Democraten winnen belangrijke gouverneursverkiezingen, Trump distantieert zich van verliezer

De tussentijdse verkiezingen in de VS zijn dinsdag uitgelopen op een overwinning voor de Democraten. De partij won twee belangrijke gouverneursposten, in Virginia en New Jersey. Vooral de felbevochten race in Virginia werd gezien als een test voor president Trump, precies een jaar na zijn overwinning. De Democraten hadden beide zeges hard nodig, na vier nederlagen eerder dit jaar.

Democraat Ralph Northam, rechts, viert zijn overwinning in Virginia. Foto AFP

In Virginia versloeg de Democraat Ralph Northam de Republikein Ed Gillespie waardoor de staat behouden blijft voor de partij. In New Jersey was de strijd minder spannend omdat de Democraat Phil Murphy al leek af te stevenen op een overwinning.

Murphy volgt de impopulaire gouverneur en voormalig presidentskandidaat Chris Christie op. In de rest van de VS, van New York tot Seattle, werden er onder andere burgemeesters en openbare aanklagers gekozen. De meeste aandacht ging echter uit naar de gouverneursrace in Virginia waar Gillespie hoopte, een jaar na de verkiezing van Trump, de staat weg te kapen van de Democraten.

De Democraten zagen de strijd als een referendum over een jaar Trump. Ze hoopten op een duidelijke overwinning in Virginia, in de aanloop naar de belangrijke verkiezingen voor een deel van het Congres eind 2018. De Democraten willen dan gebruik maken van de impopulariteit van Trump om de meerderheid in de Senaat en het Huis van Afgevaardigden terug te winnen. Vier tussentijdse verkiezingen voor zetels in het parlement waren echter het afgelopen jaar, tot genoegen van Trump en de Republikeinen, steeds uitgelopen op pijnlijke nederlagen voor de Democraten.

De Republikeinse gouverneurskandidaat Ed Gillespie na zijn nederlaag in Virginia. Hij nodigde president Trump niet uit om samen met hem campagne te voeren. Foto AFP

Verdeeldheid

De grote overwinning van Northam in Virginia, waar de Republikeinse oud-partijvoorzitter Gillespie met 53 tegen 45 procent aan het kortste eind trok, is een belangrijke opsteker voor de Democraten richting 2018.

'Virginia heeft zich uitgesproken tegen de verdeeldheid', aldus Northam na zijn zege in de richting van Trump. 'Dat wij haat en hypocrisie niet toestaan. En dat wij een einde zullen maken aan de politiek die ons land heeft verscheurd.' Northam won met name omdat Democratische kiezers in grote getale gingen stemmen. Een derde van de kiezers, zo bleek uit exit-polls, ging stemmen uit onvrede over Trump.

Trump, op reis in Azië, waarschuwde de Democraten echter dat zij zich niet rijk moeten rekenen. De president had zich uitgesproken voor Gillespie maar hij voerde geen campagne met hem in Virginia. De kandidaat wilde dit niet, bevreesd dat de historisch lage waarderingscijfers voor Trump hem fataal zouden worden. Wel trok hij fel van leer tegen de Democraat op onderwerpen die het goed doen bij de Republikeinse kiezers, zoals immigratie, geweld van latinobendes zoals MS-13 en het verwijderen van beelden uit de tijd van de slavernij.

Vanuit Zuid-Korea riep Trump de kiezers op het laatste moment nog op voor Gillespie te stemmen. Maar direct na diens nederlaag, haalde de president zijn gram en distantieerde hij zich van hem. 'Ed Gillespie heeft hard gewerkt maar hij stond niet achter mij of mijn standpunten', twitterde de president. 'Vergeet niet dat de Republikeinen vier van de vier verkiezingen voor het Huis hebben gewonnen. Met de economische recordcijfers zullen wij blijven winnen.'

De Democraat Phil Murphy wordt de nieuwe gouverneur van New Jersey. De Republikein die hij versloeg, Kim Guadagno, had last van haar banden met partijgenoot Chris Christie. Christie, een oud-presidentskandidaat, werd geplaagd door een reeks schandalen. Foto AFP

Waarschuwing

Trumps woorden waren een waarschuwing aan de Republikeinse Congresleden die volgend jaar herkozen willen worden en dezelfde tactiek overwegen als Gillespie. Het lijkt erop dat de Republikein, door in Virginia niet op campagne te gaan met de president, de harde kern van Trump-kiezers voor het hoofd stootte waardoor zij dinsdag in minder grote getale gingen stemmen.

De Democraten waren bang, als Gillespie zou winnen, dat de Republikeinen dit zouden zien als een vrijbrief om in 2018 campagne te voeren op sociaal-culturele onderwerpen die de Amerikanen verdeeld houden. Als Trump zijn plannen wil verwezenlijken, dan moeten de Republikeinen hun meerderheid in het Congres behouden. Volgend jaar staan alle 435 zetels in het Huis van Afgevaardigden op het spel, evenals 33 van de honderd Senaatszetels.

Om de meerderheid in het Huis te winnen, moeten de Democraten minstens 24 Republikeinse zetels veroveren. In de Senaat moeten zij ervoor zorgen dat zij zeker tien zetels behouden in staten die Trump vorig jaar won. 'Ik zag deze schop onder hun kont echt niet aankomen', aldus de Democratische senator Chris Murphy over de nederlagen van de Republikeinen. 'Dit is sensationeel. De Republikeinen hebben twee problemen: hun president en hun programma. En ik verwacht niet dat beide snel zullen verdwijnen.'


Verder na november 2016

Hoge partijgenoten steunen Sanders
Zowel de progressieve senator Elizabeth Warren als oud-partijvoorzitter Donna Brazile zegt dat Clinton en haar campagne de strijd met Sanders zo manipuleerde, dat zij de Democratische nominatie niet kon verliezen.

Eerlijke voorverkiezingen
De voorzitter van de Democratische partij heeft beloofd dat de komende Amerikaanse voorverkiezingen eerlijk zullen verlopen. Hij reageerde daarmee op de onthulling van zijn voorganger Donna Brazile.

'Ik had geen verliezersspeech geschreven'
In haar boek What Happened spaart Clinton zichzelf bepaald niet. Maar in dit exclusieve gesprek met de Volkskrant wijst ze vooral naar anderen om te verklaren waarom ze de verkiezingen verloor (+).

Nieuwe leider
Tom Perez, oud-minister van arbeid onder president Barack Obama, is in februari gekozen tot nieuwe voorzitter van de Democratische Partij. Hij moet de toon van de Democraten bepalen in de strijd tegen Trump.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.