Defensie schuift Apache-vlieger naar voren als nieuwe nationale held

Het ministerie van Defensie hijst Afghanistanveteraan Roy de Ruiter (36) komende zomer op het schild als de nieuwe nationale oorlogsheld. Hij krijgt op 31 augustus de Militaire Willems-Orde, de allerhoogste dapperheidsonderscheiding van de krijgsmacht en zal daarna door het koninklijk huis en militairen worden aangesproken als ridder.

Apache-vlieger De Ruiter wordt de vierde nog levende ridder vanwege ‘meerdere uitzonderlijk heldendaden’ tijdens de Uruzgan-missie in Afghanistan Foto Defensie

 De Ruiter treedt hiermee in de voetsporen van oorlogshelden Gijs Tuinman (38), Marco Kroon (47) en de inmiddels 101-jarige Tweede Wereldoorlogveteraan Kenneth Mayhew.

Apache-vlieger De Ruiter wordt de vierde nog levende ridder  vanwege ‘meerdere uitzonderlijk heldendaden’ tijdens de Uruzgan-missie in Afghanistan, zegt minister Ank Bijleveld van Defensie. Koning Willem-Alexander zal persoonlijk op 31 augustus bekendmaken wat die heldendaden zijn. ‘Hij mag dat als eerste doen, zo staat het in het reglement.’ Zelfs De Ruiter tast nog in het duister waarom deze eer hem ten deel valt. ‘Ik heb wel een vermoeden, maar er zijn zoveel missies waaraan ik heb meegedaan.’ De Ruiter werd tussen 2004 en 2009 zes keer uitgezonden naar het door oorlog verscheurde land.

Groot gevecht

Zeker is dat Apache-vliegers tijdens de Uruzgan- missie volop zijn ingezet tijdens levensbedreigende situaties. Onder meer in 2006 voerden Nederlandse commando’s, onder wie Marco Kroon, verkenningen uit rond provinciehoofdstad Tarin Kowt. Toenmalig kolonel Henk Morsink beschreef in een interview in NRC Handelsblad een confrontatie op 30 mei: ‘Echt een heel groot gevecht’ waarbij zijn mannen ontzet moesten worden door een Nederlandse Apache-gevechtshelikopter. ‘Onze mannen lagen zwaar onder vuur en zaten echt in het nauw.’ Over het feit dat Nederland toen geen verliezen heeft geleden zei hij: ‘We hebben een paar keer een beschermengeltje voor ons aan het werk gehad.’

Morsink is inmiddels generaal-majoor buiten dienst en tevens voorzitter van de kanselarij die heeft beoordeeld of De Ruiter in aanmerking kwam voor de hoogste dapperheidsonderscheiding. De toekenningsprocedure heeft enkele jaren geduurd. Morsink en zijn team hebben expliciet ‘niet alleen gezocht naar bevestiging, maar ook naar ontkrachting’ van de heldenverhalen. Dat laatste lukte niet. Morsink: ‘Hij heeft echt iets uitzonderlijks gedaan.’

Bescheiden 

De Ruiter benadrukt dat hij heeft geaarzeld om de onderscheiding te aanvaarden. ‘Ik heb mij nooit zo bezig gehouden met dapper zijn. Mijn zorg was om mensen veilig thuis krijgen.’ Hij accepteert de Willemsorde toch omdat hij het eervol vindt dat de voordracht vanuit de landmacht is opgestart (‘de mannen en vrouwen die elke dag de poort uitgingen’) en omdat hij de orde ziet als erkenning voor zijn hele eenheid, de Apache Squadron in Gilze-Rijen. ‘Dit is een erkenning voor alle vliegers, maar ook voor de techneuten en alle anderen uit het team die dit werk mogelijk maken.’

Met zijn bescheidenheid kan De Ruiter het blazoen van de dragers van de Willems-Orde verder oppoetsen. Een andere drager, Marco Kroon, voldoet niet langer als het ideale uithangbord voor Defensie, zeggen ingewijden. Kroon raakte sinds zijn onderscheiding in mei 2009 meermalen in opspraak wegens vermeend drugs- en wapenbezit en beledigende uitlatingen over het Koninklijk Huis. Begin dit jaar is het Openbaar Ministerie een onderzoek begonnen naar Kroons bewering dat hij in 2007 enige tijd in Kabul is gevangengenomen en dat hij daarna zijn gijzelnemer heeft gedood. De Defensietop heeft inmiddels ernstige twijfels over het waarheidsgehalte van Kroons bekentenis

Mede vanwege de problemen rondom Kroon is majoor Tuinman in 2013 nadrukkelijk gevraagd om terug te keren naar defensie, zodat hij het nieuwe boegbeeld van de krijgsmacht kon worden. De Ruiter komt daar nu als held bij. Beide mannen zijn van onbesproken gedrag en zijn slim en welbespraakt.

Volgens minister Bijleveld heeft Defensie ditmaal ‘veel beter nagedacht’ of de nieuwe drager van de Willemsorde de publieke druk van het heldendom aankan. ‘Hij heeft tot nu geen brokken gemaakt’, zegt Bijleveld een beetje lachend. ‘Ik heb zijn hele dossier gelezen.’

Huldiging

De Ruiters huldiging wordt eind augustus groots gevierd op het Binnenhof in Den Haag. De koning en de hele Eerste en Tweede Kamer worden uitgenodigd voor de ceremonie, die live op tv te zien zal zijn.

De Ruiter zal voor die gelegenheid speciaal overkomen uit Oman. Hij woont daar sinds enkele jaren met zijn vrouw en twee kinderen als instructeur-vlieger voor de Royal Oman Police. Voor dat werk voert hij onder meer reddingsoperaties, ambulance- en brandbestrijdingsvluchten uit. De Ruiter verliet defensie in 2013 omdat hij na ‘veertien jaar iets anders wilde’, maar ook vanwege de aanhoudende bezuinigingen en ‘de richting die de organisatie daardoor uitging’.

Lees ook: Interview met oorlogsheld Roy de Ruiter, die als kind nog met Wesley Sneijder en Rafael van der Vaart speelde in het jeugdelftal van Ajax.

Majoor-vlieger Roy de Ruiter Foto Defensie
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.