Decoder blijkt stiekeme energieslurper

Als je het eenmaal hoort, hoor je niets anders meer. Het suizende zoemen van zo'n apparaat dat je, op aandringen van de tv-aanbieder, op de televisie hebt aangesloten om vervolgens nog veel meer en veel beter tv te kunnen kijken. Wat is dat ding toch allemaal aan het doen, zelfs als het standby staat?


Nederland is de laatste jaren overspoeld met tv-verbeteraars, die officieel decoder, mediabox of settopbox worden genoemd. Ze combineren verschillende functies. Allereerst zijn ze bedoeld voor de ontvangst van digitale tv, en openen ze dus de deur naar het grote aanbod van digitale tv-kanalen. Daarnaast geven ze het beeld een hogere resolutie (high definition) en hebben ze vaak een harde schijf om programma's op te slaan of om het kijken naar een live-programma even uit te stellen (zodat we bijvoorbeeld koffie kunnen zetten).


Dat is handig, vinden we. Volgens de Stichting KijkOnderzoek had in 2010 zo'n 58 procent van de Nederlandse huishoudens digitale televisie. Wat de aanbieders van de apparaten er meestal niet bij vertellen, is dat de kastjes veel stroom kunnen gebruiken, zelfs in de standby-stand. En dat kan aardig oplopen, zoals blijkt uit recent onderzoek van de Consumentenbond (zie tabel).


Neem een extreem geval: de Philips Mediabox HD DVR type DCR8111, die sommige abonnees van UPC krijgen als ze digitale tv nemen. Als hij aan staat, verbruikt hij 31 watt; in de standby-stand 20 watt. Uit Europees onderzoek blijkt dat maar 1 procent van de gebruikers de decoder 's avonds uitzet (sommige decoders kun je niet eens uitzetten). Stel dan dat de decoder 3 uur per dag aanstaat, en de rest van de tijd standby - en dat 365 dagen per jaar. Dan komt het totale stroomverbruik in een jaar uit op 186 kilowattuur.


Ter vergelijking: wie vier keer in de week een 60-graden was draait, verbruikt ongeveer 200 kilowattuur per jaar. De onzuinigste decoders zitten dus in dezelfde buurt.


Dat is een raar idee. Een decoder beweegt niet, geeft geen licht, is niet bedoeld als verwarming, hoeft niet heel hard na te denken - de activiteiten die je normaal gesproken met energieverbruik associeert. Nee, een decoder geeft alleen een signaal door, al dan niet vertaald.


Toch zit juist in dat doorgeven het probleem. Met high definition-televisie moet de decoder veel meer informatie per seconde verwerken. Dat stelt hogere eisen aan de hersencapaciteit, het besturingssysteem van de decoder. Die eisen zijn dermate hoog, dat het veel tijd kost om dat besturingssysteem op gang te brengen. Om die reden houden fabrikanten het besturingssysteem van de decoder ook in de standby-stand actief, waardoor de hd-functie in de standby-stand evenveel energie kost als in de aan-stand (8 watt). Waarbij aangetekend kan worden dat op een oudere tv het verschil tussen standaardresolutie en hd niet is te zien. Bovendien verbruiken ook de 'gewone' Thomson-decoders van UPC, zonder hd, nog 15 tot 18 watt.


Echte regelgeving is er voor deze apparaten nog niet. Volgens MilieuCentraal, dat voor dit dossier veel heeft uitgezocht, heeft de Europese Commissie alleen vrijwillige afspraken gemaakt met de industrie. Dit omdat 'het stellen van energie-eisen de functie-ontwikkeling (van de decoders, red.) zou kunnen hinderen'. Werkt dat? Opvallend is dat veel Philips-decoders slecht scoren. Terwijl Philips al een jaar een 'duurzame innovatie-strategie' voert.


Wat doe je dan, als consument? Dat is niet zo makkelijk. Wie alleen digitale tv wil kijken zonder alle toeters en bellen, heeft in feite helemaal geen 'mediabox' nodig. Een decoder-kaartje in de tv volstaat. Maar niet alle tv-aanbieders werken daaraan mee - bij UPC ben je verplicht een van de apparaten te gebruiken, via een bruikleenovereenkomst.


Dan ben je dus veroordeeld tot een slurper? Een woordvoerder van UPC laat weten dat er wat aanpassingen zijn gedaan. Er worden nu vier decoders aangeboden, waarvan er drie een 'diepere standby-stand' hebben, met een vermogen van 1 watt. 'Dan duurt het alleen wat langer voor je hem hebt opgestart, net als een computer.' Ook zit er nu een aan/uit knop op de apparaten, zodat ze echt uitgezet kunnen worden.


Degenen die al een ouder apparaat hebben, hebben echter pech. 'Als we die acht-, negenhonderdduizend apparaten gaan vervangen, schieten we ons doel voorbij. Het inruilen is een grotere milieubelasting dan het energieverbruik.'


MilieuCentraal komt met de simpelste oplossing: gewoon de stekker eruit. 'Pas dan weet je zeker dat er geen stroom meer naar het apparaat gaat.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden