Nieuws Denemarken

Deense sociaal-democraten winnen verkiezingen, meerderheid voor linkse partijen

Denemarken lijkt weer een linkse regering te kunnen krijgen. Het blok van linkse partijen heeft de meerderheid behaald in de Deense parlementsverkiezingen van woensdag. Op rechts moeten de Deense populisten een enorme klap incasseren.

De sociaal-democraten zijn op basis van de exitpoll van 20.00 uur woensdagavond de grootste partij geworden met 25,3 procent van de stemmen. Tegelijk hebben drie andere kleinere partijen links van de sociaal-democraten winst geboekt. Gezamenlijk komt het linkse blok op 90 zetels uit in het Deense parlement, tegenover 75 zetels bij het rechtse blok. Op rechts is de huidige regeringspartij, de Liberalen, uitgekomen op 20,9 procent van de stemmen.

De Deense Volkspartij, een belangrijke gedoogpartner van de Liberalen, heeft een klap moeten incasseren van 11 procentpunt en is daarmee gekelderd naar een kleine 10 procent van de stemmen. De kiezers van deze rechts-populistische partij zijn onder meer overgelopen naar de sociaal-democraten, de Liberalen en naar nieuwe partijen op rechts. Vooral de extreem-rechtse partij Strakke Koers (Stram Kurs) kreeg tijdens de verkiezingen veel media-aandacht met een belofte om de islam te verbieden en moslims te deporteren. Deze partij heeft 1,8 procent van de stemmen gehaald.

Het lijkt erop dat de Deense Volkspartij het slachtoffer is geworden van haar eigen succes. Deze partij zet al sinds begin deze eeuw de toon in het politieke debat in Denemarken rond immigratie en integratie. Dat heeft tot een zo’n forse aanscherping van de Deense asielpolitiek geleid dat het voor Denemarken bijna niet meer mogelijk is om een nog rechtser beleid te gaan voeren zonder internationale conventies te schenden. Opeenvolgende rechts-liberale regeringen hebben dit rechtse immigratiebeleid ontwikkeld in ruil voor steun van de Deense Volkspartij.

Afslag naar rechts

De sociaal-democraten voerden daar jarenlang oppositie tegen, maar hebben vorig jaar eveneens een afslag genomen naar rechts. Partijleider Mette Frederiksen kondigde op Facebook aan dat ze bootvluchtelingen naar Afrika terug wil sturen wanneer die op Deense grond proberen asiel aan te vragen. In asielcentra in Afrikaanse landen zouden de vluchtelingen hun asielaanvraag moeten afwachten. 

Tevens hebben de sociaal-democraten vorig jaar, in de rol van oppositiepartij, voor een omstreden integratieplan van de rechts-liberale regering van Lars Løkke Rasmussen gestemd. De Deense regering heeft tientallen achterstandsbuurten aangewezen als getto. Of dat wel getto’s zijn is sindsdien onderdeel van debat, net als de mogelijke rechtsongelijkheid die in deze wijken lijkt te zijn geschapen. Criminelen kunnen er bijvoorbeeld dubbele straffen krijgen.

Het verhaal van deze verkiezingen is dat het linkse blok het grootste is geworden doordat de sociaal-democraten hun arbeidersachterban weer hebben teruggewonnen van de Deense Volkspartij. Tegelijk zijn de meer progressieve kiezers bij de sociaal-democraten verder naar links opgeschoven naar de kleinere partijen. Dit wordt in Denemarken uitgelegd als een bewuste politieke calculatie van Mette Frederiksen om het linkse blok aan winst te helpen en haar van het premierschap te verzekeren. Ze vertrouwt erop dat het linkse blok haar steunt. 

Een van de partijen, de Sociale Liberalen, heeft echter gezegd haar premierschap niet te zullen steunen als Frederiksen haar rechtse immigratiestandpunten niet verandert. Daarnaast verraste de huidige premier, Lars Løkke Rasmussen, door eerder deze week te zeggen dat zijn partij wel oren heeft naar een regering met Frederiksen. Een regering over de blokgrenzen heen is zeldzaam in Denemarken. Frederiksen heeft daarvoor vooralsnog bedankt.

Verbetering: In de update is de naam Radicaal Links aangepast naar de Sociale Liberalen. Radicaal Links is de letterlijke vertaling van Det Radikale Venstre. De naam Sociale Liberalen doet meer recht aan de politieke partij, die meer te vergelijken is met D66 in Nederland dan een uiterst linkse partij. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden