Nieuwsbreak

Deedee Derksen: 'Uiteindelijk moet ook verzoening met Taliban plaatsvinden'

'De tragiek van Kunduz is dat de Taliban altijd weer terugkeren zolang de onderliggende problemen niet worden opgelost.' Dat zegt Deedee Derksen, ex-correspondent in Afghanistan en auteur van het boek Thee met de Taliban in de Nieuwsbreak van vandaag. 'De Taliban zijn een uiting van een probleem dat al veel eerder is ontstaan.'

Irene de Zwaan
Deedee Derksen. Beeld .
Deedee Derksen.Beeld .

Bent u het nieuws anders gaan volgen sinds u in New York woont?
'Ik ben al een tijdje weg uit Nederland. In 2008 ben ik naar Afghanistan vertrokken. Daarna heb ik een paar jaar in Brussel gewoond en afgelopen september ben ik in New York terechtgekomen. Ik richt me dus al een tijdje wat meer op het internationale nieuws. Wat ik wel merk nu ik in New York woon, is dat het nieuws soms heel dichtbij komt. Gisteren bijvoorbeeld zat ik in een taxi toen het Democratische verkiezingsdebat plaatsvond. En laatst nog, met de Algemene Vergadering, was de hele stad afgezet. Je leeft als het ware ín het nieuws.'

Zijn Amerikanen meer betrokken bij het nieuws dan Nederlanders?
'Er is hier meer patriottisme. Mijn buurman heeft altijd de Amerikaanse vlag uithangen. Er heerst in Amerika nog het gevoel dat ze goed kunnen doen in de wereld. In Europa is dat gevoel een beetje verdwenen. Nu leven we natuurlijk ook op een interessant, maar moeilijk tijdstip waarin Amerika een grote rol speelt in de wereld, maar daarmee ook worstelt na de interventies in Irak en Afghanistan. Kijk naar de huidige strubbelingen in het Midden-Oosten en in Afghanistan.'

U zei net dat u het Democratische verkiezingsdebat vanuit de taxi heeft gevolgd. Hoe vond u dat Hillary Clinton het deed?
'Ik moet eerlijk zeggen dat ik het niet goed heb gevolgd. Ik zat met meerdere mensen in de taxi en het geluid stond niet hard. Daardoor viel het juist wel op hoe helder en overtuigend ze sprak in vergelijking met de anderen. Ik was niet verbaasd om vanochtend te lezen dat ze het heel goed had gedaan.'

Zou Clinton een geschikte opvolger van Obama zijn?
'Als je kijkt op internationaal niveau, dan zie je dat Clinton een erg uitgesproken persoon is. Waar Obama veel voorzichtiger vaart, was zij sinds het begin van de oorlog in Syrië voor het bewapenen en trainen van oppositiegroepen. Ze was ook voor het achterlaten van troepen in Irak, voor de interventie in Libië - om maar wat voorbeelden te noemen. Ze laat haar spierballen zien. Ik ben erg benieuwd of Joe Biden nog mee gaat doen. Hij is toch een stuk voorzichtiger. Wat wel duidelijk is, is dat de volgende president het ongelofelijk moeilijk gaat krijgen. En dan is het de vraag welke aanpak het beste werkt. Ik ben vooral beducht op militaire interventies zonder duidelijk politiek doel, zoals in Syrië. Wat willen ze er daar nou eigenlijk? Dat is de vraag die ik blijf stellen. Ik vind dat er te veel nadruk ligt op de militaire middelen en te weinig op het politieke doel.'

Amerika kondigde vorige week aan het trainingsprogramma voor Syrische rebellen flink af te bouwen.
'Tegelijkertijd worden de rebellen nog wel via de achterdeur van een enorme lading wapens voorzien via een programma van de CIA. Gisteren las ik in The New York Times een quote van een rebellenleider die zei dat ze zoveel wapens krijgen als ze willen. Behalve dan anti-luchtafweerraketten. De krant sprak van een proxy war (een oorlog bij volmacht, red.), en maakte een vergelijking met het Afghanistan van de jaren tachtig, toen de Sovjets het regime steunden en Amerika met de rebellen tegen het regime ten strijde trokken. Dat heeft Afghanistan opgezadeld met een verschrikkelijke erfenis van krijgsheren en hun milities. Velen van hen zijn na de val van het Talibanregime in de regering terechtgekomen.'

Dat zou in Syrië ook kunnen gebeuren: de rebellen die nu door de VS worden bewapend, kunnen nog decennialang voor problemen zorgen.
'Ja, en dat geldt natuurlijk net zo goed voor de andere kant die wordt bewapend. Ik wil niet zeggen dat het dan maar niet moet gebeuren. Ik zeg alleen: áls je militair ingrijpt, dan moet dat een duidelijk politiek doel hebben.'

Hillary Clinton en Bernie Sanders tijdens het Democratische verkiezingsdebat in Las Vegas. Beeld getty
Hillary Clinton en Bernie Sanders tijdens het Democratische verkiezingsdebat in Las Vegas.Beeld getty

De Taliban kondigden deze week aan dat ze zich hebben teruggetrokken uit Kunduz. Kunnen de inwoners opgelucht ademhalen of is het wachten op een nieuw offensief?
'Dat laatste. De tragiek van Kunduz is dat de Taliban altijd weer terugkeren zolang de onderliggende problemen niet worden opgelost. De Taliban zijn een uiting van een probleem dat al veel eerder is ontstaan. Mensen zijn vervreemd geraakt van de overheid, die - met behulp van internationaal geld - milities heeft bewapend om tegen de Taliban te vechten. Nu zeggen veel Afghanen: die milities zijn net zo erg of zelfs erger dan de Taliban.'

Hoe kan dat?
'De milities vertegenwoordigen vaak niet de regering, maar eerder de belangen van lokale krijgsheren die hun eigen gemeenschap willen veiligstellen en rivalen aanvallen. Vaak zijn die rivalen van een andere etnische of tribale groep. Regeringsfracties houden deze krijgsheren de hand boven het hoofd omdat ze niet alleen via verkiezingen, maar ook via deze krijgsheren hun invloed proberen te vergroten. Om dat probleem aan te pakken zullen de regeringsfacties, die elkaar nu de tent uitvechten, moeten samenkomen en zich verzoenen. Uiteindelijk moet die verzoening ook met de Taliban plaatsvinden.'

Zou Amerika daar een rol bij kunnen spelen?
'Een hele grote rol, want anders dan landen in het Midden-Oosten, heeft Amerika voet aan de grond in Afghanistan. De enige reden dat de Afghaanse regering in stand blijft, is omdat Amerika zo'n grote donor is. En juist daarom heeft het land zo'n grote invloed in Afghanistan. Die invloed kan het land aanwenden om de regeringsfracties nader tot elkaar te brengen.'

U pleit uiteindelijk voor verzoening met de Taliban. Maar liggende belangen van de Afghaanse regering en Talibanstrijders niet te ver uiteen?
'Ik las vandaag in The New York Times dat de Taliban vrouwen in Kunduz-Stad enorm hebben lastig gevallen. Vooral vrouwen die in opvanghuizen of voor radiostations werkten. Die vrouwen zijn bedreigd en er werd ze te verstaan gegeven dat ze weg moesten gaan en niet meer terug moesten keren. Kantoren zijn leeggeroofd en verbrand. Veel mensen, zeker in de steden, zijn bang dat hetzelfde zal gebeuren als de Taliban onderdeel gaan uitmaken van de Afghaanse regering. Dit is een heel negatief signaal.'

Een Taliban-strijder in het centrum van Kunduz. Beeld AFP
Een Taliban-strijder in het centrum van Kunduz.Beeld AFP
Afghaanse veiligheidstroepen in Ghazni, nadat de Taliban hebben gedreigd de provincie te bestormen. Beeld epa
Afghaanse veiligheidstroepen in Ghazni, nadat de Taliban hebben gedreigd de provincie te bestormen.Beeld epa

Heeft u, tot slot, nog een goeie tip om deze rubriek mee af te sluiten?
'Ik woon in Brooklyn, het epicentrum van de hipsters. Het stikt er hier echt van, om gek van te worden. Nu worden er ook om de haverklap nieuwe drankjes uitgevonden die pretenderen gezond te zijn. Daar zag ik een ironisch filmpje over waar ik hard om moest lachen. Het gaat over twee mannen die zeggen een nieuw soort water te hebben uitgevonden. Ook zag ik laatst een fictief menu uit een restaurant in Brooklyn voorbij komen waar de meest grappige dingen op stonden aangekondigd, zoals 'plum waffle with gravlax & locally-sourced fig'. Heel herkenbaar.'

Bent u ook een beetje hipster geworden sinds u in Brooklyn woont?
'Haha nou, ik ben wel veel kokosnootwater gaan drinken en veel minder cola. In sommige supermarkten en restaurants verkopen ze niet eens cola. Dat is echt over.'

Dit is aflevering 584 van de dagelijkse 4 uur Nieuwsbreak. In deze rubriek nemen we met een interessant persoon het nieuws van de dag door.

null Beeld Brooklynbarmenus
Beeld Brooklynbarmenus
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden