Democratie en instabiliteit

Het staat voor mij vast dat als in het hele Midden-Oosten de democratie zou uitbreken het met het voortbestaan van Israël op lange termijn gedaan is, tenzij voor die tijd vrede gesloten is met de Palestijnen en de Arabische landen in de regio.

Marcel van Dam

Amerikanen willen over de hele wereld democratie vestigen, maar tegelijk willen ze overal stabiliteit, meestal gedefinieerd als ‘een regering die de Amerikaanse belangen steunt’. Het wegsturen van Mubarak in Egypte maakte de dubbelzinnige houding van Amerika tegenover de democratie elders in de wereld nog eens glashelder. Ze wilden Mubarak eventueel wel kwijt, als het leger maar zou zorgen voor een ordelijke overgang naar een democratisch bewind. Of dat er komt moet maar worden afgewacht.

Egypte wordt nu al meer dan veertig jaar (stabiel) door het leger geregeerd. Het leger ‘bezit’ een flink deel van de Egyptische economie en heeft volop van het corrupte bestuur geprofiteerd. Mubarak laten vallen is één, jezelf laten vallen is iets anders.

Stabiltiteit

In het algemeen kun je stellen dat autocratie en dictatuur tamelijk stabiel zijn. De Sovjet-Unie was 60 jaar lang zeer stabiel, al kostte dat vele miljoenen mensenlevens. China is een ander voorbeeld van stabiliteit ten koste van vele miljoenen doden. Voor zover er in het Midden-Oosten sprake is geweest van stabiliteit is dat te danken aan de autocratische regiems die, veelal gesteund door de VS, al tientallen jaren aan de macht zijn.

Het is een bittere vorm van ironie dat het Westen de bijna onvoorwaardelijke steun aan Israël meestal rechtvaardigt met de stelling dat het de enige democratie is in een autocratisch geregeerde regio. Terwijl het voortbestaan van Israël te danken is aan de westerse steun aan die autocratieën die, in strijd met de volkswil, Israël gedoogden.

Israël

Want het staat voor mij vast dat als in het hele Midden-Oosten de democratie zou uitbreken het met het voortbestaan van Israël op lange termijn gedaan is, tenzij voor die tijd vrede gesloten is met de Palestijnen en de Arabische landen in de regio, waar de bevolking in overgrote meerderheid vijandig tegenover Israël staat. Democratie zou die opvatting aan de macht brengen. De strategisch zwakke positie van Israël wordt nog versterkt door de tanende macht van de VS.

China passeerde recent Japan als tweede economische grootmacht. Het is een kwestie van tijd dat Amerika definitief van de eerste plaats wordt verdrongen. China is gestaag ook zijn militaire macht aan het versterken, bijvoorbeeld door een zeemacht in de grote oceaan op te bouwen. Daar staat tegenover dat Amerika, gedwongen door grote schulden, zijn peperdure militaire macht moet afslanken. Het zou mij verbazen als de kleinere krijgsmacht die overblijft niet geleidelijk zal worden geconcentreerd rond de Pacific.

Waarden

Stabiliteit is geen eenduidig begrip. In een dictatuur is het vooral het handhaven van de orde. In een democratie het handhaven van de rechtsorde en de waarden die daaraan ten grondslag liggen, zoals het respecteren van minderheden. Dat lukt alleen als een grote meerderheid van het electoraat die waarden steunt. In dat opzicht is Nederland de laatste tien jaar een stuk minder stabiel geworden. Met als laatste ijkpunt de vorming van een minderheidskabinet dat gedoogd wordt door een partij die het met de waarden waarop de rechtsorde rust minder nauw neemt.

Net als integratie is ook gedogen een tweezijdig proces. De gedogende partij belooft de minderheidsregering aan de macht te houden. De leden van de minderheidsregering gedogen het uitdragen van het gedachtegoed dat reden was die partij uit het kabinet te houden. Dat wringt natuurlijk omdat daarmee dat gedachtegoed juist salonfähig wordt gemaakt. Voorbeeld: het jongste van wansmaak getuigende voorstel van de PVV om ‘tuigdorpen’ op te richten. Veelplegers zouden daar gedwongen moeten worden geconcentreerd.

Veelplegers

Veelplegers wonen al lang gedwongen bij elkaar, in de gevangenis. Een veelpleger kan voor het stelen van een pak melk worden veroordeeld tot twee jaar gevangenisstraf. Veelplegers zijn in meerderheid mensen met een persoonlijkheidsstoornis. In die twee jaar detentie moeten ze daarvoor worden behandeld. Dat is althans de bedoeling. Om mensen met een persoonlijkheidsstoornis tuig te noemen getuigt van minachting voor humanitaire beginselen.

Vóór Gerd Leers minister was getuigde hij in niet mis te verstane bewoordingen van zijn afkeer van dit soort politiek wangedrag. Nu hij als minister gedoogd wordt, nadat hij daarvoor op zijn knieën de persoonlijke zegen van Wilders had gevraagd, bagatelliseerde hij het voorstel voor de tuigdorpen als ‘een oud idee’. Er waren al eerder voorstellen in die richting gedaan. En de benaming dan? ‘Ach, een mooi etiket en dat doet Wilders goed’. Gerd Leers, een schoolvoorbeeld van normatieve instabiliteit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden