analyse

Deliveroo-koeriers hebben recht op een contract. Sluit het net zich rond de platformeconomie?

Koeriers van maaltijdbezorgdienst Deliveroo hebben recht op een arbeidsovereenkomst. Dat heeft het Amsterdamse gerechtshof dinsdag geoordeeld. De uitspraak kan gevolgen hebben voor andere spelers in de platformeconomie.

De uitspraak komt op het moment dat de maaltijdbezorgers overuren draaien.  Beeld ANP
De uitspraak komt op het moment dat de maaltijdbezorgers overuren draaien.Beeld ANP

Volgens de rechter zijn de maaltijdkoeriers geen zzp’ers maar werknemers. Ze bepalen immers niet hun eigen tarieven en werven niet hun eigen klanten – dat doet het algoritme. De uitspraak van het hof, in een zaak aangespannen door vakbond FNV, komt op het moment dat de maaltijddienst vanwege de coronacrisis overuren draait en de bezorgers nauwelijks aan te slepen zijn. De omzet van het miljardenbedrijf steeg met 20 procent.

Het vonnis is niet geheel verrassend: de Amsterdamse rechtbank kwam in 2019 al tot dezelfde conclusie, waarna Deliveroo in hoger beroep ging. ‘Wat wel opvalt, is dat de rechter in dit vonnis stelt dat een digitaal systeem ook kan worden gezien als een vorm van gezag’, zegt hoogleraar arbeidsrecht Evert Verhulp.

Dat kan gevolgen hebben voor andere spelers uit de platformeconomie waarin aanbod en vraag worden samengebracht door een algoritme. Vakbond FNV kondigde eerder rechtszaken aan tegen taxidienst Uber en horecaplatform Temper. Maandag concludeerde de Inspectie SZW al dat laatstgenoemde moet worden gekwalificeerd als uitzendbureau.

Hervorming arbeidsmarkt

Zo pakt de rechter de steken op die het kabinet liet vallen. De circa 34 duizend platformwerkers behoren tot de groep zzp’ers van wie de mate van (schijn)zelfstandigheid al jaren ter discussie staat. Vorig jaar deed een commissie onder leiding van oud-topambtenaar Hans Borstlap een poging duidelijkheid te scheppen: alleen zzp’ers die hun eigen tarief bepalen, eigen klanten werven en kapitaal hebben, zouden als zodanig gekwalificeerd moeten worden. De rest zou weer in loondienst moeten komen.

Minister Koolmees onderschreef die conclusie dit najaar in een brief aan de Kamer maar schoof de hervorming van de arbeidsmarkt door naar het volgende kabinet. De Belastingdienst laat ondertussen na de regels rondom zelfstandigheid te handhaven. Wel is sinds begin dit jaar een ‘webmodule’ beschikbaar, waarmee werkgevers kunnen controleren of zij een klus door een zelfstandige mogen laten uitvoeren.

‘De regering had het makkelijk kunnen regelen met een wet’, zegt Verhulp. ‘Maar dan zouden grote tekorten zijn ontstaan in sectoren die al kampen met schaarste. Eenzesde van de huisartsen is bijvoorbeeld waarnemer. Als je daar schijnzelfstandigheid aanpakt, raken de huisartspraktijken misschien onderbemand.’ Hetzelfde geldt voor het onderwijs.

Lastig is volgens Verhulp dat veel werkgevers en werkenden schijnzelfstandigheid helemaal niet als een probleem ervaren. De verpleegkundige kan als zzp’er bijvoorbeeld meer geld en een beter rooster afdwingen. ‘Zij zien vaak niet het belang van een arbeidscontract, maar het is de samenleving die er belang bij heeft dat er sociale premies, belasting en pensioen wordt afgedragen.’

Ook bij de drieduizend Deliveroo-koeriers is het de vraag of ze staan te popelen om hun pizza’s voortaan in loondienst te bezorgen. Toen het van oorsprong Britse bedrijf in 2017 zijn bezorgers op de loonlijst opdroeg zich in te schrijven als zelfstandige, deden velen dat. Nog veel meer nieuwe koeriers meldden zich sindsdien aan. Doordat ze vaak geen premies afdragen verdienen ze meer dan concullega’s in loondienst. Bovendien, zo stelt Deliveroo, hechten zij aan de vrijheid om te werken wanneer en hoe lang zij willen.

Wetenschapper Jeroen Meijerink (Universiteit Twente), die onderzoek doet naar online platforms, denkt bovendien dat het vonnis Deliveroo ertoe aanzet zijn systeem aan te passen waardoor er geen sprake meer zou zijn van een dienstverband. ‘Dit vonnis luidt geenszins het einde van de platformeconomie in’, denkt hij. ‘Dit is eerder het begin van een kat-en-muisspel met de vakbond.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden