Reportage Rusland

Demonstranten in Moskou laten zich niet verleiden door gratis concert van gemeente

Gratis festivals moeten demonstranten weglokken bij protestacties van de oppositie in Moskou. Volgens de autoriteiten zijn de concerten een ‘doorslaand succes’, maar op de foto’s is slechts een handjevol mensen te zien. 

De autoriteiten in Moskou organiseren het festival in de hoop jongeren weg te lokken van de politieke demonstraties. Beeld Yuri Kozyrev

‘Laten we maar weer naar huis gaan’, zegt de 16-jarige Nastja tegen haar vriendinnen op het muziekfestival dat volgens de Moskouse gemeente ‘grandioos’ zou worden. ‘Dit festival is gewoon raar.’ 

Want waar zijn de artiesten? Op het podium geen spoor te bekennen van Kurara, Manizha of OQJAV. En de beroemde presentatrice Jekaterina Varnava zou het festival toch presenteren? Allemaal hebben ze zich teruggetrokken. Of, nou ja, teruggetrokken – ze wisten niet eens dat ze zouden meedoen.

Het is de derde zaterdag op rij dat zich een bizar muziekfestival voltrekt in Gorki Park, het centrale stadspark van Moskou. De festivals hebben iedere week dezelfde kenmerken: ze worden georganiseerd en gefinancierd door de gemeente, ze worden pas enkele dagen van tevoren aangekondigd en ze beloven optredens van artiesten die zelf van niets weten.

En misschien wel de belangrijkste gemene deler van de festivals: ze worden gehouden tijdens demonstraties tegen de autoriteiten.

Concerten en eten als lokmiddel

Met de gratis concerten proberen de autoriteiten mensen naar parken te lokken zodat ze niet deelnemen aan de steeds massalere acties van de oppositie. De gemeente zet ook hamburgers en kipspiesjes in als lokmiddel: de festivals beloven bezoekers barbecuevlees van ‘de beste restaurateurs van Moskou’.

Volgens de autoriteiten zijn de festivals een doorslaand succes. Vorige week zouden er 305 duizend mensen afgekomen zijn op de eerste editie van Sjasjlik Live. Als dat waar is, dan behoort Sjasjlik Live in één klap tot de grootste muziekfestivals ter wereld. Glastonbury en Coachella zijn er niets bij.

Maar oppositieleden geloven de aantallen niet. Ze zeggen dat de autoriteiten de opkomstcijfers opzettelijk manipuleren. Zo stelde de politie dat er deze zaterdag 20 duizend mensen meededen aan de recentste demonstratie van de oppositie. Maar de Witte Metertjes, een organisatie die mensen telt bij demonstraties, kwam uit op 50 tot 60 duizend deelnemers. Verreweg het grootste protest tegen de Russische autoriteiten in jaren. En ja, op luchtfoto’s is te zien dat de hele Sacharov Boulevard gevuld is met mensen.

Protest van de oppositie op 10 augustus. Beeld Yuri Kozyrev

Opkomst festivals

Op hetzelfde tijdstip staan er hoogstens een paar honderd mensen onder paraplu’s voor het podium in Gorki Park. Vooral meisjes van zestien, een scholier in een doorweekt rood Justin Bieber-jackje en wat oudere jongeren die bij het zien van de opkomst ongemakkelijk op een afstandje blijven staan. Nee, het festival van de autoriteiten, dit weekend Meat & Beat gedoopt, wil nog niet loskomen.

‘Het gebeurt niet zo vaak dat er hier een festival is, dus ik was wel benieuwd’, zegt de 16-jarige Arseni vanonder een paraplu. Hij wacht op het optreden van Jegor Krid, een popster die niet afgezegd heeft. Maar hoe lang hij nog moet wachten, weet Arseni niet. ‘Ik geloof niet dat er een programma is.’

Artiesten die weggebleven zijn, zeggen dat ze zich niet willen lenen voor de politiek van de autoriteiten. ‘Muziek is nodig om mensen met verschillende religieuze en politieke achtergronden te verenigen’, schreef zangeres Manizha op VKontakte, het Russische alternatief voor Facebook. De band Kurara voorzag haar bericht van afzegging van een foto van oproeragenten die een demonstrant afvoeren.

Het festival Meat & Beat in het Gorki Park in Moskou dit weekend. Beeld Yuri Kozyrev

Groeiend verzet

Waar zaterdag wel beroemde artiesten te vinden zijn? Bij de demonstratie. Oxxxymiron, Ruslands populairste rapper, riep zijn 5 miljoen volgers op om samen met hem mee te doen aan het protest. Ook Ruslands populairste Youtuber, de normaal gesproken apolitieke Joeri Doed, moedigde zijn 9,2 miljoen volgers aan om naar de Sacharov Boulevard te komen.

Daar kregen mensen optredens te zien van muzikanten die symbool staan voor overheidsdruk. Onder meer IC3PEAK trad op, een van de bands die wegens hun kritische teksten al maanden lastig gevallen worden door de autoriteiten tijdens optredens – de ene keer valt de elektriciteit in de zaal uit, de andere keer worden ze vlak voor een concert opgepakt.

‘Anarchie en onrust’

De demonstraties worden zo groot dat de autoriteiten ze niet meer kunnen negeren. Afgelopen week haalden ze voor het eerst de staatstelevisie, die normaal gesproken kritiek op de autoriteiten verzwijgt. In een interview met een staatskanaal zei de burgemeester van Moskou, Sergej Sobjanin, dat de demonstranten uit zijn op ‘anarchie, onrust en chaos’. Hij doelde op mensen die zonder zijn toestemming protesteerden – voor de bijeenkomst van deze zaterdag verleende hij wel een vergunning. ‘De oppositie zegt dat de mensen die het luidst roepen de macht hebben. Dit is Zimbabwe niet, mensen.’

Maar het verzet blijft groeien. En het lijkt er niet op dat gratis muziekfestivals daar wat aan veranderen. De meeste mensen die zaterdag in Gorki Park staan, zitten nog op school. Een grootmoeder die van een afstandje trots toekijkt hoe haar kleindochter danst op de beats van Gradusy: ‘Denkt u nou echt dat ik anders met zo’n jong kind naar een demonstratie tegen het Kremlin gegaan was?’

Wat doen Ruslands bestuurders tijdens de demonstraties?

President Vladimir Poetin toerde zaterdag op een motor met zijspan over de Krim. Hij liet zich daarbij vergezellen door Alexander Zaldostanov, de leider van de Nachtwolven, een patriottische motorclub. Tijdens de demonstratie van twee weken geleden dook Poetin in een mini-onderzeeër naar een scheepswrak uit de Tweede Wereldoorlog. Over de protestgolf heeft de president zich tot dusver niet uitgelaten. Ook de Moskouse burgemeester Sergej Sobjanin vermijdt de demonstraties in zijn stad. Wel bezocht hij de afgelopen dagen een metrolijn in aanbouw, de locatie voor een nieuw wintersportpark en een gala voor bouwbedrijven. Zijn woordvoerders wilden niet zeggen waar de burgemeester afgelopen zaterdag was.

De Volkskrant sprak door heel Rusland artiesten die optraden tijdens de demonstratie van deze zaterdag. Lees hun verhalen hier.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden