Democraten kijken naar de kaart en huiveren

De Democraten likken hun wonden. Er wordt naar zondebokken gezocht, maar ook dringt het besef door dat de partij is vervreemd van een grote groep kiezers....

De Republikeinen hebben er de meeste gouverneurs, ze hebben er het overgrote deel der senatoren. Bush is bevestigd in zijn presidentschap. In het Congres is er geen rol van betekenis meer voor de Democraten.

Als de pijn niet is te verdragen volgt als vanzelf de bitterheid. De gram richt zich nu tegen Gavin Newsom, de jonge, flamboyante burgemeester van San Francisco, dit voorjaar nog de held van het homohuwelijk. 'Ik geloof dat het de sterk conservatieve kiezer heeft wakker geschud', zei woensdag Dianne Feinstein, Democratisch senator uit Californië. 'Dat hele onderwerp was te veel, te snel, te vroeg. Mensen zijn er niet klaar voor.'

Wie het ook nog gedaan heeft, is Alexandra Kerry, dochter van. In de roddelrubrieken wordt eraan herinnerd dat ze zich tijdens het filmfestival van Cannes in een doorkijkblouse liet zien. De foto heeft het Amerikaanse publiek ruimschoots bereikt. Het was vragen om een verkiezingsnederlaag. Toch?

Waarom wonnen de Republikeinen? Globaal bestaat inmiddels overeenstemming over het antwoord. Veel kiezers zijn bezorgd over waar het heen gaat met het land. Voor hen zijn culturele tradities belangrijker dan economie en oorlog. Ze voelden zich vergeten. In een gedisciplineerde en uitgekiende campagne heeft Bush dat brede, enigszins rancuneuze sentiment blootgelegd en naar zich toe getrokken.

Waarom verloren de Democraten? Omdat het hen ontbrak aan 'een visieding', zoals de oude George Bush dat heeft genoemd. Andrei Cherny, gewezen tekstschrijver voor Kerry, schreef gisteren in The New York Times: 'Het bleek dat Amerikanen niet erg geinteresseerd waren in de campagnebeloftes van de heer Kerry. Ze wilden weten hoe hij tegen de wereld aankeek. Dat hebben we hen nooit verteld.'

President Bush mocht het verschil graag inwrijven. Op het laatst van de campagne zei hij in bijna elke speech: 'Het kan zijn dat u het niet met me eens bent. Maar u weet tenminste waar ik sta.'

Dat was een groot probleem in het Democratisch verhaal. Niet vanaf het begin, maar pas later vond Kerry de oorlog een totaal verkeerde zaak - op de verkeerde plek op het verkeerde moment. Maar wat hij eraan ging doen was moeilijker na te vertellen.

De Democraten dachten dat het binnenlandse verhaal over de economie ging, over banen en inkomens. Het ging wel over bestaanszekerheid, maar niet in de eerste plaats in economische termen. Meer dan een derde van de Bush-stemmers blijkt voor hem gekozen te hebben vanwege culturele waarden, vanwege zijn belofte om de Amerikaanse traditie te beschermen tegen onruststokers uit binnen- en buitenland.

Op het laatst van de campagne leek het erop dat de Democraten het belang van de Amerikaanse traditie ook hadden ontdekt. Kerry ging opeens voor het oog van de camera's op wild jagen. Hij was heus niet tegen wapenbezit. Hij zat zomaar elke zondag in de kerk.

Het was te laat. En het was vooral niet overtuigend.

De uitslag van de verkiezingen bevestigde in zekere zin dat 2 november ging over de vraag: wat voor land wil Amerika zijn? Dat is nu duidelijk: een land waar het gezag veiligheid biedt tegen het onbekende.

Je kunt ook zeggen: het waren de verkiezingen over het homohuwelijk. In elf staten werd gestemd over de aanvaardbaarheid ervan. Het werd elf keer magistraal weggestemd.

In de dagen na zwarte dinsdag is in de Democratische partij al meteen vastgesteld wat er moet gebeuren. De partij moet aansluiting zoeken bij het gedachtengoed van kiezers in het Midden-Westen en het Zuiden. 'We hebben een strategie nodig voor het heartland, met een positieve boodschap die zowel het hart bereikt als de portemonnee', meldde de Democratic Leadership Council, een gezaghebbende Democratische denktank.

Maar voor zo'n strategie bestaat al een partij: de Republikeinse. De Democraten zijn er voor het libertaire tegenwicht, zeg nou maar voor het Amerika van het homohuwelijk en de doorkijkblouse. Maar voor zo'n Amerika lijkt geen meerderheid voorhanden. Dat is het dilemma van de Democraten. Zie daar maar eens uit te komen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden