Decorum

Een vluchtige kennis tegenkomen, die je lang niet hebt gezien en eerlijk gezegd nog geen moment gemist...

Stephan Sanders

'He, hallo, hoe gaat het?'

'Nou, eigenlijk - maar dat zag je waarschijnlijk al: niet goed. Ronduit slecht. Dieptepunt, geloof ik, in mijn leven.'

Jij hebt zozeer niets gezien, je was allang blij dat je de vluchtige kennis wist te koppelen aan de juiste naam, het bijbehorende bestand.

Hoeveel eerlijkheid verdraagt een beleefdheidsvraagje? Niet veel. Beleefdheid is de afgemeten hoeveelheid interesse die je opbrengt voor mensen met wie het niet de moeite loont te ruziën.

Maar met goed fatsoen kun je na zo'n antwoord niet doorlopen: dus neem je een zogenaamde luisterhouding aan, vraagt naar het waarom, hoort van Lisa die ervandoor is (Lisa? Lisa???), en hoopt dat het gesprek binnen drie minuten beëindigd kan worden met een niet al te schrijnende platitude.

'Sterkte', slinger je nog net over je linkerschouder voordat je opgelucht de hoek omslaat. Je klopt zelfs denkbeeldige stofjes uit je jas, alsof je contact hebt gehad met een besmettingshaard.

Wat ook zo is. Want je hebt oog in oog gestaan met het fenomeen decorumverlies, en niemand die je kan beloven dat het jou niet overkomt.

Ik ken ook de andere kant van het verhaal, de onbeholpen, niet te stuiten leeglopende kant. Ze hoefden in die depressieve tijd maar naar me te glimlachen of te knikken of ik begon, tegen niemand in het bijzonder, tegen God in het algemeen: hoor mijn klacht.

Ik wist dat het ongepast was, dat ik mensen ermee in verlegenheid bracht, maar het lukte me niet om te stoppen. Preciezer gezegd: ik kon de fut, de fantasie en de extra moeite niet opbrengen om het sociaal wenselijke antwoord te geven. Ik was naar mijn idee zo duidelijk door de mand gevallen, dat ik alleen nog maar naar boven kon schreeuwen om hulp.

Dat is een angstige ervaring, omdat je heel goed weet dat je met iedere litanie die je inzet steeds verder afdwaalt van het land der wellevenden.

Nooit eerder besefte ik dat beleefdheid een extra bonus is voor mensen die toch al redelijk gezond, redelijk gelukkig en min of meer zelfredzaam zijn. Alles hebben die lui, en on top of that kunnen ze zich het permitteren er nog luchtigjes over te doen ook.

Beleefdheid is altijd subtiel vertoon van macht, van overwicht, en in die zin wezenlijk onbeleefd.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden