Debat over zorgstelsel vooral voor de bühne

De partijen zijn het in grote lijnen eens over het nieuwe zorgplan, dat de Kamer vandaag behandelt. Maar het is verkiezingstijd en dus willen ze laten zien waarin ze zich onderscheiden....

Over één punt zijn de gevestigde partijen het stuk voor stuk eens met Pim Fortuyn: de gezondheidszorg moet volledig worden gereorganiseerd. Het plan voor een nieuw zorgstelsel ligt zelfs al klaar: vandaag praat de Tweede Kamer erover. Maar met de verkiezingen in zicht concentreren de politieke partijen zich op de verschillen.

De falende gezondheidszorg is dan ook een dankbaar verkiezingsthema. Wachtlijsten, een tekort aan bedden op de kinder-ic's, ziekenhuizen die sluiten. De lijst met misstanden lijkt oneindig. De politieke partijen roepen om het hardst dat het omgooien van het zorgstelsel de enige oplossing zou zijn.

Die eensgezindheid is uniek. De discussie over een nieuw stelsel duurt al meer dan twintig jaar, zonder resultaat. Vooral CDA en VVD lagen dwars, maar ook deze partijen bleken twee jaar geleden ineens voorstander van een reorganisatie.

Minister Borst van Volksgezondheid greep haar kans en kwam met een plan. Voor de zomer sloot het kabinet een historisch akkoord: de overheid doet een stap terug en zorgaanbieders en verzekeraars krijgen meer vrijheid om in te springen op de wensen van de patiënt.

Met elkaar concurrerende zorgverzekeraars worden de spil in de gezondheidszorg. Om te kunnen concurreren, moeten ze allemaal dezelfde verzekering aanbieden. De scheiding tussen particuliere en ziekenfondsverzekering wordt daarom opgeheven. Er komt één verplichte basisverzekering voor iedere Nederlander.

De politieke partijen kunnen zich allemaal in grote lijnen vinden in het kabinetsplan. Maar het is verkiezingstijd en dus wensen zij vooral te laten zien waarin ze zich onderscheiden van de anderen.

Het kabinet liet dan ook een aantal punten open in het plan. VVD en PvdA weigerden tijdens de onderhandelingen in het kabinet een compromis te sluiten over de financiering van het stelsel en de omvang van het te vergoeden pakket. De politieke partijen willen hun handen vrijhouden om bij de verkiezingen hun standpunt uit te dragen. Pas bij de formatie van een volgend kabinet zullen ze bereid zijn een compromis te sluiten.

VVD en PvdA staan voorlopig nog lijnrecht tegenover elkaar als het gaat om financiering van het stelsel. De VVD wil dat de premie voor de basisverzekering een vast, nominaal bedrag wordt, onafhankelijk van het inkomen. Mensen voelen een hoge premie eerder in hun portemonnee, redeneert de partij. Ze stappen sneller over naar een concurrerende verzekeraar als ze ontevreden zijn. Verzekeraars worden zo gedwongen om zo goedkoop en goed mogelijk zorg in te kopen bij aanbieders als ziekenhuizen en huisartsen.

De PvdA pleit voor een inkomensafhankelijke premie. Rijken betalen meer premie dan mensen met een laag inkomen. Alleen zo is de solidariteit tussen arm en rijk, oud en jong te garanderen, menen de sociaal-democraten. Het repareren van de inkomens via de belasting, zoals VVD wil, is volgens de PvdA omslachtig en duur.

Een ander twistpunt is welke zorg de patiënt verzekerd krijgt. PvdA wil een pakket dat overeenkomt met het huidige ziekenfondspakket, inclusief tandarts. Maar VVD wil het pakket zo klein mogelijk houden.

Het lijken onoverkomelijke verschillen. Maar een compromis is al voorhanden. Economen van het Centraal Planbureau en ambtenaren van het ministerie van Financiën zijn het erover eens dat de premie niet helemaal nominaal hoeft te zijn. Zij willen een grotendeels inkomensafhankelijke variant. Wel moeten verzekerden per jaar een nominaal deel van ongeveer 250 euro per jaar gaan betalen, zeggen zij.

Hoewel ze dat in verkiezingstijd niet zullen toegeven, weten de partijen dat ze bij de formatie zo'n compromis moeten sluiten. Ook minister Borst rekent daarop. Volgens haar is de discussie over de premie en het pakket allemaal 'techniek'. 'Twee rafeltjes die bij de formatie snel kunnen worden weggewerkt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden