Democraten in zee met Reagan-droom

Star Wars is terug. De Amerikaanse Democraten hebben hun verzet gestaakt tegen een raketafweersysteem dat de VS moet beschermen tegen 'schurkenstaten'....

De Democraten en het Witte Huis hebben hun verzet opgegeven tegen de ontwikkeling van een raketafweersysteem dat de Verenigde Staten moet beschermen tegen kernaanvallen door landen als Noord-Korea en Iran.

De Amerikaanse Senaat nam bijna unaniem een wet aan die de regering de opdracht geeft zo spoedig mogelijk een raketschild te bouwen. Slechts drie senatoren - allen Democraten - stemden tegen. Ook het Huis van Afgevaardigden heeft gisteravond het groene licht gegeven voor een beperkt raketafweersysteem, met 317 tegen 105 stemmen.

Volgens Rusland druisen de plannen in tegen het ABM-verdrag uit 1972, dat de bouw van een landelijk afweersysteem tegen kernraketten verbiedt. Het ABM-verdrag vormde altijd de hoeksteen van het strategische evenwicht tussen de twee landen.

De Democraten waren tot voor kort tegen de plannen om het antiraketproject, dat zestien jaar geleden door president Reagan werd gelanceerd, op bescheiden schaal nieuw leven in te blazen. Maar de Democraten waren onder zware druk komen te staan nadat Noord-Korea vorig jaar onverwacht een proef had genomen met een langeafstandsraket.

Een commissie onder leiding van de voormalige minister van Defensie, Rumsfeld, had een paar maanden daarvoor gewaarschuwd dat Noord-Korea, Iran en Irak binnen een paar jaar mogelijk raketten zullen hebben die in staat zijn de VS te bereiken.

In 1995 sprak president Clinton nog zijn veto uit over een soortgelijk verdedigingsplan, maar begin dit jaar stelde hij zelf voor 6,6 miljard dollar extra uit te trekken voor de ontwikkeling van een beperkt raketafweersysteem.

De Democraten hesen deze keer de witte vlag, nadat duidelijk was geworden dat ze de wet niet zouden kunnen tegenhouden. Daarbij komt dat de Democraten bang zijn dat de Republikeinen politieke munt uit hun verzet zullen proberen te slaan bij de verkiezingen van volgend jaar. Uit opiniepeilingen blijkt nu al dat de Amerikanen waar het gaat om buitenlands beleid en defensie, meer vertrouwen hebben in de Republikeinen dan in de Democraten.

Onder druk van de Democraten werd wel een clausule opgenomen die bepaalt dat het plan de onderhandelingen met Rusland over wapenvermindering niet mag ondermijnen. Het is echter de vraag of die belofte veel indruk zal maken op het Russische parlement, dat tot nog toe heeft geweigerd het Start II-akkoord over beperking van de kernarsenalen te ratificeren.

Conservatieve Doema-leden hebben gewaarschuwd dat ratificatie definitief van de baan is, als de VS voor een raketafweersysteem kiezen. De Russische generaal Leonid Ivasjov zei dat het besluit het startschot zal geven voor een nieuwe wapenwedloop.

Volgens de voorstanders van het raketschild hoeft Rusland echter niet bang te zijn dat het nucleaire evenwicht wordt verstoord. Anders dan Reagans SDI-scherm is dit systeem niet bedoeld om de VS tegen een massale kernaanval te beschermen. Waar het om gaat, is dat de VS de mogelijkheid krijgen zich te verdedigen tegen een primitieve nucleaire aanval door 'schurkenstaten', zoals Irak of Noord-Korea.

De tegenstanders van het raket-afweersysteem klagen dat het weggegooid geld is. Zij wijzen erop dat het nog steeds onduidelijk is of het systeem ooit zal werken, hoewel er al ruim honderd miljard gulden is uitgegeven aan onderzoek en allerlei proeven.

De Democratische afgevaardigde David Bonior waarschuwde dat het raketschild wel eens een Maginot-linie zou kunnen blijken, waarvan de Fransen ook dachten dat die ondoordringbaar was. Hij wees erop dat het geen enkele bescherming biedt tegen terroristische aanslagen met nucleaire of biologische wapens.

Het onafhankelijke Congreslid Bernard Sanders noemde het absurd om tientallen miljarden guldens uit te trekken voor een 'fantasieproject', terwijl miljoenen Amerikaanse kinderen geen ziektekostenverzekering hebben.

Andere critici waarschuwden dat de Republikeinen zich niet met het beperkte systeem tevreden zullen stellen. Volgens hen zijn de Republikeinen erop uit Reagans droom van een SDI-schild dat de Amerikanen voorgoed tegen alle kernaanvallen moet beschermen, alsnog te verwezenlijken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden