reportage Onderwijsstaking

Demonstreren na een nacht in de jeugdherberg: ‘Ons salaris stelt weinig voor’

Alle onderwijssectoren vonden elkaar in protest, maar wel met verschillende wensen. Op eentje na, zo blijkt in Den Haag: de werkdruk moet omlaag.

Zo’n 40 duizend leerkrachten en docenten verzamelden zich volgens de AOb vrijdag voor de manifestatie op het Malieveld in Den Haag. Beeld Foto Raymond Rutting / de Volkskrant

Er zijn leraren uit het praktijkonderwijs met duikbrillen op en snorkels in hun mond, omdat ze ‘verzuipen’ in het werk. Er lopen basisschoolleraren rond met haarbanden op hun hoofd met handjes erop, omdat ze meer handen in de klas willen. Er zijn pabo-docenten die donkere kringen onder hun ogen hebben geschminkt omdat hun studenten overwerkt dreigen te raken. Er zijn hoogleraren met kartonnen borden met leuzen en mbo-docenten met spandoeken.

Ze zijn allemaal op vrijdagmiddag naar een modderig Malieveld in Den Haag gekomen, waar voor het eerst het hele onderwijs staakt: van basisschool tot universiteit. Volgens de Algemene Onderwijsbond (AOB), die de staking organiseert, zijn 40 duizend mensen op de been gekomen. De inzet: extra investeringen in het onderwijs, structureel 4 miljard euro per jaar. Het geld is nodig om de werkdruk te verlichten en de salarissen te verbeteren.

‘Zou je dat nou wel zeggen tegen de krant?’ Een van de basisschoolleraren met haarbanden op kijkt haar collega bezorgd aan. ‘Waarom niet?’, antwoordt Mariska Navarro (50) fel: ‘Ons bestuur betaalt deze staking niet door. Het kost ons geld om hier te staan. Ik wil dat dat duidelijk is.’

De drie basisschooldocenten uit Hulst (Zeeland) mogen er olijk uitzien met hun kleurige haarbanden, ze worden met de zin pissiger. Om hier op tijd te kunnen zijn en toch de kosten te drukken, hebben ze vannacht in een jeugdherberg geslapen. ‘In stapelbedjes’, zegt Navarro, ‘want ons salaris stelt weinig voor. Ik heb in het voortgezet onderwijs gewerkt, daar is het loon een stuk beter en het werk veel relaxter’.

‘Ik heb een 12-jarige dochter’, zegt haar collega Chana Mack (38) die officieel drie dagen werkt maar in de praktijk vier of vijf, ‘en als ze me vraagt of ik haar kan helpen met haar spreekbeurt is het antwoord: nee, ik moet werken. Ik besteed meer tijd aan mijn leerlingen dan aan mijn kinderen.’ Dat is precies het probleem met het onderwijs, zegt Navarro: ‘Wij doen dit werk met veel liefde voor de kinderen, maar daar wordt misbruik van gemaakt.’

Kinderwens uitgesteld

Elke onderwijssector die naar het Malieveld is gekomen heeft zijn eigen wensen. De basisschoolleraren willen hetzelfde verdienen als docenten in het voorgezet onderwijs, die op hun beurt minder lesuren willen. En terwijl in het mbo en het hbo respectievelijk snellere doorgroeimogelijkheden voor docenten en het schrappen van de laagste salarisschaal op het lijstje staan, willen universitair docenten af van de tijdelijke contracten waarmee jonge docenten vaak worden opgescheept.

Maar misschien wel de belangrijkste eis wordt door alle docenten gedeeld: vermindering van de werkdruk. ‘Ik werk op papier 4,5 dag, maar in de praktijk zijn het er meer dan zes’, zegt Paul van den IJssel, leraar scheikunde op de scholengemeenschap Lelystad. ‘Je wilt kwaliteit leveren, dat kost tijd.’

De 35-jarige Marieke Buil, postdoc-onderzoeker en docent aan de Vrije Universiteit (VU) in Amsterdam, heeft al eens een paar weken thuis gezeten om bij te komen. ‘Veel van mijn collega’s vallen uit met een burn-out.’

Het lastigste in het academische onderwijs, zegt Buil, zijn de tijdelijke contracten. ‘Dat is niet alleen slecht voor ons, maar ook voor de studenten die elke twee jaar een nieuwe docent krijgen die alles opnieuw moet uitvinden.’ Voor haar betekent het dat ze voorlopig geen hypotheek kan krijgen en dat ze haar kinderwens heeft uitgesteld. ‘Mijn vriend werkt ook op de universiteit, dus het is voor ons allebei onzeker.’

Het zijn woelige tijden in het onderwijs. Deze onderwijsbrede staking volgt op een reeks eerdere acties in met name het basisonderwijs. Met effect. Het kabinet trok in 2017 extra geld uit voor het basisonderwijs: 270 miljoen euro voor het verhogen van de salarissen en 430 miljoen voor het verminderen van de werkdruk. Maar minister Arie Slob (Onderwijs) liet vorig jaar ook weten dat het hier bij blijft: het onderwijs krijgt er niets meer bij in deze kabinetsperiode.

De Zeeuwse docenten nemen er geen genoegen mee. Dit is hun vierde staking, en ze zijn bereid door te gaan. ‘Tot ik me zonder schuldgevoel ziek kan melden’, zegt de een. ‘Tot ik weer vrij ben op mijn vrije dag’, zegt de ander. ‘Tot ik genoeg verdien om zelfstandig mijn gezin te kunnen onderhouden’, zegt de derde.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.