Democraten raken enige wapen kwijt

De Republikeinse meerderheid in de Amerikaanse Senaat heeft gisteren de procedure in gang gezet om de benoeming te forceren van vijf omstreden, conservatieve rechters bij federale gerechtshoven....

Van onze correspondent Jan Tromp

Senator Bill Frist, de leider van de Republikeinen, liet er gisteren geen twijfel over bestaan dat hij de huisregels van de Senaat zal veranderen om de rechters te kunnen benoemen. De voorman van de Democratische minderheid, senator Harry Reid, reageerde scherp: 'De Democraten kunnen in de Senaat hun bezorgdheid uiten. Als de Republikeinen in deze kamer onze rechten terugschroeven, is er geen rem meer op hun macht. De radicale rechtervleugel kan dan alles binnenhalen wat men wil.'

De Republikeinen domineren het Witte Huis, de Senaat en het Huis van Afgevaardigden. Om een vuist te maken, beschikken de Democraten nog uitsluitend over het staatsrechtelijke wapen van de zogeheten filibuster: het ophouden van een besluit door in het Congres eindeloos het woord te blijven voeren. De filibuster is een middel waarmee, met name in een tweepartijenstelsel, de minderheid kan trachten te voorkomen dat de meerderheid zomaar haar wil oplegt.

Om een filibuster te doorbreken heeft de meerderheid in de honderd zetels tellende Senaat zestig stemmen nodig. De Republikeinen hebben 55 zetels. Na maanden van omtrekkende bewegingen hebben ze gisteren officieel laten weten dat ze bereid zijn de filibuster ongeldig te verklaren voor rechterlijke benoemingen. Om een stemming af te dwingen zou dan volstaan kunnen worden met een eenvoudige meerderheid van 51stemmen.

Senator Frist, de Republikeinse voorman, beschuldigde de Democraten van onrechtmatige obstructie. President Bush heeft in januari tien federale rechters opnieuw voorgedragen, nadat hun benoeming eerder in de Senaat schipbreuk had geleden. De Senaat moet instemmen met voordrachten van de president.

Frist hamerde gisteren op het recht dat zijns inziens elke genomineerde heeft op een stemming, op een ja of een nee. 'Aanvaard een voordracht of verwerp deze', zei hij, 'maar in elk geval: stem. Laat de genomineerden niet bungelen, laat de rechtbank niet bungelen, laat het land niet bungelen.'

Maar de Democraten wezen deze voorstelling van zaken van de hand. De Republikeinen hebben van de oorspronkelijke lijst van tien namen nu twee rechters naar voren geschoven over wier promotie naar een federaal Hof van Beroep zij een stemming eisen. De Democraten betogen dat de twee überhaupt niet hadden mogen worden voorgedragen, omdat zij als rechter blijk hebben gegeven van uitgesproken reactionaire opvattingen.

De Democraten dreigden gisteren het hele wetgevende proces te verlammen als de Republikeinen de filibuster ongeldig verklaren. Veel besluiten worden genomen zonder discussie. Maar elke senator kan een uitgebreide behandeling verlangen van elk voorstel. Het zou betekenen dat de regering-Bush stil komt te liggen.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden