Defensie stopte misbruikzaak van soldaat in doofpot

Voor het eerst doet een mannelijk slachtoffer van seksueel misbruik binnen defensie zijn verhaal. Het misbruik vond plaats op de Koninklijke Militaire School, en werd door de leiding genegeerd.

Ronald Vreeburg Beeld Lenny Oosterwijk

Defensie heeft een misbruikzaak op de Koninklijke Militaire School (KMS) in Weert in 1982 in de doofpot gestopt. Een mannelijke soldaat, die werd belaagd door vijf soldaten en seksueel misbruikt door een van hen, werd door de pelotonsleiding weggestuurd toen hij melding maakte van het incident. De belagers bleven ongestraft. Drie van hen werken nog bij defensie, van wie twee in een hoge functie. Een andere belager werkt bij het ministerie van Defensie.

In een interview met de Volkskrant vertelt oud-militair Ronald Vreeburg (52) over het misbruik, de daaropvolgende doofpot en de verregaande gevolgen voor zijn leven. Zijn verhaal wordt grotendeels bevestigd door drie (oud-)medewerkers van defensie.

Het is voor het eerst dat een mannelijke soldaat in Nederland zo openlijk vertelt over misbruik. In de VS en Engeland blijkt de afgelopen jaren steeds vaker dat ook mannen in het leger geregeld slachtoffer zijn van seksueel misbruik. In Amerika gaat het zelfs om meer dan de helft van de misbruikslachtoffers in het leger.

Volgens deskundigen kan deze onthulling als katalysator dienen voor andere mannelijke (oud-)medewerkers van het leger die seksueel misbruik hebben meegemaakt. Misbruikschandalen in de sportwereld en die rond de katholieke kerk kwamen ook aan het licht nadat enkelingen het zwijgen hadden doorbroken.

Ronald Vreeburg werd misbruikt door vijf soldaten tijdens zijn opleiding. Dit is zijn verhaal

Ronald Vreeburg had het misbruik tijdens zijn militaire opleiding 'in een hokje' weggestopt. De uitnodiging voor een reünie bracht alles weer boven. Ook na 33 jaar is er woede, verdriet en schaamte. Nu nog gerechtigheid.

Vakbond voor burger en militair defensiepersoneel VBM wil dat er een onafhankelijke organisatie komt die meldingen behandelt over seksueel misbruik bij defensie. 'Dit was een misdadige daad', zegt VBM-voorzitter Jean Debie. 'Als er meer mensen zijn die dit soort vreselijke ervaringen hebben, dan moeten ze zich kunnen melden bij een instantie die buiten defensie staat, zodat ze weten dat hun melding goed terechtkomt.'

Op een avond in juni 1982 betraden vijf soldaten de groepskamer van de toen 17-jarige Vreeburg. Volgens de oud-soldaat overmeesterden ze hem, trokken ze zijn kleren uit en bonden hem met riemen vast op bed. Terwijl vier soldaten hem in bedwang hielden, misbruikte de vijfde hem.

Een voormalig groepscommandant van defensie bij wie Vreeburg het misbruik destijds aankaartte, laat weten zich de melding niet meer te kunnen herinneren. 'Als er zo'n melding is geweest en hij is daarmee afgescheept, wat in die tijd wel vaker voorkwam, dan heeft hij waarschijnlijk niet verder doorgezet', aldus de groepscommandant.

Nadat de commandanten zijn melding hadden genegeerd, stopte Vreeburg het misbruik weg. Toen hij in 2015 werd uitgenodigd voor een reünie van de KMS, kwam alles weer boven. Daarop stapte hij naar de Inspecteur-Generaal der Krijgsmacht (IGK), een soort ombudsman van defensie. Die vertelde hem dat de zaak inmiddels is verjaard en dat daarmee de kans op gerechtigheid is verkeken. Wel kon een gesprek worden opgezet tussen Vreeburg en zijn belagers. Daarvoor paste hij.

De Volkskrant heeft defensie afgelopen maandag zestien concrete vragen voorgelegd over de misbruikzaak en de manier waarop de krijgsmacht ermee is omgegaan. Defensie weigert op die vragen in te gaan. 'Het vermeende voorval dateert van ruim 30 jaar geleden', aldus defensie. 'Het tijdsverloop maakt een reconstructie van de feiten lastig.'

De krijgsmacht wil wel (psychische) hulp voor Vreeburg regelen als hij daar behoefte aan heeft. Of de daders alsnog worden gestraft, blijft onduidelijk. 'Additionele acties worden op dit moment verder onderzocht', zegt defensie.

Voormalige collega's van Vreeburg, met wie hij op de KMS zat, zeggen zich het incident wel degelijk te herinneren. Een van hen, die nu bij de militaire inlichtingendienst MIVD werkt, schrijft in een e-mail aan Vreeburg: 'Ik denk dat alle pelotonsleden kennis droegen van de zaak en dat een groot aantal in het gebouw waren toen het gebeurde. Toen is er niet ingegrepen om dit te voorkomen en later heeft niemand (voor zover ik weet) de moed genomen om je te steunen.'

Uit verschillende onderzoeken naar seksueel grensoverschrijdend gedrag binnen defensie blijkt dat de gesloten cultuur van de organisatie bijdraagt aan het probleem. Zo is klikken binnen de krijgsmacht uit den boze. Wie zijn mond opendoet, wordt gezien als verrader en loopt een reëel risico slachtoffer te worden van pesterijen, buitensluiting, of te worden tegengewerkt in zijn carrière.

Ondanks de campagnes die defensie tegen seksueel grensoverschrijdend gedrag voert, komt dit gedrag binnen het leger nog altijd vaker voor dan binnen veel andere organisaties. Over seksueel misbruik van vrouwelijke militairen is verscheidene malen gerapporteerd. Zelden zijn onderzoeken echter specifiek gericht op misbruik van mannen.

Defensie stopte misbruikzaak van soldaat in doofpot
Ronald Vreeburg had het misbruik tijdens zijn militaire opleiding 'in een hokje' weggestopt. De uitnodiging voor een reünie bracht alles weer boven. Ook na 33 jaar is er woede, verdriet en schaamte. Nu nog gerechtigheid.

Heeft u informatie over seksueel misbruik binnen defensie, of wilt u uw verhaal kwijt, dan kunt u contact opnemen met de auteurs via onderzoek@volkskrant.nl of 06-15003958. Wij publiceren niks zonder uw toestemming. Ook kunt u kijken op de pagina 'Tip de Volkskrant' voor manieren waarop u - al dan niet anoniem - uw verhaal kunt doen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden