Democraten halen de LPF rechts in

D66 steunt Balkenende II met verwijzing naar in het regeerakkoord opgenomen maatregelen op het gebied van natuur en milieu. Vera Dalm is niet onder de indruk....

D66 helpt Balkenende II aan een meerderheid. Wat tijdens de verkiezingscampagne nog geen optie was, wordt nu verdedigd. Maar wat leveren de drie partijen CDA, VVD en D66 hun kiezers? Is dat ook maar iets beter dan het Strategisch Akkoord van Balkenende I of is het slechts een vaag groen randje ter geruststelling van de progressieve liberalen en de duurzame rentmeesters? Het motto 'meedoen, meer werk en minder regels' zou vanuit milieuperspectief tot een helder uitgangspunt kunnen leiden, namelijk 'de vervuiler betaalt'. Als je de milieukosten in de prijzen verdisconteert, heb je nog maar weinig beleidsregels nodig; financiële sturing is zeer effectief. In het regeerakkoord ontbreekt iedere aanzet. Het begrip komt in de tekst niet voor. Dat is opvallend, omdat het CDA-congres een duurzaamheidsresolutie aannam als reactie op het milieu-sloopbeleid van Balkenende I. Dat leverde dramatisch slechte natuur- en milieuplannen met meer asfalt, minder openbaar vervoer; een vrijbrief voor het bouwen in het open landschap, afschaffing van het belastingvoordeel voor groene stroom et cetera.

D66 heeft ingezet op drie 'kroonjuwelen': democratisering, onderwijs en natuur en milieu. Wordt milieu nu ook herkenbaar in het kabinet? De poppetjes zijn al aardig verdeeld. Thom de Graaf mag de democratisering gaan 'doen', hij krijgt zelfs een ministerspost. Nadat Balkenende I beide ministers voor Ontwikkelingssamenwerking en Milieu had geschrapt, keert alleen de eerste terug. De eis van D66 voor een natuur- en milieuminister in het kernkabinet is van tafel.

De 'groene' CDA-vleugel en D66 hebben teveel geslikt. Essentieel natuur-, milieu- en mobiliteitsbeleid ontbreekt in dit akkoord. Te beginnen bij eerlijke prijzen; men werd afgescheept met een globale passage over een lichte vergroening van het belastingstelsel, want de regulerende energieheffing (ecotax) mag blijven. Maar afspraken over een openruimte-heffing en het beprijzen van autoverkeer met een variabele kilometerheffing zijn niet gemaakt.

Tegen haar kiezers is D66 altijd helder geweest over het mobiliteitsbeleid. Maar Dittrich houdt zich angstvallig stil over wat nu in het regeerakkoord is afgesproken. Hoe staat het met het duidelijke standpunt dat 'extra asfalt leidt tot meer autoverkeer en meer files'? En hoe staat het met 'het terugdraaien van de bezuinigingen op stads- en streekvervoer' en het 'kiezen voor snelle frequentere treinverbindingen, veel stations en een hoge regelmaat van rijden'?

De verkeersplannen van Balkenende II mét D66 zijn voor het milieu nog beroerder dan die van Balkenende I met de LPF. Was de besteding van 'het kwartje van Kok' al niet best voor het openbaar vervoer, nu worden de opbrengsten (ruim twee miljard euro in deze kabinetsperiode) vooral in extra asfalt gestoken. Dat is zelfs méér geld voor asfalt dan de ANWB en werkgevers wensen. D66 haalt de LPF rechts in.

Op het punt van natuur heeft D66 een bescheiden bedrag binnengehaald. Het CDA was slechts bereid om een fractie daarvan uit te trekken. Dat is winst. Maar op geen stukken na is dit geld voldoende om de zwaar beschadigde en bedreigde gebieden te herstellen, laat staan om de ecologische hoofdstructuur (het verbinden van al die eilandjes natuur) te realiseren. Voor het ruimtelijk beleid grijpt men terug op de Stellingnamebrief, die door alle betrokkenen, zwaar werd bekritiseerd.

D66 ging de verkiezingen in met een stevig pleidooi: 'Een andere landbouw is noodzakelijk: biologisch, diervriendelijk en gericht op de productie van gezond voedsel. Als de landbouw zelf niet tot de nodige hervormingen komt moet de overheid verplichtingen opleggen.'

Kamerlid Boris van der Ham schreef over de bulkproductie van vlees, toen nog gericht aan CDA en PvdA: 'Nederland moet voorop lopen met innovatie en met het maatschappelijk verantwoord ondernemen in Europa. De overheid heeft hier een belangrijke rol in. Door wetgeving voor bijvoorbeeld een hoog dierenwelzijn moet de politiek de sector dwingen tot innovatie. De formatieonderhandelaars moeten daarom stevige afspraken over hervorming van de veeteelt maken.' Kennelijk heeft zijn oproep Dittrich nooit bereikt, want de bio-industrie wordt geen strobreed in de weg gelegd. Geen beleid gericht op verduurzaming, maar meer van hetzelfde, met 'minder regels'. Het zijn maar een paar voorbeelden die duidelijk maken dat dit kabinet werkt vanuit een verstarde visie. De drie partijen hebben geen vernieuwende oplossingen voor maatschappelijke problemen weten te formuleren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden