Defensie betaalt miljoenen aan Libanonveteranen met PTSS

Het ministerie van Defensie zal een schadevergoeding van miljoenen euro's betalen aan veteranen met een posttraumatische stressstoornis (PTSS) die begin jaren tachtig zijn uitgezonden naar Libanon. Hiermee komt het einde in zicht van een slepend conflict met veteranen die claimen dat Defensie bij de Libanonmissie zijn zorgplicht heeft geschonden.

Nederlandse militairen vertrekken in 1979 naar Libanon in het kader van de Unifil-missie van de Verenigde Naties. Beeld Bert Verhoeff

De landsadvocaat heeft in de afgelopen dagen advocaten van Libanonveteranen gevraagd per cliënt een overzicht van de geleden schade aan te leveren. Het gaat om meer dan vierhonderd claims. Advocaat Vincent Dolderman spreekt van een 'gigantische doorbraak'.

Volgens letselschadespecialist Jan Willem Lenselink, die honderd Libanonveteranen bijstaat, is Defensie nu 'voor het eerst bereid op grote schaal schade te vergoeden'.

Het ministerie van Defensie beklemtoont dat het 'in eerste instantie gaat om de twintig zaken die nu bij de rechter liggen' en dat elk van die zaken 'individueel wordt beoordeeld'. 'Daar kan uitkomen dat wordt gezocht naar mogelijkheden om de procedure te stoppen en over te gaan tot een oplossing.'

Ommekeer in december 2015

Het verzoek van de landsadvocaat heeft volgens de advocaten ook gevolgen voor veteranen van andere missies. Zo heeft de landsadvocaat gevraagd de schade van Joegoslavië-veteranen met PTSS te inventariseren. Volgens letselschadespecialist Jan-Willem Lenselink wil Defensie 'nu schoon schip maken voor alle missies van vóór 2007'. Voor veteranen die na dat jaar het leger verlieten en last kregen van PTSS geldt een ruimhartige schadevergoedingsregeling, juist om te voorkomen dat ze in ellenlange juridische procedures terechtkomen.

Tot voor kort weigerde het ministerie elke aansprakelijkheid voor de schade van Libanongangers, omdat de zorg destijds 'voldoende en toereikend' zou zijn geweest. Een rechterlijke uitspraak uit december vorig jaar leidde tot een ommekeer.

Die zaak draaide om de Libanonveteraan Christian Kriznaric, die in 1981 als 18-jarige dienstplichtige naar Libanon werd uitgezonden. Daar maakte hij traumatische situaties mee. Zo werd hij tijdens een missie twee uur lang met kalasjnikovs onder schot gehouden. Jaren later kreeg hij zware psychische klachten. Hij greep naar de alcohol en amfetamine en raakte zijn baan als voorman kwijt. In 2007 werd bij hem ernstige chronische posttraumatische stressstoornis vastgesteld.

De missie in Libanon

Tussen 1979 en 1985 werden negenduizend Nederlandse soldaten uitgezonden naar Libanon om de vrede tussen Israël en de Palestijnen te bewaken. Negen militairen kwamen om het leven. Honderden militairen kregen psychische klachten. Volgens de militairen schoot de (na)zorg ernstig tekort: vooraf en tijdens de missie ontbrak goede voorlichting, erna was er geen psychische begeleiding.

Bijna vijfhonderd schadeclaims

Cruciaal in het oordeel van de hoogste bestuursrechter was dat niet Kriznaric maar Defensie moest bewijzen dat de voorlichting en hulpverlening destijds afdoende waren. Volgens Defensie kregen Libanongangers zoals Kriznaric tijdens en na de uitzending verscheidene brieven over de mogelijke risico's en beschikbare hulp. De rechter oordeelde dat 'geen begin van bewijs is geleverd' dat de brieven daadwerkelijk zijn verstuurd.

Eind december had Defensie bijna vijfhonderd schadeclaims van veteranen met psychisch letsel in behandeling. In de meeste gevallen gaat het om Dutchbatters en Libanonveteranen met PTSS. Sinds de uitspraak in de zaak-Kriznaric zijn daar nog eens tweehonderd Libanon-claims bijgekomen. Minister Jeanine Hennis (Defensie) zei eerder al dat 'het verband tussen het letsel en de uitzending nog moet worden vastgesteld'.

Minister Jeanine Hennis-Plasschaert van Defensie. Beeld anp

De veteranen vinden de reguliere potjes, zoals het invaliditeitspensioen en de ereschuldregeling, niet voldoende. Veel veteranen met PTSS claimen dat de ziekte hun loopbaan negatief heeft beïnvloed en dat ze salaris en pensioen zijn misgelopen.

De schade kan per geval verschillen, zegt Lenselink. 'De een is volledig afgekeurd, de ander heeft wel gewoon kunnen werken.' Dolderman schat het gemiddelde schadebedrag per veteraan op 100 duizend euro. Dat zou neerkomen op een bedrag van 40 miljoen euro voor alle Libanonclaimanten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden