Column

'Demmink is onze nationale zondebok, de schuld van alles wat mis gaat in dit land'

Wat Joris Demmink ook zal zeggen, het doet er niet meer toe, denkt columnist Lidy Nicolasen.

De Haagse burgemeester Jozias van Aartsen (L) en voormalig secretaris-generaal Joris Demmink van het ministerie van Justitie. Beeld anp

Jasper S. heeft Marianne Vaatstra niet vermoord. Het was Demmink. Wie echt schuldig is aan de vuurwerkramp in Enschede? Demmink. Dat we zonder volkenrechtelijk mandaat de oorlog in Irak zijn ingerommeld? Demmink. De dood van het jongetje Anass in Wassenaar. Demmink. De Deventer moordzaak dan? Wat denk je zelf?

Demmink is onze nationale zondebok, de schuld van alles wat mis gaat in dit land en enigszins in nevelen is gehuld. Zou klokkenluider Edward Snowden zijn belofte waarmaken en met onthullingen over Nederland komen, goede kans dat al zijn pijlen richting Demmink wijzen. En niet alleen van de CIA. Ik durf er wat op te verwedden dat ook de Engelse en de Tsjechische geheime diensten achter hem aanzitten, om over de Turkse nog maar te zwijgen.

Symbool van de Hollandse verloedering
Joris Demmink is zijn naam. Jurist. Topambtenaar van beroep, lid van de VVD, Haagse heer, homoseksueel, verpieterende achter de geraniums maar bovenal hoofdpersoon in zwartboeken, op websites en in complottheorieën. Tot ver over de landsgrenzen is hij berucht en het symbool van de Hollandse verloedering, waarin uiteraard drugs, pedofilie en bejaardenmoord aan de orde van de dag zijn.

Joris Demmink is de Nederlandse Jimmy Savile, de pedofiel die ongestraft hordes minderjarige jongens heeft verhandeld en misbruikt. Het verschil met de Brit is dat wij het weten, al jarenlang. Tot in de krochten van internet roepen klokkenluiders om het hardst. Joris Demmink heeft de Nederlandse politiek, justitie, politie en ambtenarij in zijn zak.

Demmink is geboren in Hilversum. Hij studeerde rechten in Leiden. In 1982 kreeg hij zijn eerste baan op het ministerie van Justitie in Den Haag. Een jaar geleden ging hij met pensioen, na een glanzende ambtelijke carrière die hem bracht op de hoogste stoel van het departement: secretaris-generaal van het ministerie van Veiligheid en Justitie. Hij versleet een vijftal ministers, onder wie CDA'ers als Piet Hein Donner en Ernst Hirsch Ballin.

In april 2003 schreef Henk Krol - de gewezen partijleider van 50plus en destijds hoofdredacteur van de Gay Krant -samen met het tijdschrift Panorama dat Demmink (en anderen) in het Anne Frankplantsoen in Eindhoven seks hadden met minderjarige jongens. Er kwam een rectificatie. De bronnen waren ondeugdelijk gebleken, er bestond geen enkele twijfel over de integriteit van de ambtenaar.

Het bleek het prille begin van wat een lijvig dossier zou worden. De geruchten stopten nooit meer, ze werden steeds fantasierijker. De ambtenaar zelf deed er het zwijgen toe, wat het beeld versterkte van een onzichtbare hoge ambtenaar die ongestoord zijn wellust ruim baan gaf. Vanaf dat moment ook moest hij met het schaamrood op de kaken tegenover zijn bazen door het stof. Want al die ministers, opgejut door even zovele verse directeuren van de binnenlandse veiligheidsdienst, wilden zelf wel horen wat er klopte van die immer wassende geruchtenstroom.

Werkelijk wapenfeit
Er was een akkefietje geweest. Jaren geleden in Praag had hij seks gehad met een jongeman, die misschien pas 17 jaar was in plaats van 18. Hij had er niet naar gevraagd. Het is het enige verhaal in de hele affaire dat als een werkelijk wapenfeit geldt.

Hoe zou zo'n gesprek gaan? Een minister die moet doorvragen en tot in de broek van zijn ambtelijke rechterhand kijken? Plechtstatig, lacherig, serieus? Geen idee. Tot een vervolging kwam het nooit, laat staan dat de man met stille of slaande trom is ontslagen. Gebrek aan bewijs, zo eenvoudig kan het leven zijn. Hoewel, zouden we niet mogen weten wat er precies is onderzocht?

 
De geruchten stopten nooit meer, ze werden steeds fantasierijker. De ambtenaar zelf deed er het zwijgen toe

Ik ben bereid de overheid en al haar politici tot op het bot te wantrouwen. Ik weet wel zeker dat er op alle ministeries ambtenaren rondlopen die hun bazen een kunstje willen flikken en pootje haken. Maar laten we het helder stellen: Nederland is geen bananenrepubliek. Althans, ik denk niet dat Nederland een bananenrepubliek is. De AIVD is misschien minder toegerust dan de CIA, we hebben ook geen Snowden, maar wel talloze serieuze onderzoeksjournalisten. Nooit heeft ook maar iemand een snipper van een belastend feit ontdekt, alle beweringen ten spijt.

Privésores
Ik ben en was lang niet de enige die getracht heeft Demmink te interviewen. Het belang was tweeledig. We zouden een mooi verhaal voor de krant hebben en hij kreeg de kans van zich af te slaan. Demmink weigerde. Dergelijke interviews zijn, liet hij weten, niet in het belang van zijn ambtelijke functie. Een ambtenaar hoort onzichtbaar te zijn en zijn privésores niet aan het publiek te tonen.

Een nette juridische redenering. Een beetje bang misschien ook. Het heeft hem geen zier geholpen en nu is het te laat. Eerdaags zal de rechtbank twee Turkse mannen horen, die beweren door hem te zijn verkracht tijdens zijn bezoek aan Turkije in de jaren negentig.

Wat Demmink ook zal zeggen, het doet er niet meer toe. De samenzweringstheorie werkt als een tweetrapsraket, schreef Niod-man David Barnouw onlangs in de Volkskrant. Het belangrijkste is de samenzwering zelf, maar ook wat daarop volgt: het ontkennen, toedekken of zelfs geheel negeren van de (strafbare) feiten uit het verleden. Wie aan die feiten durft te twijfelen, ze zelfs tegenspreekt, maakt deel uit van die samenzwering. Waarvan akte.

Lidy Nicolasen is verslaggeefster van de Volkskrant. Ze schrijft wekelijks een column voor Volkskrant.nl.

 
Nederland is geen bananenrepubliek. Althans, ik denk niet dat Nederland een bananenrepubliek is
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden