Nieuws

Defensie: Nederlands fregat urenlang geïntimideerd door bewapende Russische vliegtuigen

Bewapende Russische gevechtsvliegtuigen hebben vorige week donderdag urenlang het Nederlandse fregat Zr. Ms. Evertsen, dat ten zuidoosten van de Krim voer, geïntimideerd met onder andere schijnaanvallen. Dat heeft Defensie dinsdag bekendgemaakt.

Het luchtverdedigings- en commandofregat Zr. Ms. Evertsen vertrekt vanuit de thuishaven Den Helder.  Beeld ANP
Het luchtverdedigings- en commandofregat Zr. Ms. Evertsen vertrekt vanuit de thuishaven Den Helder.Beeld ANP

Volgens Defensie was sprake van ‘gevaarlijk gedrag’ waarvoor geen enkele aanleiding was, omdat de Evertsen ‘op open zee in internationale wateren’ voer. De gevechtsvliegtuigen waren onder meer bewapend met air-to-surface-raketten. Ze voerden urenlang schijnaanvallen uit op het fregat, ook nadat contact gezocht was met het verzoek dit te staken.

Demissionair minister van Defensie Bijleveld spreekt van ‘agressieve acties’ en ‘onverantwoord gedrag’, waarop Rusland zal worden aangesproken.

‘Ik noem het machtsvertoon’, zei kapitein-luitenant ter zee George Pastoor, de commandant van de Evertsen, dinsdag in een telefoongesprek met de Volkskrant. ‘Ik voelde me geen moment onveilig, maar dit was zeer onprofessioneel gedrag, onveilig en onnodig. Russische gevechtsvliegtuigen scheerden op 50 voet hoogte en op 100 meter bakboord of stuurboord langs. Dat is ongebruikelijk dichtbij. We konden de piloten goed zien zitten. Dat is een step up in de escalatie.’

Met de gevaarlijke schijnaanvallen schendt Rusland volgens Defensie ook de afspraken die hierover in internationale verdragen zijn vastgelegd. In totaal waren volgens overste Pastoor bij de aanvallen, die duurden van ongeveer half vier ’s middags tot half negen ’s avonds, circa twintig Russische gevechtsvliegtuigen betrokken. ‘Vijf gevechtsvliegtuigen kwamen heel dicht in de buurt, maar er werd ook een gesimuleerde aanval op afstand uitgevoerd door twaalf gevechtsvliegtuigen, vanuit verschillende richtingen.’

Verrassing

Als Russische marineschepen door de Noordzee varen, wat zeer regelmatig gebeurt, worden ze op afstand ‘geëscorteerd’ door Nederlandse, Belgische of Britse schepen. ‘Maar we sturen geen bewapende F-16's op ze af om urenlang over te vliegen’, zegt een defensiewoordvoerder.

Overste Pastoor beaamt dat de Evertsen, net als andere schepen van de UK Strike Carrier Group, het vlootverband waarmee het Nederlandse fregat dit jaar naar Japan vaart, in de Zwarte Zee geëscorteerd wordt door Russische schepen. Maar die blijven op ruime afstand.

‘Maar de dichte nadering en de lange intimidatiepraktijk (van afgelopen donderdag, red.) beschouwen we als een verrassing, zeker gezien onze positie op ruime afstand van de territoriale wateren.’ Volgens Defensie voer de Evertsen tussen de 40 en 70 mijl van de kust, ver van de Oekraïense territoriale wateren om de Krim die door Rusland worden geclaimd.

De Evertsen heeft contact gezocht met de Russische piloten via een zogeheten ‘safety of flight advisory’ - maar tevergeefs, aldus overste Pastoor.

Niet provoceren

De intimidatiepraktijken gebeurden een dag nadat het Britse fregat Defender door Oekraïense territoriale wateren voer die door Rusland worden geclaimd sinds de annexatie van de Krim in 2014. Daarover stuurde Rusland met veel succes berichten de wereld in die volgens de Britten absoluut niet kloppen – namelijk dat er bommen op de vaarroute van de Defender zouden zijn gedropt en dat er waarschuwingsschoten waren afgevuurd. Volgens de Britten waren ze van tevoren gewaarschuwd dat er op ruime afstand Russische schietoefeningen zouden plaatsvinden.

Of er verband is tussen beide incidenten kan overste Pastoor niet beamen. ‘Met wat de Defender deed hadden wij niets te maken, maar het is niet ondenkbaar dat dit een reactie was op het opereren van de Defender. Maar wij zijn niet in wateren geweest die de Russen claimen.’

Gevraagd waarom niet, aangezien het Oekraïense wateren betreft, zegt Pastoor: ‘Het is een politieke overweging geweest om daar niet aan mee te doen: ik heb de opdracht om niet provocerend op te treden. Dat geldt later ook als we richting Japan varen. Dan gaan we niet door de Straat van Taiwan. We varen wel door de Zuid-Chinese Zee (die grotendeels ook door China wordt geclaimd, red.), maar dat is volgens het VN-Zeerechtverdrag ook geen probleem, het is volle zee.’

De Evertsen doet overigens niet mee aan Sea Breeze, de grote internationale oefening deze week van de Amerikaanse en Oekraïense marines in de Zwarte Zee, waar in totaal dertig landen aan meedoen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden