Column

Deelt Zuckerberg ook dimes uit?

Wie succes heeft in het leven, kan dat laten zien door materiële bezittingen. Maar wie verzadigd is van huizen, auto's, privéjets, jachten, haute couture, sieraden en ook al een eigen museum en voetbalclub heeft, gaat weldoen. Het is de ultieme stap om succes te etaleren en aanzien te verwerven. Of zoals Warren Buffett stelde: 'Als je tot de gelukkigste 1 procent van de mensheid behoort, ben je het aan de rest van de mensheid verschuldigd om aan de andere 99 procent te denken.'

Mark Zuckerberg met zijn vrouw Priscilla Chan en hun dochter, Max Beeld ap

Vroeger werd op die manier een plekje in de hemel gekocht, nu kan voor eeuwig aardse roem worden vergaard. Straten, steden, zeeën en planeten worden vernoemd naar hen 'die goed doen'. Mark Zuckerberg die deze week Bill Gates als grootste filantroop in de wereld overtrof, kan zich nu de meest gevierde man in de wereld noemen.

De namen van zijn voorgangers John Rockefeller, Henry Ford, William VanderBilt, John Pierpont Morgan en Andrew Carnegie zijn in de Amerikaanse geschiedenis gebeiteld. Via hun foundations kunnen ze na hun dood hun invloed blijven aanwenden.

Bedrijven en beleggingsfondsen gaan ten onder, maar foundations (of stichtingen) blijven bestaan. De Rockefeller Foundation is 102 jaar na de oprichting nog een van de grootste liefdadigheidsinstellingen van de VS met een kapitaal van 3 miljard. Misschien bestaat Facebook over dertig jaar niet meer, maar zal er nog wel een Zuckerberg Foundation zijn.

Hoewel Zuckerberg zich voorstaat op een bescheiden levensstijl, kunnen filantropen zich in hun leven extreme uitspattingen permitteren. John D. Rockefeller zal altijd herinnerd blijven als de man die voor draaiende filmcamera's na een bezoek aan de golfbaan dimes (dubbeltjes) uitdeelde aan de armen, die nog nooit een muntstuk hadden gezien.

De Vanderbilts gaven rond de eeuwwisseling partijtjes waarin de duurste diamanten in het eten werden verscholen. Zij kochten Franse kastelen aan de Loire op, lieten ze slopen en steen voor steen opnieuw opbouwen in de VS. Wat heeft goedheid voor zin als je het niet kan tonen, zei actrice en miljonair Nicole Kidman.

Liefdadigheid hoorde bij wat Mark Twain de gilded age noemde, de periode waarin mateloze rijkdom van de enkeling scherp contrasteerde met de diepe armoede van de massa. De filantropie zelf was door de Europese aristocratie al ontdekt als remedie tegen een leven in ledigheid. Na het ontstaan van de natiestaat hadden ze immers geen rol meer als legeraanvoerders. De eerste generatie Britse bankiers van de industriële revolutie, voornamelijk quakers, gaven al hun geld weg uit angst voor eeuwig in de hel te moeten branden vanwege hun graaizucht. Veel sloppenwijken in Londen werden op die manier opgeknapt.

Nu heeft angst voor de duivel in het hiernamaals plaatsgemaakt voor status in het huidige leven. Eigenlijk is filantropie de ultieme vorm van narcisme.

Reageren?
p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.