Demirel tegen omstreden Turkse amnestiewet

De Turkse president Suleyman Demirel heeft een vergaand wetsvoorstel voor amnestie teruggestuurd naar het parlement. Het omstreden voorstel zou tot gevolg hebben dat een groot aantal moordenaars en maffialeden zou worden vrijgelaten....

Het parlement kan het voorstel ten tweede male indienen, dan kan Demirel zijn handtekening niet meer weigeren. Het wetsvoorstel had een golf van verontwaardiging veroorzaakt. Veel Turken waren al woedend op de staat vanwege haar onmacht slachtoffers van de aardbeving van twee weken geleden te redden en de overlevenden te helpen.

Onder degenen die hadden kunnen profiteren van de wet zijn achttien aannemers, technici en gemeentelijke autoriteiten. Zij zijn veroordeeld wegens dood door schuld bij een aardbeving vorig jaar in het zuiden van Turkije.

Premier Bülent Ecevit verklaarde dinsdag nog dat de wet niet zou gelden voor aannemers die verantwoordelijk zijn voor de slachtoffers van de jongste aardbeving, omdat de wet zich beperkt tot misdaden zie voor april van dit jaar zijn gepleegd. Hij gaf toe ongelukkig te zijn met sommige onderdelen van de wet, maar zei dat deze het gevolg is van een compromis met zijn coalitiepartners.

Eén wetsartikel had ertoe kunnen leiden dat sommige journalisten en intellectuelen vrijkomen, maar zij krijgen een proeftijd van drie jaar en moeten opnieuw achter de tralies als zij 'subversieve' denkbeelden verspreiden.

Een van de meest bizarre gevolgen van de wet was dat de gevangenenzittende mensenrechtenactivist Akin Birdal geen amnestie krijgt omdat een door hem gehouden toespraak wordt beschouwd als staatsgevaarlijk. Daarentegen krijgen de twee mannen die vorig jaar een moordaanslag op hem pleegden zoveel strafvermindering dat zij vermoedelijk na anderhalf jaar al konden vrijkomen.

De mensenrechtenorganisatie IHD, waar Birdal voorzitter van was totdat hij enkele maanden geleden door de autoriteiten werd gedwongen af te treden, vindt dat de regeringen met dit ontwerp haar eigen misdaden tegenover het Turkse volk rechtpraat. Secretaris-generaal Nazmi Gur zei tegen de Turkish Daily News: 'Deze wet druist in tegen de verwachtingen van het volk. De regering heeft alle misdaden vergeven die zijn gepleegd door haar eigen organen of door bendes die - legaal of illegaal - voor de regering werken.'

De amnestiewet zou ook gaan gelden voor sommige verdachten die nog niet zijn veroordeeld. Zo zouden de aanklachten wegens corruptie tegen ex-premier Mesut Yilmaz komen te vervallen. Dat geldt ook voor Mustafa Kalemli, een voormalige parlementsvoorzitter.

Ook de betrokkenen van het zogeheten Susurlukschandaal uit 1996 zouden profiteren. Die affaire maakte talloze onthullingen los over de betrokkenheid van opeenvolgende Turkse kabinetten bij doodseskaders, wapentransacties en drugshandel. Enkele prominente verdachten als de ex-minister van Binnenlandse Zaken Mehmet Agar en het Koerdische stamhoofd en parlementslid Sedat Bucak hebben nog niet terechtgestaan.

In het kader van de wet zouden ook de aanklachten tegen drie politiemensen komen te vervallen. Zij spelen de hoofdrol in drie belangrijke mensenrechtenaffaires: een zaak rond het doodslaan van Koerdische gedetineerden, het folteren van een groep jongeren en de moord op een journalist.

De wet dient de belangen van de drie coalitiepartners. De centrumlinkse DSP van Ecevit wil schrijvers vrijlaten en anderen die vastzitten wegens het verspreiden van onpopulaire visies, terwijl de conservatieve ANAP slechts geïnteresseerd lijkt in het buiten schot houden van haar leider Yilmaz. De extreem-rechtsen van de MHP willen daarentegen moordenaars, politiemensen en anderen die hun misdaden tegen links en Koerden in het belang van de staat menen te hebben gepleegd, vrijhebben.

Yucel Sayman, de voorzitter van de advocatenorde in Istanbul is ontevreden: 'We hoopten op een amnestie die een oplossing zou bieden voor de woede en het sociale conflict in dit land, een amnestie die ons op een nieuw spoor zou zetten. Maar deze wet heeft niets van doen met verzoening.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden