Debat tussen ideologen en pragmatici over Europa is terug

Schulz' toekomstvisioen herinnert eraan dat dit geen goede tijd is de Europadiscussie geheel te negeren.

Martin Schulz.Beeld epa

Als Martin Schulz eenmaal over Europa begint, is hij nauwelijks meer af te remmen. Zo luidde een van de tamelijk laconieke Duitse reacties op de speech vorige week, waarin de SPD-voorman en oud-voorzitter van het Europees Parlement opriep tussen nu en 2025 een Verenigde Staten van Europa te realiseren, inclusief nieuwe Europese grondwet. Landen die tegen het plan zijn, moeten de EU verlaten, vindt Schulz.

Zijn ambitie om een dam op te werpen tegen de krachten die Europa willen splijten, is op zich behartigenswaardig. Maar kun je dit bereiken met voorstellen die zelf explosief en splijtend van karakter zijn? Nadat een EU Grondwet meer dan tien jaar geleden door twee medeoprichters van de Europese Unie, Frankrijk en Nederland, in referenda verworpen werd, zijn dit soort grootse toekomstvisies niet vaak meer uit serieuze hoek vernomen. Zulke plannen zijn onhaalbaar en de uitdagingen waarmee Europa nu worstelt, vragen om pragmatische antwoorden en grote diplomatieke inspanningen - niet om nieuwe dogma's.

Voor de Alternative für Deutschland was Schulz' rede een kans voor open doel. De partij waarschuwde dat er 'nu zelfs een tijdpad is' voor de 'afschaffing van Duitsland'.

Bondskanselier Angela Merkel liet er ook geen gras over groeien. Ze liet fijntjes weten meer belang te hechten aan vergroting van het Europese handelingsvermogen. Dit gaat dan vooral over defensie-, buitenlands en ontwikkelingsbeleid en de economische en monetaire unie.

En daarover weerklinken in Europa - notoire uitzonderingen als Nederland daargelaten - plannen genoeg. Hierin zijn uiteenlopende smaken te herkennen en verschillende mengvormen van pragmatisch, institutioneel en ideologisch gedreven voorstellen. Dat is het werkelijke debat over de versterking van de Europese samenwerking dat nu in Europa woedt - niet Schulz' uithaal. Die was wellicht een retorische gift voor ideologische tegenstanders van de EU, maar geeft tegelijk een nuttig signaal aan andere lidstaten: de EU is weer in flux en wie nu niet meepraat, loopt straks het risico in een achterhoedegevecht terecht te komen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden