'Democratie is een gevangenis'

Moldavische agenten houden de wacht tijdens protesten in Chisinau, april 2009.Beeld epa

'Hoe kijken ze bij jullie tegen de politie aan?', wil Valeri, een Rus uit Moldavië, weten. Hij heeft net al met een paar sappige termen uitgelegd wat ze in Moldavië van de politie vinden. 'Nog erger dan boeven, tuig is het, afpersers.'

Als ik voorzichtig begin te vertellen dat de politie in Nederland, nou ja, misschien niet populair, maar zeker niet gehaat is, verschijnt er een ongelovige blik in zijn ogen. 'Echt?', vraagt hij. 'Vragen ze dan niet om geld?'

Ik realiseer me dat 'nee' zeggen wel heel ongeloofwaardig klinkt in dit land, waar het normaal is dat politieagenten hun magere salaris aanvullen met het heffen van fantasieboetes. Maar je wilt de waarheid toch niet teveel geweld aandoen, dus ik zeg: 'Zelf heb ik het nog nooit meegemaakt en ik denk ook niet dat ze het zouden aandurven.'

Valeri kijkt mij misprijzend aan. 'Nou ja, misschien hebben jullie minder corruptie dan bij ons, maar bij jullie mag je weer niets.' Voor alles moet je toestemming hebben, heeft hij gehoord, zelfs wanneer je je eigen huis wilt verbouwen. 'Wat is dat nu weer voor onzin, het is toch jouw huis?'

En als nu bijvoorbeeld je buurman je vrouw beledigt, dan mag je hem zeker nog niet eens op zijn smoel slaan?, wil hij weten. 'Dan moet je zeker naar de politie ofzo? Wij hier regelen dat gewoon zelf, met onze vuisten. Je neemt gewoon wat vrienden mee en je tuigt hem eens goed af.'

Het probleem is volgens hem de democratie. Dat lijkt mooi, maar in wezen is het een gevangenis waar je vastzit in allerlei regels. 'Jullie denken dat jullie vrij zijn, maar van de overheid mag je niets, zelfs geen hekel hebben aan de politie.'

Moldavië, legt hij uit, is wel een democratie, maar alleen op papier. In werkelijkheid heeft een handjevol rijke mensen het voor het zeggen. 'En verder is het gewoon één grote bende hier. Iedereen doet maar waar hij zin in heeft. Dus wat we hier hebben is een soort democratie, maar dan zonder regels.'

Valeri's verhandeling over de democratie mondt opeens uit in een lofrede op de Wit-Russische president Aleksandr Loekasjenko die met ijzeren vuist over zijn land regeert. 'Weet je dat je daar zelfs dorpen hebt waar ze geen druppel drinken?', zegt hij. 'Werkelijk ongelooflijk. Dat is pas orde!'

Zo iemand als Loekasjenko zouden ze nou eens in Moldavië moeten hebben! De Wit-Russische president had ook een recept om in drie dagen orde op zaken te stellen in Oekraïne, vertelt Valeri vol bewondering. 'Op de eerste dag roept hij de Rada, het parlement, bijeen en laat hij al die parlementariërs neerknallen. En als ze dan op de derde dag worden begraven, laat hij iedereen die op de begrafenis komt doodschieten en klaar is Kees! Ja, die Loekasjenko weet wel hoe je die lui moet aanpakken.'

Vooruit, het is misschien dictatuur, geeft Valeri toe, maar verder bemoeit Loekasjenko zich niet met je. 'Hij zorgt dat er orde heerst, maar als je ruzie met je buurman hebt, mag je die gewoon op zijn bek slaan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden