Deeltijd niksen heeft wel een prijskaartje

Het is goed voor de lichamelijke gezondheid en het maakt minder depressief. Veel mensen willen het ook, maar bijna niemand doet het. Vier vragen over deeltijdpensioen.

Er valt veel te zeggen voor het afstappen van een pensioenleeftijd die een harde grens trekt tussen voltijd werken en voltijd niksen. Beeld Peter van Hugten

Wat zijn de huidige mogelijkheden voor een deeltijdpensioen?

Van oudsher kennen we de seniorendagen als aanloop naar het voltijdse pensioen, maar de populariteit neemt rap af. Zo kent de bouw de 'vierdaagse werkweek voor 55-plussers', maar de regeling is onbetaalbaar geworden, schrijft vakbond FNV op de eigen website. Extra snipperdagen voor oudere werknemers bestaan nog wel, maar het worden er snel minder. De meeste werknemers die voor de reguliere pensioendatum minder willen werken zullen dat zelf moeten financieren. Voor de goede orde: VUT- en overige prepensioenregelingen zijn sinds kort verleden tijd en bieden geen soelaas meer.

Daarmee resteren drie mogelijkheden om het lagere salaris op te vangen: minder uitgeven, de spaarrekening aanspreken of interen op de pensioenpot die via de werkgever is opgebouwd. Vrijwel alle pensioenfondsen bieden de mogelijkheid om het pensioen eerder of later dan de reguliere pensioenleeftijd in te laten gaan. Ook een gedeeltelijke opname behoort tot de mogelijkheden. In dat geval dient de werkgever akkoord te geven. 'Ons bereiken nooit signalen van geschillen over dit onderwerp', laat Jannes van der Velde van werkgeversorganisatie AWVN weten.

Hoeveel kost dat nou precies?

Helaas valt dat niet zo een-twee-drie te zeggen. Maar Van der Velde komt met vuistregels. 'Elk jaar dat een pensioenuitkering eerder wordt opgevraagd dan de reguliere pensioenleeftijd van 67 jaar kost geld. Het levert een ongeveer 8 procent lagere uitkering op.' Het opgebouwde pensioen moet over meer jaren worden uitgekeerd en er wordt geen pensioen meer opgebouwd, vandaar.

'Uit onze ervaringscijfers blijkt dat deeltijdpensioen leidt tot een daling van de uitkering met ongeveer 5 procent als een werknemer besluit de helft van de werkweek naar de baas te gaan en andere helft thuis te blijven.' Over de gevolgen voor het netto inkomen is in algemene zin niks te zeggen. Dan gaan zaken als de hypotheekrenteaftrek en het inkomen van de partner een rol spelen.

5 procent daalt de bruto pensioenuitkering voor ieder jaar dat een werknemer voor zijn 67ste de helft minder gaat werken

Wie doen het?

Het loopt geen storm. Van de meer dan drie miljoen pensioengerechtigden waren er volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek in 2014 191 duizend mensen die naast een pensioenuitkering ook salaris ontvingen. Daaronder vallen ook de mensen die na de pensioendatum doorwerken. Navraag bij pensioenfondsen leert dat meer en meer mensen gebruik gaan maken van het deeltijdpensioen. In 2015 gingen ongeveer 35 duizend ABP'ers met pensioen, van hen koos 11 procent voor het deeltijdpensioen. Bij het fonds Zorg en Welzijn, dat het pensioen voor werknemers in de zorg uitvoert, was dat slechts 4 procent.

Van der Velde van de AWVN verwacht wel een toename van het aantal mensen met een deeltijdpensioen. Zeker als de pensioenleeftijd over een aantal jaar doorstijgt naar 68 jaar. De reden dat er van deze mogelijkheid nu nog nauwelijks wordt gebruikgemaakt, is volgens Van der Velde de onbekendheid met deeltijdpensioen. Bovendien schrikken werknemers als zij de offerte van het pensioenfonds zien. Velen vinden de financiële gevolgen te ingrijpend.

Gezondheid

Tunga Kantarci is onderzoeker aan de Universiteit van Tilburg. Zijn specialisatie: deeltijdpensioen. 'Uit onderzoek dat wij in 2014 deden, bleek dat 40 procent van de werknemers op latere leeftijd graag in deeltijd zou willen werken', zegt Kantarci, die ook onderzoek heeft gedaan naar de effecten van deeltijdpensioen op de gezondheid. 'Het blijkt dat werknemers boven de 50 jaar zowel lichamelijk als geestelijk gezonder zijn als zij in deeltijd werken. Gezonder dan de groep voltijds gepensioneerden en voltijds werkenden.' Kantarci en collega's haalden uit de data ook een minpunt: in deeltijd gepensioneerden zijn iets dikker. Waarom dat zo is, weten ze niet.

Zijn er nog andere mogelijkheden om eerder te stoppen?

Op dit moment buigt de Tweede Kamer zich over een wetsvoorstel dat moet leiden tot meer keuzevrijheid bij de AOW. De AOW kan, als de wet wordt aangenomen, eerder of later ingaan. Ook kan deze als parttime-pensioenuitkering dienen. Of dit voorstel het gaat redden, is de vraag, want er zijn twijfels over de uitvoerbaarheid van het voorstel dat nu voorligt.

Toch valt er veel voor te zeggen af te stappen van een pensioenleeftijd die een harde grens trekt tussen voltijd werken en voltijd niksen. Veel werknemers hebben de behoefte aan een meer geleidelijke overgang van werk naar pensioen, staat in de toelichting op het wetsvoorstel.

Veel pensioenfondsen bieden gepersonaliseerde berekeningen aan via het inloggedeelte op de website. Daar ziet u wat eerder, later of gedeeltelijk pensioneren voor invloed heeft op de bruto pensioenuitkering. Vervolgens kunt u op de website van het Nibud met de rekentool 'Pensioenschijf-van-vijf' meer financiële gegevens invullen. Daarmee krijgt u een beeld van de gevolgen voor het netto inkomen.

Bereken het zelf

Veel pensioenfondsen bieden gepersonaliseerde berekeningen aan via het inloggedeelte op de website. Daar ziet u wat eerder, later of gedeeltelijk pensioneren voor invloed heeft op de bruto pensioenuitkering. Vervolgens kunt u op de website van het Nibud met de rekentool 'Pensioenschijf-van-vijf' meer financiële gegevens invullen. Daarmee krijgt u een beeld van de gevolgen voor het netto inkomen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden