Del Ponte stapt gedesillusioneerd uit VN-commissie voor Syrië: 'We hebben geen enkel succes gehad'

Carla del Ponte stapt uit de VN-onderzoekscommissie voor Syrië. De Zwitserse oud-hoofdaanklager van het Joegoslaviëtribunaal pleit al jaren vergeefs voor vervolging van Syrische oorlogsmisdadigers. 'We hebben geen enkel succes gehad', zegt Del Ponte tegen het Zwitserse tijdschrift Blick, waarin ze haar vertrek aankondigt.

Een konvooi rijdt Aleppo binnen. Beeld getty

Del Ponte is vooral gefrustreerd over de houding van Rusland, dat via een veto in de VN-Veiligheidsraad de regering-Assad steunt. Daarmee blokkeert Rusland de oprichting van een tribunaal dat oorlogsmisdadigers aan beide kanten van de strijd moet berechten.

'In Syrië is iedereen slecht', zegt Del Ponte tegen Blick terwijl zij de balans opmaakt van ruim zes jaar oorlog. 'De regering-Assad pleegt met chemische wapens verschrikkelijke misdaden tegen de menselijkheid. De oppositie bestaat enkel nog uit terroristen en extremisten.'

Nog steeds geen Syriëtribunaal

Del Ponte pleit voor een Syriëtribunaal sinds de onderzoekscommissie in februari 2013, krap een half jaar nadat zij werd betrokken bij de commissie, een rapport uitbracht over personen, legeronderdelen en rebelleneenheden die zich schuldig hebben gemaakt aan mensenrechtenschendingen. Toen al noemde Del Ponte het 'ongelofelijk' dat de Veiligheidsraad niet had besloten een tribunaal op te richten.

'Ik geef het op', zegt Del Ponte nu tegen Blick. 'De leden van de Veiligheidsraad willen geen gerechtigheid.' Zij noemt haar functie cynisch die van een 'alibi-onderzoeker, zonder enige politieke steun'. Del Ponte's ontslagbrief ligt al klaar om verzonden te worden, zegt zij tegen Blick. Ook de Syrië-commissie zegt in een verklaring als sinds juni te weten van haar plannen om ontslag te nemen.

Carla del Ponte op een persconferentie van de VN over de oorlog in Syrië. Beeld ap

De carrière van Del Ponte kenmerkt zich door het tweeledige strijd die zij voortdurend lijkt te voeren. Op de eerste plaats vecht zij tegen onrecht - zij was aanklager in het tribunaal dat de genocide in Rwanda moest berechten en was van 1999 tot 2008 hoofdaanklager van het Joegaslaviëtribunaal bij het Internationaal Strafhof in Den Haag. In beide functies vocht zij ook tegen het in haar ogen tandeloze monster dat de internationale gemeenschap soms kan zijn.

Del Ponte schuwt kritiek op internationale machten niet. Zij weet het aan de stroeve internationale samenwerking dat de arrestatie van de 'grote drie' boosdoeners in de Bosnisch-Servische oorlogen en aanstichters van de genocide in Srebrenica, Slobodan Milosevic, Radovan Karadzic en generaal Ratko Mladic, op zich liet wachten. Milosevic werd tijdens haar periode als hoofdaanklager uitgeleverd, maar stierf voordat hij kon worden berecht. Karadic en Mladic werden pas na haar aftreden opgepakt. Del Ponte, die bijna tientallen oorlogsmisdadigers liet veroordelen door het tribunaal, noemde het bij haar aftreden 'een smet op al ons werk'.

'Genocide in Rwanda heeft ons niets geleerd'

'Ik moet niet diplomatiek zijn, wel oprecht', zei Del Ponte destijds in een afscheidsinterview met de Volkskrant. Toch laat zij zich in de Syrië-oorlog nu voor de derde keer ontmoedigen door diplomatieke beslommeringen. Del Ponte zegt tegen Blick dat de gruwelijkheden in Syrië die van Rwanda en Joegoslavië overstijgen: 'We dachten dat de internationale gemeenschap heeft geleerd van Rwanda. Maar nee, we hebben niets geleerd.'

Vrede bereiken in Syrië en internationaal de lieve vrede bewaren lijken momenteel een hogere prioriteit te hebben dan de berechting van oorlogsmisdadigers. Zo ook in 2007, toen zij afscheid nam van het Joegoslaviëtribunaal. 'Vrede zonder gerechtigheid is niet mogelijk', zei Del Ponte toen daarover tegen de Volkskrant. 'Vrede zonder gerechtigheid is een tijdelijke vrede. Generaties later zullen er nog mensen zijn die wraak willen nemen voor wat er jaren geleden is gebeurd. Goede rechtspraak brengt echte vrede.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.