Democratische test voor Tbilisi

Georgië kiest een nieuw parlement. De partijen vechten niet alleen om de kiezers, maar ook om de gunst van de publieke opinie in het Westen....

‘Een Georgiër is ofwel een kunstenaar, een filosoof, of een politicus’, zegt Leo, een werkloze filmmaker uit Tbilisi. Maar vooral van de laatste soort zijn er teveel, wat hem betreft. Leo gaat blanco stemmen. ‘Ik ken ze allemaal te goed en geloof geen barst meer van wat ze zeggen.’

Vandaag kiest Georgië een nieuw parlement. Tbilisi is rood-wit gekleurd van de talloze reclameborden die de regerende Nationale Beweging propageren. De centrale Roestavellilaan wordt gebruikt voor manifestaties van diverse politieke groepen. De straat is bezaaid met politieke folders. Op televisie maken politici elkaar uit voor rotte vis. Het lijkt soms net een bloeiende democratie.

Over de vraag of het dat ook werkelijk is, woedt een propagandaslag tussen president Saakasjvili en de oppositie. Zij vechten niet alleen om de steun van de kiezer, maar ook om de gunst van de publieke opinie in het Westen. Want onlangs blokkeerden Duitsland en Frankrijk nauwere banden tussen de NAVO en Georgië, onder andere door te verwijzen naar het democratische gehalte van het land.

\\Had Saakasjvili in november de oppositie niet hardhandig van straat geveegd? En waren er niet tal van onregelmatigheden bij zijn herverkiezing in januari?

Deze westerse buitenpost op de Kaukasus moet dus zijn democratische gehalte opvijzelen om zich de Russen van het lijf te houden. Die zijn volgens Georgië bezig met de openlijke annexatie van Abchazië, een separatistische gebied wiens ‘onafhankelijkheid’ van Georgië door geen enkel land erkend wordt.

Het gaat om niets minder dan een strijd tussen goed en kwaad, zei Saakasjvili onlangs, en in Georgië ‘staat de toekomst van de democratische wereld op het spel’.

‘Deze regering maakt zich meer zorgen over het eerlijke verloop van de verkiezingen dan over de uitslag’, bezweert Mart Laar, een oud-premier van Estland tijdens een persconferentie in Tbilisi. Laar is een van Saakasjvili’s ultraliberale economische adviseurs. Hij is opgetrommeld om westerse journalisten te overtuigen dat Georgië op de goede weg is. ‘De verkiezingen hier zijn veruit de meest democratische in de hele ex-Sovjet -Unie’, poneert hij stellig, ‘met uitzondering van de Baltische staten.’

Ivlian Haindrava, een voorman van de gematigde liberale Republikeinse Partij, ziet dat anders. In het schamele hoofdkwartier van de kleine oppositiepartij spreekt hij over de ‘Poetinisering van Georgië’. ‘In feite zet de staat al zijn bestuurlijke macht in om de verkiezingen te beïnvloeden. Dat hebben de OVSE-waarnemers de vorige keer geconstateerd en dat is nog steeds precies hetzelfde.’

‘Als wij onze posters willen ophangen, krijgen we te horen dat er geen plek meer is’, zegt Haindrava. Op televisie mag zijn partij wel spotjes vertonen, maar de Nationale Beweging domineert daar, legt hij uit: ‘Alleen zij kunnen advertentietijd kopen voor 20 duizend dollar per halve minuut.’ Dat is geen toeval, want zakenlieden die de oppositie zouden willen steunen, weten dat het dan met hun bedrijf gedaan is. Net als in Rusland, dus? ‘Er zijn helaas veel overeenkomsten.’

Wat Haindrava nog het meeste stoort is dat het Westen de onregelmatigheden in Georgië met de mantel der liefde bedekt. ‘Mensen zeggen: in de Sovjet-Unie werd met dubbele maten gemeten en nu krijgen we van het Westen dezelfde behandeling. Het zou beter zijn als ze onze verkiezingen zouden meten naar Europese maatstaven – en niet naar Azerbeidjaanse of Russische. Maar in plaats daarvan krijgen we te horen: jullie verkiezingen waren eerlijker dan die in Kazachstan.’

Er valt genoeg te kiezen vandaag, dat is het probleem niet. Je hebt de liberalen, de nationalisten en een nieuwe partij, de christen-democraten, die met hun christelijke identiteitspolitiek een gat in de markt hebben ontdekt. En er is de ‘verenigde oppositie’, een verzameling van negen partijen die nog altijd campagne voert voor het vertrek van ‘dictator Saakasjvili’.

Een van hun kandidaten, Manana Nachkebia ziet opnieuw ‘vervalste kieslijsten en bedreigingen van kiezers’ en voorspelt nieuwe demonstraties. Maar sinds januari zijn de betogingen en hongerstakingen van de oppositie verpieterd – wat erop duidt dat de kiezer net zo moe is van de oppositie als van Saakasjvili.

Haindrava hoopt dat de machtsverhoudingen in het nieuwe parlement niet te scheef zullen zijn. Hij neemt het Saakasjvili vooral kwalijk dat hij met zijn ‘totalitaire neigingen’ landen als Duitsland een excuus heeft gegeven om de deur naar de NAVO voorlopig dicht te houden.

‘Als Saakasjvili’s partij een te grote overwinning behaalt, bijvoorbeeld 90 van de 150 zetels, dan krijg je weer onrust.’ En wordt de weg naar de NAVO, een doel dat een ruime meerderheid van de Georgiërs wel verenigt, weer langer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden