Commentaar

'Debat over zorg moet gevoerd worden voordat probleem onbeheersbaar is'

Het CPB gooit een steen in de vijver als het gaat om de zorgkosten, schrijft Raoul du Pré in zijn commentaar voor de Volkskrant van vandaag. En terecht.

Het Medisch Centrum Alkmaar tijdens een stroomstoring in januari van dit jaar. Beeld anp

Het Centraal Planbureau (CPB) vervult steeds nadrukkelijker de rol van onverschrokken aanjager in het publieke debat, vooral als het gaat om de gezondheidszorg. Waar de politiek de fundamentele beslissingen soms liever voor zich uitschuift, legt het CPB ze keer op keer terug op tafel.

In het geval van de zorg is dat nodig ook, want daar stevenen we af op een onhoudbare situatie. Onder invloed van de vergrijzing stijgen de uitgaven maar door, met 4 procent per jaar - wat de economische groei ver overstijgt. Wanneer dat zo doorgaat, bedragen in 2040 de zorguitgaven 31 procent van de totale collectieve uitgaven. Nu is dat nog 13 procent. Deze kostenexplosie is een bedreiging voor de groei van de werkgelegenheid en de economie: blijft er nog geld over voor scholen, wegen en de sociale zekerheid?

Dát de zorgkosten blijven groeien is geen gewaagde stelling. De medische technologie opent voortdurend nieuwe mogelijkheden en patiënten stellen hogere kwaliteitseisen. Het antwoord daarop van opeenvolgende kabinetten bleef de afgelopen jaren hangen in symptoombestrijding: het zorgpakket wordt kleiner, patiënten moeten zelf steeds wat meer betalen, in toeslagen wordt geschrapt. Het zijn praktische oplossingen voor de korte termijn. Bovendien worden ze opgediend als kale bezuinigingen, zonder duidelijke visie. Structureel helpt het niet, stelde de Algemene Rekenkamer eerder al vast: de overheid heeft 'weinig zicht' op de echte oorzaken en ook nauwelijks een idee van de effectiviteit van de oplossingen.

Het alarmsignaal van het CPB verdient daarom een breed gehoor. Twee kernvragen staan voor de planeconomen centraal. Eén: waar houdt de rol van de overheid op en moeten we het zelf gaan regelen? Twee: is het echt zo vreemd om de financiële opbrengst van een medische ingreep (in gewonnen levensjaren) een rol te laten spelen in de afweging of we er wel of niet aan beginnen?

Het CPB beseft waarschijnlijk best dat die laatste taboedoorbrekende vraag felle reacties zal uitlokken. Wie ziek is, wil de beste medische hulp - ongeacht de kosten. Toch gooit het bureau de steen in de vijver, in de hoop dat er een fundamenteel politiek debat op gang komt - een debat dat gevoerd moet worden voordat het probleem onbeheersbaar is.

Raoul du Pré is chef van de Haagse redactie van de Volkskrant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden