Deense oud-ombudsvrouw geeft Syriërs lift, krijgt boete voor mensensmokkel

In Denemarken is vrijdag oud-kinderombudsvrouw en bekend schrijfster Lisbeth Zornig Andersen schuldig bevonden voor mensensmokkel, omdat zij in september een Syrische familie een lift naar Kopenhagen gaf. De rechtszaak tegen Zornig is onderdeel van een reeks zaken tegen Denen die vorig jaar asielzoekers hielpen tijdens hun voettocht richting Zweden. Dat meldt de Britse krant The Guardian.

Beeld Twitter

Andersen en haar echtgenoot Michael Lindholm hebben een boete gekregen van 22.250 Deense kronen, omgerekend 2.983 euro. Het proces wordt door mensenrechtenactivisten gezien als de zoveelste doorgeslagen Deense poging om asielzoekers af te schrikken.

Volgens de Deense wet is het illegaal om mensen zonder verblijfsstatus te vervoeren, maar toen vorige herfst duizenden asielzoekers langs de wegen liepen, voelden veel Denen zich geroepen hen een lift aan te bieden. Veel van de migranten waren vanuit Duitsland komen lopen, onderweg naar buurland Zweden, waar de asielprocedure toen nog soepeler was.

Migranten langs de weg in Denemarken, september 2015 Beeld epa

Lege auto
Zornig reed in september door Denemarken toen ze drommen asielzoekers naast de snelweg zag lopen. Ze besloot een Syrische familie - vier volwassenen en twee kleine kinderen - mee te laten rijden naar Kopenhagen. Terwijl ze hen liet instappen werd ze door een televisiezender geïnterviewd.

'Ik kon gewoon niet met een lege auto naar huis', aldus de bekende schrijfster tegen Deense media. 'Mensensmokkel, dat is geld verdienen aan mensen de grens over krijgen, dacht ik altijd. Niet gewoon binnen Denemarken rijden. Niet gewoon mensen een lift geven.'

De Verenigde Naties geven Zornig gelijk, zegt hoogleraar mensenhandel en globalisering Conny Rijken (Universiteit Tilburg). 'De VN hanteren een strenge definitie van mensensmokkel, waarbij sprake moet zijn van een winstoogmerk. Daarnaast moet iemand de grens zijn over geholpen.'

De Nederlandse wet biedt echter wel ruimte voor Deense praktijken, laat Rijken weten. 'In Nederland spreken we ook van mensensmokkel als smokkelaars geen geld aan anderen hebben verdiend. Ook hier kunnen een poging om iemand de grens over te helpen, of middelen of informatie verschaffen die daartoe kunnen leiden, uitlopen op een veroordeling.' Dat een binnenlands ritje met een asielzoeker of iemand zonder verblijfsvergunning hier potentieel strafbaar is wil echter niet zeggen dat dit hier ook wordt bestraft, benadrukt de hoogleraar. 'Ik heb in Nederland nog nooit een dergelijke zaak gezien. Dit is ook niet waarvoor de strafbaarstelling van mensensmokkel in het leven is geroepen. Ik vraag me af welk doel hiermee wordt gediend.'

Bezittingen afstaan
De man van Zornig is eveneens veroordeeld voor mensensmokkel, omdat hij de Syriërs na hun aankomst in Kopenhagen naar het station reed en treintickets naar Zweden voor hen kocht. Het stel gaat in beroep tegen het vonnis van de rechter.

Inmiddels is via een crowdfunding-campagne meer dan 617 procent van de boetes voor Zornig en haar man opgehaald. Met dat geld zullen ook boetes van andere Denen die asielzoekers een lift gaven worden afgelost. 'Goed fatsoen stond vandaag voor de rechter', aldus de initiatiefnemer.

Volgens The Guardian werden van september 2015 tot februari 2016 278 Denen gearresteerd voor het vervoeren van mensen zonder verblijfsvergunning. Vorige week moest een 70-jarige pensionado 1.676 euro betalen na een lift aan asielzoekers. De voormalige ombudsvrouw en haar man pleiten onschuldig. Zornig: 'Dit is geen mensensmokkel, dit is mensen helpen'.

Dankzij de populariteit van de Deense Volkspartij, die fel is gekant tegen immigratie, verschuift het Deense politieke landschap naar rechts. Het parlement nam eind januari een pakket maatregelen aan dat asielzoekers op allerlei manieren moet afschrikken. Zo moeten vluchtelingen onder de nieuwe wet hun kostbaarheden afstaan, om zo voor hun verblijf te betalen. Dat wetsvoorstel ontlokte veel internationale verontwaardiging en protesten van mensenrechtenorganisaties, die vergelijkingen trokken met nazi-Duitsland, waar Joden eveneens juwelen en bezittingen moesten afgeven.

In 2015 ontving Denemarken zo'n vijftienduizend asielzoekers, terwijl de meest gastvrije landen - Duitsland en Zweden - respectievelijk 1,1 miljoen en 163 duizend asielzoekers toelieten. Dit jaar verwacht Denemarken een instroom van twintigduizend asielzoekers, maar de Deense regering doet met nieuwe maatregelen, mediacampagnes en rechtszaken zoals tegen Zornig hard zijn best om het tij te keren.

Beeld epa
De Deense politie bij de Duitse grens. Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.