Nieuws Protesten Hongkong

Demonstranten laten vernielingen en graffiti achter in parlement van Hongkong

Een demonstrant haalt het officiële wapen van Hong Kong weg in het parlementsgebouw. Beeld AFP

Honderden betogers zijn maandag het parlementsgebouw van Hongkong binnengevallen, daarmee een zware escalatie ontketenend in de protesten tegen de controversiële uitleveringswet. Gemaskerde jongeren met bouwhelmen op spoten graffiti op de muren van het parlement en vernielden schilderijen. 

Toen de politie maandag rond middernacht plaatselijke tijd een ontruiming aankondigde, verlieten de betogers het gebouw.  

De inval in het parlement volgde op een dag van grootschalige protesten in Hongkong, waar jaarlijks op 1 juli de overdracht van de voormalige Britse kolonie aan China wordt herdacht. Maar terwijl honderdduizenden demonstranten vreedzaam door de stad liepen, vonden aan het parlementsgebouw voortdurend schermutselingen plaats. Kleine groepjes jongeren beukten op de glazen entreedeuren in met winkelwagens en metalen palen.

De politie hield de aanvallers eerst af met pepperspray en wapenschilden, maar trok zich later terug. Sinds de zware kritiek op het gewelddadig uiteenslaan van een eerdere betoging, stelt de politie zich meer terughoudend op. Pas twee uur na de inval, iets voor middernacht, kondigde de oproerpolitie een bestorming aan. De betogers verlieten daarop het parlement, maar werden buiten samen met duizenden anderen demonstranten met traangasgranaten weggedreven.

Maar tot het ingrijpen van de politie zwermden de betogers ruim twee uur lang vrij door het parlement, in een ongeziene aanval op de macht. Ze hingen een Britse vlag aan het spreekgestoelte van het halfrond, vernielden videoschermen en bekladden foto’s van politici. 

De betogers voeren strijd tegen een controversiële uitleveringswet, die de overgave mogelijk moest maken van Hongkongse verdachten aan het Chinese vasteland, waar geen onafhankelijke rechtsstaat heerst. Na massale straatprotesten besliste de Hongkongse regering om de wet uit te stellen, maar daar nemen de tegenstanders geen genoegen mee. Zij willen dat de wet volledig ingetrokken wordt, dat ‘Chief Executive’ Carrie Lam opstapt en dat eerder gearresteerde betogers niet worden vervolgd.

Een demonstrant gooit een raam in van het parlementsgebouw in Hongkong. Beeld EPA

Ook na het uitstel van de wet hielden de protesten in Hongkong aan, en leek zich een combinatie van twee stromingen af te tekenen. Enerzijds waren er grootschalige, vreedzame optochten waaraan brede lagen van de bevolking deelnamen, anderzijds hielden jongeren kleine, meer radicale guerrilla-acties. Zo bezetten duizenden jongeren twee keer het hoofdkwartier van de politie, waarbij het gebouw werd beklad.

Tot voor de inval in het parlementsgebouw leken de guerrilla-acties op behoorlijk wat sympathie van de geweldloze betogers te kunnen rekenen. ‘Veel mensen zijn tot de conclusie gekomen dat de grote massabetogingen en wilde acties complementair zijn’, aldus Edmund Cheng, hoogleraar politicologie aan de Hong Kong Baptist University. Hij sprak met de Volkskrant na de schermutselingen bij het parlement, maar voor de betogers er binnenvielen.

‘Die twee combineren is een efficiënte manier om meer druk op de regering uit te oefenen’, aldus Cheng. ‘Sommige mensen verkiezen zelf geweldloos protest, maar beginnen het feit te accepteren dat meer confrontatie nodig is. Ze keren zich niet tegen de radicale vleugel. Dat is een nieuw fenomeen.’

Het is nu de vraag of de jongeren met hun vernielingen in het parlementsgebouw de druk op de Hongkongse regering zullen vergroten, of juist verkleinen doordat ze de sympathie voor de protesten onderuit hebben gehaald. 

Demonstranten maandag in het parlementsgebouw van Hongkong, met op de muur door hen gespoten leuzen. Beeld EPA

Op sociale media in Hongkong was maandagavond veel afschuw over het geweld te lezen, maar tegelijk ook begrip voor de omstandigheden die de jongeren tot deze acties hadden gedreven. ‘Als ik jongeren het parlement in elkaar zie slaan, voel ik wanhoop, verwarring en onzekerheid, net als over de stad zelf’, aldus Shirley Zhao, journalist van de Southern China Morning Post. ‘Na 22 jaar wanbeleid, is dit waar we vanavond zijn aanbeland.’

Op beelden van lokale media was overigens ook te zien dat de jonge invallers, ondanks het vandalisme, een zekere discipline in acht namen. Bij waardevolle antiquiteiten en boeken in de parlementsbibliotheek hingen ze handgeschreven boodschappen neer dat deze niet beschadigd mochten worden. De actievoerders leken de boodschap te hebben opgevolgd.

Ook de organisatoren van de vreedzame 1-julimars, waaraan volgens hun eigen schatting meer dan een half miljoen demonstranten deelnamen, lieten in een verklaring begrip doorklinken voor de jongeren. ‘Door de eisen van de bevolking te negeren, heeft Carrie Lam de jongeren tot radeloosheid gebracht’, aldus de verklaring. ‘Lam wijst alle verzoeken tot dialoog af, en haar ‘bereidheid tot luisteren’ is een lelijke leugen. Haar arrogantie heeft tot de crisis van vandaag geleid.’

Protestanten bestormen de glazen pui van het parlementsgebouw met een container. Beeld Ivan Shum / Getty Images

De inval in het parlement viel samen met de 22ste verjaardag van de overdracht van Hongkong aan China. Daarbij werd afgesproken, volgens het ‘één land, twee systemen’-principe, dat de havenstad vijftig jaar lang zijn eigen politieke en economische systeem zou mogen behouden. Maar volgens veel Hongkongers dringt Beijing zich steeds meer op en dreigt Hongkong zijn vrijheden te verliezen. De uitleveringswet bracht de vele frustraties daarover tot ontlading.

De Hongkongse regering veroordeelde maandag het ‘extreme geweld’, en herhaalde de beloftes waarmee het de demonstranten eerder al had proberen te overtuigen. Van extra concessies was geen sprake. Alle overheidsgebouwen zouden dinsdag gesloten blijven.

De Amerikaanse Nationale Veiligheidsadviseur John Bolton zei maandag dat China zich inzake Hongkong ‘aan zijn internationale verplichtingen moet houden’, en ook de Britse minister van Buitenlandse Zaken Jeremy Hunt uitte zich kritisch over de Chinese houding. Het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken reageerde in scherpe bewoordingen. Het zei dat geen enkel land het recht heeft zich te mengen met ‘interne Chinese zaken’ en dat Groot-Brittannië ‘zijn plaats moet kennen’.

Een demonstrant houdt maandag een pamflet omhoog, bij het massale protest tegen de regering. Beeld AP

Lees verder: 

Na aanhoudende onrust ging de Hongkongse leider Carrie Lam door het stof. Ze is niet de enige die moest inbinden; op het vasteland werd het Xi Jinping duidelijk dat hij zich geen onrust kan veroorloven in het financiële hart van China. Juist nu niet. 

Waarom is de uitleveringswet van Hongkong zo’n steen des aanstoots? Lees hier het verhaal van boekhandelaar Lam Wing-Kee, die uit voorzorg naar Taiwan is gevlucht.

En lees hier een verslag van de Parapluprotesten in 2014, over het optimisme dat de demonstranten toen volledig in de greep had.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden