Deel geroofde Duitse kunst gewonnen bij pokeren

Drie van de vijf geroofde kunstwerken die dinsdag door de VS aan Duitsland terug zijn gegeven, blijken tijdens de Tweede Wereldoorlog door een Amerikaanse officier te zijn gewonnen tijdens een pokerwedstrijd. Tankcommandant William Oftebro stuurde de schilderijen na het pokeren in het geniep naar zijn vrouw in de VS. Dit meldt The New York Times vandaag.

De schilderijen die dinsdag aan de Duitse ambassadeur in de VS werden overgedragen. Beeld AFP

De schilderijen van Oftebro, van onder andere de 17de eeuwse Vlaamse kunstenaar Frans Francken, werden dinsdag door de Amerikaanse stichting Monuments Men overhandigd aan de Duitse ambassadeur in Washington. Samen met twee andere schilderijen werden ze vrijwillig opgegeven door twee Amerikaanse families die ze bijna 70 jaar lang in de woonkamer hadden hangen.

Ze gaan terug naar een galerie in Dessau en een slot in Kronberg, vlak bij Frankfurt. Volgens Robert Edsel van de stichting is de teruggave slechts 'het topje van de ijsberg'. De Amerikanen hebben tijdens en na de oorlog duizenden of honderdduizenden schilderijen gestolen.

Sommige kunstwerken werden door de Amerikaanse militaire eenheid Monuments Men meegenomen uit Duitsland, om te voorkomen dat ze in handen zouden komen van de nazi's. In 2014 verscheen er een film over de Monuments Men, geregisseerd door George Clooney.

De schilderij van de Vlaamse kunstenaar Frans Francken. Beeld ap

Verborgen

De schilderijen maakten deel uit van een Duitse collectie die tijdens de Tweede Wereldoorlog werden verborgen in een mijn, ten oosten van Dessau. De Anhaltische Gemaeldegalerie, een klein museum in Dessau, besloot hiertoe om ze te beschermen. Ze werden echter ontdekt door oprukkende Amerikaanse militairen.

Toen een eenheid van de Monuments Men een paar weken later bij de mijn arriveerde, bleek een aantal weg te zijn. Waaronder de drie schilderijen die Oftebro tijdens een spelletje poker won. De officier, die eerder met zijn tankbataljon was geland in Normandië, hing de schilderijen tientallen jaren op in zijn huis in Texas. Hij stierf in 1994.

De laatste jaren hingen de werken in de aanleunwoning van zijn weduwe. De stiefzoon van de voormalige tankcommandant, James Hetherington (71), liet ze na zijn dood twee keer door een deskundige bekijken. Beide keren kreeg hij te horen dat ze voorkwamen in een database van geroofde kunst en dus terug moesten naar Dessau.

Waardevol

Maar de stiefzoon weigerde, verbolgen over de leed die de nazi's hadden veroorzaakt. 'Ik ga verdorie niets teruggeven aan die Duitsers', zei hij. Maar na het zien van de film The Monuments Men, ging hij alsnog overstag. 'Ik kon ze niet houden', zegt Hetherington over de geroofde kunst van zijn vader. 'Of hij ze nou won bij een pokerwedstrijd of niet, het gaat om geroofde kunst.'

De stiefzoon zegt dat niemand in de familie wist wat ze al die jaren, tot de dood van Oftebro, aan de muur hadden hangen. 'We hadden geen idee dat ze waardevol waren', zegt hij. De schilderijen zijn beslist geen miljoenen waard. Maar het is ook geen prullaria. Hun waarde wordt geschat op tussen de 25 en 50 duizend dollar. Behalve een schilderij van Francken, hing aan de muur ook een landschap van de Duitse schilder Christian Wilhelm Ernst Dietrich en eentje van de Oostenrijker Franz de Paula Ferg.

De Hollywood-film The Monuments Men met onder andere George Clooney. Beeld Columbia Pictures
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.