Peiling Affaire bij ProDemos

Deed ProDemos er goed aan de misbruikzaak binnenskamers te houden?

Het ontslag van een leidinggevende van ProDemos na een misbruikaffaire kwam deze week naar buiten via de NOS. Woedende Kamerleden hadden meer transparantie van ‘het huis voor de democratie en de rechtsstaat’ verwacht. Was het verstandig de zaak binnenskamers te houden?

Beeld Hollandse Hoogte / Paul van Riel

Eddy Habben Jansen, directeur ProDemos:

‘Toen ik in februari twee meldingen van medewerkers over seksueel grensoverschrijdend gedrag van een leidinggevende op mijn bureau kreeg, heb ik meteen gezegd: dit is zo ernstig, we gaan deze man schorsen. Binnen een uur had ik zijn telefoon en sleutels ingenomen en was hij op weg naar huis. Je weet natuurlijk niet of de meldingen kloppen, dat moet je onderzoeken. En tijdens het onderzoek is de persoon in kwestie geschorst. Zo staat dat ook in onze cao.’

Marjan Olfers, hoogleraar sport en recht en onderzoeker integriteit en sociale veiligheid:

‘Een schorsing is een goede eerste stap. Iedereen, inclusief de beschuldigde, heeft recht op goed en zorgvuldig onderzoek. Dat gaat beter als de persoon in kwestie niet aanwezig is. Ik zou het onderzoek wel hebben laten uitvoeren door externe onderzoekers. Die hebben een grotere afstand tot de organisatie en hebben geen last van afhankelijkheidsrelaties. Nu is het een intern onderzoek geweest. Het lijkt erop dat het wel volgens de richtlijnen is uitgevoerd.’

Habben Jansen:

‘Wij hebben aan de medewerkers gemeld dat de leidinggevende was geschorst. Daarna hebben zich binnen een paar dagen negen mensen gemeld met verhalen over de man. Daar zaten ook getuigenverklaringen tussen. Drie medewerkers verklaarden over seksueel grensoverschrijdend gedrag. We hebben hem geconfronteerd en vorige week zijn contract ontbonden. Dat hebben we ook aan onze medewerkers laten weten. We hebben het verder niet naar buiten gebracht omdat de slachtoffers geen behoefte hadden aan publiciteit.’

Iva Bicanic, hoofd Landelijk Centrum Seksueel Geweld en klinisch psycholoog:

‘Bij misbruik gebeurt er iets waar je geen controle over hebt. Het is belangrijk om het gevoel van regie terug te geven aan slachtoffers. Situaties waarbij geen aangifte wordt gedaan door de slachtoffers zijn ingewikkeld voor werkgevers. Bij een aangifte wordt door de politie onderzoek gedaan onder leiding van het OM. Die ziet erop toe dat de opsporing zorgvuldig en eerlijk verloopt. Nu is er geen aangifte gedaan, dus dan is het aan de werkgever en werknemers. Als slachtoffers het niet naar buiten willen brengen, is dat iets om rekening mee te houden.’

Jan Driessen, communicatiestrateeg:

‘Het al dan niet naar buiten brengen van zo’n zaak is een lastige afweging. Je moet privacy en het maatschappelijk belang met elkaar in balans brengen. We leven in een democratische rechtsstaat waar de rechter het laatste woord heeft. De druk van media en sociale media maakt dat alleen maar belangrijker. Als eigen onderzoek de maat der dingen wordt, bevinden we ons op een glijdende schaal. Ik heb te veel mensen voor het leven beschadigd zien raken.’

Olfers:

‘Bij de beslissing of je het naar buiten brengt, moet je ook rekening houden met andere belangen. Zijn er nog verborgen slachtoffers, zoals oud-werknemers, die alsnog hun verhaal kunnen doen? Kun je mogelijk toekomstige slachtoffers voorkomen? En hoe transparant wil je als organisatie zijn? De aard en omvang van de gedragingen moeten bij die afweging een belangrijke rol spelen. We gaan steeds meer toe naar ethisch leiderschap, waarbij verantwoording naar de buitenwereld belangrijk is.’

Driessen:

‘Een persbericht zonder naming and shaming zou wel een zinnige manier van communiceren zijn. Daarin kun je aangeven dat er iets speelde en dat je actie hebt ondernomen. Dat hoort bij deze transparante tijd, zeker bij zo’n organisatie van publiek belang. En zo voorkom je dat je in het defensief moet reageren en de schade dubbel zo groot is.’

Habben Jansen:

‘Ik weet niet waarom mensen nu alsnog naar buiten zijn getreden. Ik lees dat ze bang zijn dat deze man elders nog aan de slag kan en nieuwe slachtoffers kan maken. Mensen nemen het mij kennelijk kwalijk dat ik geen strafvervolging heb ingezet. Maar ik ben geen slachtoffer, ik kan geen aangifte doen, als ik goed ben voorgelicht.* Er is een reële kans dat er meer slachtoffers zijn die zich nog niet hebben gemeld. Ik hoop van harte dat er alsnog iemand is die zich bij de politie wil melden.’

* Dinsdagmiddag is Habben Jansen alsnog naar het politiebureau gegaan om aangifte te doen namens ProDemos. Het Openbaar Ministerie kan daardoor besluiten onderzoek te doen zonder aangiften van slachtoffers.

ProDemos gaat prat op haar titel van ‘Huis voor democratie en rechtsstaat’, een verwijzing naar de rol die de organisatie speelt in het uitleggen van hoe de hazen lopen in politiek Den Haag. Juist dat Huis met een grote H ziet zich nu geconfronteerd met een misbruikschandaal waarin een leidinggevende volgens de NOS misbruik maakte van zijn positie om seks af te dwingen bij meerdere ondergeschikten. Zelf houdt ProDemos, dat zegt ‘geschokt’ te zijn, het op ‘grensoverschrijdend gedrag’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden