Democratie in Amerika

De grootvader van de Franse aristocraat Alexis de Tocqueville (1805-1859), schrijver van het nog steeds door politici, politicologen en politieke commentatoren veelgelezen De la dcratie en Amque, liet zijn hoofd onder de guillotine....

Paul Depondt

Tijdens de revolutie, die het einde inluidde van het ancien rme, had hij de Franse koning verdedigd. Toch werd zijn kleinzoon een vurig verdediger van de democratie en de volkssoevereiniteit. De hoeksteen van de Amerikaanse democratie, ontdekte De Tocqueville tijdens zijn 'dienstreis door Amerika', is het lokaal bestuur. Daar bestaat een moderne uitdrukking voor: 'soevereiniteit in eigen kring'. Fotograaf Paul Shambroom (1956), die in Minneapolis woont, maakte net als De Tocqueville in de eerste helft van de 19de eeuw een rondreis langs zulke lokale besturen en fotografeerde hun bestuursvergaderingen.

Zijn pas verschenen fotoboek Meetings, waarin je ook de notulen en minuten van hun bijeenkomsten kunt lezen, is een foto-essay over politieke representatie. De foto's tonen in hun puurste vorm 'de democratie in Amerika': boeren, cowboys, onderwijzers en verzekeringsagenten in een kitscherig decor rond de tafel, in opgestroopte hemdsmouwen, mal hun rekwisieten. Er is geen politiek filosoof (of socioloog avant la lettre) die meer wordt geciteerd in traktaten, toespraken of commentaren ook door Shambroom in Meetings dan De Tocqueville. Ook nu weer, en vooral nu, in stukken over de Amerikaanse presidentskandidaten Bush en Kerry. In zijn tweedelige De la dcratie en Amque heeft hij het over het presidentschap, de vrijheid van vereniging, rechtspraak, kunsten en wetenschappen. Zijn bevindingen klonken in zijn tijd heel verfrissend. Je had geen aristocratie in de Verenigde Staten; iedereen, nu ja iedereen, kan in een of ander bestuur door zijn gelijken verkozen worden. Bij elke presidentsverkiezing rollen ook koppen; het hele bestuursapparaat wordt opnieuw benoemd.

Shambrook fotografeert, zoals een botanicus dat doet of een archeoloog, Amerika's democratie: hij maakt haarscherpe foto's van vergaderingen en bestuursraden. Hij brengt de lokale politiek en het verenigingsleven minutieus in beeld. Vier jaar lang, tussen 1999 en 2003 de Bush-jaren , woonde hij honderden gemeenteraden en bedrijfsbijeenkomsten bij.

Zijn portretten, inkjet-prints, herinneren aan vroegere staatsieportretten, maar nu zonder de glamour en glitter van de aristocraten. Shambrooks panoramische beelden, moderne schuttersstukken zoals je die in het Haarlemse Frans Halsmuseum of het Historisch Museum in Amsterdam aantreft, zijn portretten van ietwat saaie of kleurloze types, keurig gezeten achter hun bestuurstafel in small-town-Americanstyle. Het laat iets zien van wat De Tocqueville in zijn tijd bedoelde met 'democratie in Amerika'.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden