Deftige katers

Zo'n tien jaar geleden leken oudere werknemers onaantastbaar. Als iemand hen lastig viel, sloegen ze als deftige huiskaters van zich af. Waagde iemand het hun autoriteit in twijfel te trekken, dan lieten ze zich op hun zestigste met vervroegd pensioen sturen. Met opgeheven staart ruimden ze het veld.


Tegenwoordig zijn de oudjes hun bravoure kwijt. De vut- en prepensioenregeling zijn namelijk afgeschaft voor iedereen die op 1 januari 2005 jonger dan 55 jaar was. Daar komt nu dus bijna niemand meer voor in aanmerking. En de werkloosheid blijft sterk stijgen, vooral onder ouderen.


Veel mensen zijn ten onrechte bang. Ze weten niet wat de sociale zekerheid hun te bieden heeft. Het stelsel is inderdaad vrij ingewikkeld. De 56-jarige Johan is werkloos en heeft nog ruim twee jaar WW voor de boeg. 'Het ziet er naar uit', zegt hij, 'dat ik ook niet in de bijstand kom omdat ik daarvoor te veel vermogen heb. Ik zal dus in het zwartste scenario met mijn spaargeld nog negen jaar moeten overbruggen tot mijn AOW.'


Maar Johan vergist zich. Er is wel degelijk een vangnet dat oude werklozen behoedt voor de bijstand. Hij kan gebruikmaken van de Inkomensvoorziening voor Oudere en gedeeltelijk Arbeidsongeschikte Werklozen (IOAW). Hij hoeft daarvoor niet arbeidsongeschikt te zijn. De IOAW is een vervolguitkering voor werkloze 50-plussers die het vermogen buiten beschouwing laat.


Er is ook nog de Inkomensvoorziening Oudere Werklozen (IOW), die recht geeft op een vervolguitkering als de WW is afgelopen. Er wordt daarbij geen rekening gehouden met het inkomen van de partner of het vermogen. Voor Johan gaat deze regeling niet op, omdat hij niet voldoet aan de eis dat hij na zijn 60ste verjaardag werkloos is geworden. Oorspronkelijk zou de IOW per 1 juli 2016 worden afgeschaft. In het sociaal akkoord van april is echter afgesproken dat de IOW tot 2020 behouden blijft.


Het verschil tussen de IOAW en de IOW is dus het inkomen van de partner. Wie een partner heeft met voldoende inkomen, krijgt bij de IOAW niets. Johan is alleenstaand, dus voor hem is dat geen probleem. Hij krijgt een volledige uitkering en hoeft zijn vermogen niet eerst op te eten, zoals bij de bijstand.


De IOAW staat open voor iedereen die na zijn 50ste verjaardag werkloos wordt. De regeling gaat wel verdwijnen. Iemand die geboren is vanaf 1 januari 1965, kan geen IOAW-uitkering meer krijgen. Die gaat de bijstand in of krijgt helemaal niets, als er een partner met inkomen is.


Johan kan opgelucht ademhalen, maar de jongere generatie komt er minder goed van af. Dat worden nerveuze poezen die luid gaan spinnen of wegglippen zodra de baas hun kant op kijkt.


Reinout van der Heijden is hoofdredacteur van de Geldgids.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.