Deel Europese Sociale Code opgezegd wegens strijdigheid met nabestaandenwet Kabinet gaat schadeclaims tegen

Het kabinet wil voorkomen dat mensen met een beroepsziekte of hun nabestaanden schadeclaims indienen omdat zij financieel worden gedupeerd door de Algemene Nabestaandenwet (ANW)....

Van onze verslaggeefster

DEN HAAG

De ministers Borst van Volksgezondheid en Melkert van Sociale Zaken gaven dat woensdag grif toe tijdens overleg met de Tweede Kamer. De Kamer bleek zeer verdeeld over de opzegging. Het staat daarom nog niet vast dat ze zal instemmen met het wetsvoorstel dat dit mogelijk moet maken. Als de Kamer tegen is, kan het kabinet de opzegging tot uiterlijk 16 maart intrekken.

Het kabinet besloot de code op te zeggen na een uitspraak van de Centrale Raad van Beroep. Deze raad verklaarde in 1996 de eigen bijdragen van kraamvrouwen voor een ziekenhuisbevalling strijdig met de Europese code. Die uitspraak kan gevolgen kunnen hebben voor andere eigen bijdragen en voor de uitkeringen aan nabestaanden, vreest het kabinet.

'Het opzeggen van de code is een preventieve actie', erkende Borst. Melkert toonde zich nog altijd verbolgen over de uitspraak van de rechter. Tot dan toe had het kabinet erop gerekend dat individuen geen direct beroep zouden kunnen doen op de Europese Sociale Code.

Door die juridische tegenvaller zijn de ministers Borst en Melkert bang voor twee typen schadeclaims. Ziekenfondspatiënten moeten voor medische zorg eigen bijdragen betalen, tot een maximum van tweehonderd gulden per jaar. Slachtoffers van een beroepsziekte zouden echter mogelijk via de rechter vrijgesteld kunnen worden van die bijdrageplicht. Ook nabestaanden van degene bij wie de uitkering sinds de invoering van de ANW is verlaagd, zouden naar de rechter kunnen stappen.

Bij die gelegenheid zouden zij kunnen wijzen op de Europese Code, waarin de rechten op uitkering en medische hulp zijn vastgelegd voor de slachtoffers van een beroepsziekte of een arbeidsongeval en voor hun nabestaanden. Die rechten gelden, ongeacht het inkomen. In de ANW, die sinds 1 januari van dit jaar van kracht is, wordt wél een inkomenstoets toegepast.

Het kabinet was ervan uitgegaan dat een nieuwe Europese Sociale Code, die de oude moest vervangen en zo goed als klaar is, snel van kracht zou worden. Die nieuwe code maakt een inkomenstoets namelijk wél mogelijk. Daarmee zouden de ANW-problemen althans voor het kabinet zijn opgelost. 'We staan te trappelen om de herziene code te tekenen', zei Borst, 'maar vanwege vertraging in de overlegprocedures kan het wel tot 2000 duren tot de nieuwe code er is.'

Uit vrees voor claims wil het kabinet daarom de oude code alvast opzeggen.

De oppositiepartijen zijn tegen het opzeggen van de code. Zij betwijfelen de noodzaak ervan. RPF, GroenLinks en SP vermoeden bovendien dat het kabinet de code opzegt om daarmee een hinderpaal uit de weg te ruimen voor verdere bezuinigingen op de sociale zekerheid. Zij baseren zich daarbij op een brief van de vakcentrale FNV en op een artikel van de Tilburgse jurist Pennings in het Nederlands Juristenblad.

Melkert noemde de brief van de FNV 'baarlijke nonsens' en het stuk van Pennings 'genuanceerd bezwaarlijk'. Hij hield de Kamer voor dat in Nederland - anders dan in de meeste Europese landen - 'gewone' patiënten en slachtoffers van een beroepsziekte financieel gelijk worden behandeld. 'Iemand die door zijn beroep kapotte knieën heeft, zou volgens de Europese code geen eigen bijdragen voor medische zorg hoeven te betalen en een huisvrouw met kapotte knieën wél. Dat soort onderscheid willen wij niet maken.'

De regeringsfracties - PvdA, D66 en VVD - spraken zich gisteren nog niet onomwonden uit tegen het opzeggen van de code uit, maar met name het PvdA-Kamerlid Van Nieuwenhoven zette er grote vraagtekens bij. Borst en Melkert zullen de Kamer spoedig nader per brief informeren over de precieze gevolgen van opzegging. Volgende maand beslist de Kamer over de wet.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden