Demente moeder

De zoon wilde zijn zwaar demente moeder niet laten opnemen. Hij eist excuses van de psychiater omdat die hem beticht zou hebben van een psychopathische houding....

Door Marieke Aarden

De moeder (89) leed aan dementie in een vergevorderd stadium, ze was bedlegerig en totaal verzorgingsbehoeftig, constateerde de psychiater die haar opname in een verpleegtehuis voorbereidde. Maar de zoon, die bij zijn moeder woonde, wilde daar niets van weten.

De kwestie ligt gecompliceerd. De moeder had de gang naar het verpleegtehuis afhankelijk gesteld van de instemming van haar zoon. Daarom moest er een rechterlijke machtiging komen, legt de psychiater van het Riagg uit.

Tegen deze psychiater is de klacht bij het regionale tuchtcollege in Den Haag gericht. De zoon is gegriefd over de aanduiding 'psychopathologie' die deze arts over hem heeft gebezigd. Die term is terug te vinden in de brief van de psychiater, die in het medisch dossier van de moeder belandde.

Hoe kwam u in contact met de zoon, vraagt de rechter aan de psychiater. 'De zoon hield opname tegen. In deze fase van dementie ontkwam ik er niet aan hem duidelijk te maken waarom ik zo'n rechterlijke machtiging aanvroeg. Hij was de reden dat zo'n machtiging er moest komen.'

De arts schetst wat hem opviel in het gesprek. 'Het werd duidelijk dat de zoon viel over de financiële consequenties van de opname. De zoon woonde bij zijn moeder en was niet alleen financieel afhankelijk van haar. Ook emotioneel. Hij voelde zich al bedreigd omdat zijn moeder dementerend was. Zonder haar kon hij zich niet staande houden.'

Aan de zoon kan niets worden gevraagd omdat hij niet is verschenen op de zitting. Wel blijkt dat hij bij het Riagg in behandeling is. Volgens de psychiater voelde hij zich bedreigd en benadeeld door het complex van artsen, voorzieningen en ziekenfonds.

Hij was ook vijandig naar de thuiszorg, die zijn moeder verzorgde. Sommige medewerkers wilden om die reden niet meer komen en later kreeg hij ook een terreinverbod voor het verpleeghuis waar zijn moeder, na de rechterlijke machtiging, uiteindelijk terechtkwam.

Toen hebt u onjuiste, onaardige opmerkingen gemaakt, constateert de rechter vragenderwijs. 'Ik heb de zoon in verband gebracht met de psychopathologie, maar ik bedoelde daarmee niet dat hij psychopaat was. Ik had beter kunnen schrijven over psychische problemen van de zoon. Het is me niet gelukt dat uit te leggen, hem gerust te stellen.'

Hoe wist de zoon van de opmerkingen over zijn psychische gezondheid, vraagt de rechter. 'Dat haalde hij uit de brief van het Riagg, die bij het medische dossier van zijn moeder was gevoegd. In die brief werdt de zoon ernstig overspannen genoemd. Deze brief was in het dossier van de moeder gestopt om duidelijk te maken dat de situatie van de zoon een rechterlijke machtiging noodzakelijk maakte.'

Er was nog een andere reden waarom de moeder beter af was in een verpleegtehuis. Ze leed aan kanker rond de anus. Ze weigerde verdere behandeling. Haar lijden zou verminderen als ze in een verpleegtehuis goed verzorgd zou worden.

Een nieuwe verwikkeling rond een luchtweginfectie van de moeder gaf uiteindelijk de doorslag om de rechterlijke machtiging voor opname aan te vragen. De thuiszorg kwam tijdens die ziekte ook 's nachts. Eenmaal hersteld van die infectie hield de extra verzorging op. Tegen de zin van de zoon.

De thuiszorg moest van hem ook 's nachts blijven komen, anders zou hij zijn moeder geen eten en drinken meer aanbieden. Omdat zijn moeder er niet naar vroeg, interpreteerde hij dit bovendien als een verlangen om te sterven. Hij verwees naar haar euthanasieverklaring. In die verklaring stond dat haar zoon moest instemmen met de euthanasie.

Maar de huisarts, de sociaal geriater, de sociaal psychiatisch verpleegkundige en de psychiater vonden niet dat er sprake was van een actuele doodswens bij de moeder.

De dreiging zijn moeder geen eten meer voor te zetten, duidde op ernstige verwaarlozing, vindt de psychiater. 'Ik vond het nodig dit te vermelden, omdat me de vraag werd voorgelegd of zich al feiten hadden voorgedaan die duidden op verwaarlozing, waardoor de moeder kon overlijden.' In die context is ook de term psychopathologie gevallen, aldus de psychiater.

De moeder overleed in november 2001 in het verpleegtehuis.

De zoon eist excuses van de psychiater. Hij wil evenmin dat een incassobureau bij de notaris aanklopt voor de rekening van de verzoring van zijn moeder.

Het tuchtcollege wijst de klacht af. De moeder was totaal afhankelijk van intensieve verzorging. Het zou riskant zijn haar die te onthouden. De arts heeft juist gehandeld.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden