Débat!

'We zijn er zo, na de reclame', zegt de man van 2 Vandaag, 'met een débat tussen Wouter Bos en Gerrit Zalm!' 'Hiii-hoe!', roept J....

Eén van de verklaringen voor het Grote Ongenoegen van 2002, beweren deskundigen, was het gebrek aan publiek debat (pardon, débat). We débatteren te weinig en niet levendig genoeg, we dekken de verschillen toe en regelen de zaken binnenskamers. Ziedaar het succes van débat-virtuoos Fortuyn. We hebben het geweten. Ja, want als in Nederland iets mag, dan moet het ook meteen.

Je kunt trouwens wel merken dat we het ontwend zijn. We spreken het woord verkeerd uit en het is ook net alsof de politici vergeten zijn waar een débat eigenlijk toe dient. Als je twee astronomen laat débatteren over de beste manier om een zwart gat op te sporen, kan een leek dan bepalen wie er gelijk heeft? Nee, want hij kent het probleem niet. Hij heeft pas iets aan dat débat als hij begrijpt wat een zwart gat is en welke opsporingsmethoden er zijn. Zomaar ergens over débatteren heeft geen zin. Eerst stel je het probleem, dan maak je een analyse (gebaseerd op onderzoek) en vervolgens ga je in débat over de aanpak, dat is de volgorde. Wat we nu telkens te zien krijgen is dat laatste zonder het voorafgaande. En daar schiet je als toehoorder niet zo veel mee op. Ja, je kunt beoordelen wie het gevatst is, of het sympathiekst, maar als het daarom gaat kun je mensen net zo goed een potje laten klaverjassen.

Die televisiedébatten worden geleid door journalisten, maar het zouden net zo goed advocaten of notarissen kunnen zijn. Hun inbreng is die van een verkeersagent, ze kondigen onderwerpen aan en verdelen de spreektijd. 'Rood voor Halsema!', roept Felix Rottenberg, als een verbale klaarover. 'Marijnissen, groen!' Tja, zo wordt politieke journalistiek bedrijven wel erg makkelijk.

Naarmate deze tornado van twistgesprekken de afgelopen weken voortraasde, deze wolkbreuk van welles-nietes op ons neerplensde, kreeg ik alleen maar een steeds grotere dorst naar informatie. Hoe zit het!?

Ik wil best naar een débat over de ziektekostenpremies kijken, maar als ik niet eerst te horen krijg wat er ongeveer met die premies aan de hand is, hoe kan ik dan beoordelen wat de politici erover zeggen? En als ik die argumenten één keer gehoord heb, waarom moet het dan de volgende dag weer, en de dag daarna opnieuw, en de dag daarop nóg eens?

Had er nou niet één uitzending ingeruimd kunnen worden waarin al die plannen en claims eens door een stel onafhankelijke deskundigen tegen het licht werden gehouden? Sterker, was het niet beter geweest dat telkens te doen? Om eerst het probleem in kaart te brengen en vervolgens die bevindingen aan de lijsttrekkers voor te leggen? Dan heeft zo'n débat zin, en wordt het ook meteen veel spannender. Aha, dus die stadswachten functioneren niet in de praktijk, hoe gaat Femke Halsema zich daaruit redden? Zo zo, dus de plannen van Zalm zijn ook te duur, wat heeft hij daarop te zeggen?

Diezelfde journalistieke gemakzucht zie je bij de campagneberichtgeving van Job Frieszo. Wat die man dagelijks te vertellen heeft, weet een ober in het café als hij de leestafel heeft opgeruimd. Voor de duidelijkheid is er ook een krantenrek op de achtergrond geplaatst, met de diverse logo's goed zichtbaar geëtaleerd. Zo van: leest u één van deze dagbladen, dan kunt u nu gaan zappen.

Onze beste actualiteitenrubriek, Nova, wordt nu ook een discussieprogramma. Het past in de trend, en een leuke discussie ís niet vervelend, maar elke dag overal alleen maar meningen? Nooit meer feiten?

Binnenkort in Studio Sport: Het Grote Scheidsrechtersdébat. En Hedenlands wil ook een Topchefdébat, om te bepalen waar we moeten gaan eten.

De match Zalm-Bos is intussen begonnen. Zalm scoort , zijn supporters juichen. 'Zohee!', roept kleine J. 'Die zit!'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.