Defensie overweegt de inzet van Nederlandse grondtroepen in Irak

Nederland overweegt in Irak grondtroepen in te zetten. De 130 Nederlandse militairen die hun Iraakse en Koerdische collega's vanaf januari zullen trainen, doen dat niet alleen in beveiligde kazernes maar mogelijk ook daarbuiten. Dat heeft de Commandant der Strijdkrachten, generaal Tom Middendorp, gisteren bevestigd.

Beeld anp

Het gaat onder meer om Nederlandse militairen die vanaf de grond Islamitische Staat-doelwitten moeten aanwijzen voor F16-piloten (de zogenoemde Forward Air Controllers). Een andere optie is dat Nederlandse commando's hun Iraakse collega's buiten de poort van een veilige kazerne begeleiden. Het kabinet neemt nog voor de Kerst een besluit over de inzet van Nederlandse grondtroepen.

Middendorp beklemtoont dat de uitzending afhangt van 'de operationele noodzaak en de bereidheid van bondgenoten hoe ver ze willen gaan'. Volgens de hoogste militair van Nederland heeft minister Jeanine Hennis van Defensie al eerder aan de Kamer gemeld dat de inzet van Forward Air Controllers 'niet is uitgesloten'.

De inzet van Nederlandse militairen in gevechtssituaties in Irak ligt politiek zeer gevoelig, realiseert Middendorp zich. 'Het is een beslissing van de politiek. Maar wij kunnen beide', zegt hij over het trainen binnen of buiten een beveiligde locatie. Er wordt nu 'indringend met de Irakezen gesproken' over diverse opties, aldus Middendorp.

'Mission creep'

Defensiespecialist Ko Colijn, directeur van instituut Clingendael, noemt de overweging van Defensie om grondtroepen in te zetten 'een lichte vorm van mission creep', verwijzend naar het fenomeen dat militaire missies geregeld uitgebreider worden dan aanvankelijk is bedoeld. Colijn: 'In de Kamerbrief van 24 september staat dat Nederlandse trainers 'niet meegaan als mentoren in gevechtssituaties'. Je kunt daaruit met veel moeite construeren dat Nederlandse trainers wel mee naar buiten kunnen gaan, zolang ze maar niet actief deelnemen aan gevechten. Maar je kunt er dus wel in verzeild raken.' Over de inzet van commando's zegt Colijn: 'Deze mogelijkheid werd in de brief opengelaten. De Forward Air Controllers werden genoemd als noodzakelijk, maar er stond geen nationaliteit bij. Dit zou geen mission creep, maar het 'invullen van een gaatje' kunnen worden genoemd.'

De woorden van Middendorp lijken hoe dan ook een afspiegeling van de voorzichtige koerswijziging die de Amerikaanse president Barack Obama recentelijk heeft ingezet. De afgelopen weken heeft Obama meermalen herhaald geen 'combat boots on the ground' te willen. Maar vorige week gaf hij ineens toestemming om nog eens vijftienhonderd militairen naar Irak te sturen om de strijd tegen terreurgroep IS te versterken. Maandag zei de Amerikaanse minister van Defensie, Chuck Hagel, dat de VS hun trainingsmissie gaan 'versnellen'. De Amerikaanse commando's die in Irak zijn, beginnen nu al met hun missie.

De Nederlandse militaire trainingsmissie in Irak begint naar verwachting in januari. Een deel van de 130 Nederlanders zal Iraakse en Koerdische militairen trainen in Noord-Irak. Het andere deel gaat dat doen in Centraal-Irak, nabij Bagdad. De praktische invulling van de trainingsmissie wordt nu uitgewerkt met bondgenoten. Minister Hennis zal hierover binnenkort debatteren met de Tweede Kamer.

Nederlandse operaties in Irak

De Nederlandse luchtoperatie boven Irak, met 250 man ondersteunend personeel, is intussen al in volle gang. Sinds begin oktober zijn 75 Nederlandse bommen afgeworpen op IS-doelen in Irak. Daardoor zijn onder meer wapendepots en trainingslocaties van IS-strijders uitgeschakeld. Een onbekend aantal personen is eveneens gedood door de Nederlandse bombardementen.

Volgens Middendorp worden 'zorgvuldige maatregelen' genomen om burgerslachtoffers te voorkomen. Zo maakt Nederland onder meer gebruik van lasergeleide bommen, die op het laatste moment van koers kunnen veranderen als een F16-piloot plotseling naderende burgers waarneemt. Defensie toonde maandag voor het eerst sinds de missie beelden van dergelijke Nederlandse bombardementen.

De internationale luchtoperatie om IS-terroristen te stoppen is volgens Middendorp al gematigd succesvol. 'De opmars van IS is tot stilstand gebracht. Maar er moet meer gebeuren. Iraakse grondtroepen moeten er nu achteraan om dorpen weer veilig te maken', aldus Middendorp. De VS, Nederland en elf andere landen hebben toegezegd om het trainen van deze grondtroepen te ondersteunen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden