Column

Debat over windmolens is niet meer nodig

Wat voorheen tunnelvisie werd genoemd, heet tegenwoordig verstandig beleid.

De zwaaipalen van Fred Udo... Beeld anp

Leidt politieke consensus ook weleens tot domme dingen? Ja, bij bosjes natuurlijk. In de jaren negentig stond de Nederlandse politiek als één man achter de privatiseringen. We zitten nog steeds op de blaren. De oorlog in Afghanistan: was een slecht idee, vinden we tegenwoordig. Destijds was iedereen vóór. Laten we het snel over nu hebben. Ik blijf me afvragen waarom iedereen achter die windmolens aanholt. Ik zeg erbij dat ik geen klimaatscepticus ben, maar een opwarmings-ietsist: bij twijfel geen risico's nemen. Maar waarom het land volbouwen met die idiote windmolens?

In Mexico, las ik in de krant, heeft PGGM zich teruggetrokken uit een windmolenproject. De indianen kwamen in opstand. Omdat het indianen zijn, hebben ze gelijk en zijn het de imperialisten die de boel verpesten. Maar onze eigen indianen in de Veenkoloniën of de Wieringermeer voeren een vruchteloze strijd tegen de almachtige staat, zonder enige hulp uit linkse kring. Evenmin uit rechtse kring trouwens, Kamp geeft geen krimp. Mijn stelling: tegenspraak is op zijn retour en windmolens zijn een puik voorbeeld.

Onlangs zag ik een interview met Fred Udo op cafeweltschmerz.nl. Hij is een van de twaalf apostelen, zoals ik ze eens heb genoemd. Dat is een groepje gepensioneerde kerngeleerden die zich tegen de grootschalige bouw van windmolens hebben gekeerd. Hij noemt ze zwaaipalen.

Kamp geeft geen krimp... Beeld anp

Windenergie is krankzinnig duur en levert heel weinig op. Udo rekent voor dat er 50 miljard neergeteld moet worden om 3 procent van de Nederlandse energiebehoefte de komende jaren via wind binnen te halen. Dat betekent 500 euro per jaar erbij op uw rekening, deels verstopt via de belastingen. Bevolkingssteun wordt gekocht door de eigenaren van het land waar zo'n ding komt royaal met subsidie te besproeien tel uit je nijd en jaloezie. Hebben we het niet over het ruimtebeslag of de grote leugen van al die windparken die 'miljoenen huishoudens' van stroom gaan voorzien wat als het niet waait?

Enfin, allemaal niets nieuws. Waar het om gaat is dat deze kritiek volkomen is gemarginaliseerd. 'Serieuze mensen' in wetenschap, politiek of journalistiek halen hun schouders erover op. Ik lees in een bestuurskundige eindscriptie dat de media voornamelijk negatief zijn over windenergie. Dat is mij dan ontgaan en zegt vooral iets over de manier waarop de aanhang van windenergie aankijkt tegen debat: niet meer nodig. De scriptieschrijfster legt uit dat actiegroep Natuur & Milieu contact opneemt met kritische journalisten. Met de juiste argumenten uiteraard. 'Dit werkt goed. Ze bellen nu met het ministerie of de Borgingscommissie' dat is de club van Ed Nijpels die moet zorgen voor de goede meningen over het Energieakkoord.

Vanwaar deze koekoek eenzang? Dat mensen steeds meer met hun eigen sociale soort omgaan, is bekend. Dat geldt ook voor de universiteiten, die de experts afleveren voor de instituten die ijveren voor windenergie. Men is diep doordrongen van het klimaatprobleem, wat geen punt zou zijn, ware het niet dat de groepsdruk almaar toeneemt. Dat komt mede door de financiering per project, peer group beoordeling en subsidies. Voorheen had je een vaste baan en kon je als verstrooide professor voor kernstroom zijn. Nu ben je als onderzoeker afhankelijk van je collega's of van instellingen als de EU. Iedereen weet welk voorstel op Brussels enthousiasme kan rekenen en welk niet. Op afwijking staat straf: geen geld. De universiteit is weliswaar een bolwerk van diversiteit, maar dan hebben we het niet over tegendraadse opvattingen over omstreden kwesties. Geen toeval dat windmolensceptici zich pas laten horen als ze met pensioen zijn.

Dan de politiek. Ook de VVD, voorheen van mening dat zwaaipalen draaien op subsidie, is muisstil. Dat heeft alles met het Energieakkoord te maken. 47 deelnemende organisaties waren het eens: er moest iets gebeuren. Het schoot niet op met de schone energie, omdat er steeds geen stabiele meerderheid was in de Kamer. Vroeger dachten we dat dit lag aan het omstreden onderwerp, zoals de politiek ook gepolariseerd was over kernenergie en er dus decennia geen kerncentrales kwamen. Maar nu heet het zwabberend energiebeleid en gebrek aan visie, en kwam er een buitenparlementair akkoord aan te pas omdat de politiek het liet afweten.

Ik schreef ooit dat met het Energie-akkoord tegenspraak de nek werd omgedraaid. En kijk, ineens blijkt onderkoning Piet Hein Donner van de Raad van State dat ook te vinden. Hij schrijft het uiteraard wat luxueuzer op, maar waarschuwt in zijn jaarbericht wel voor al die akkoorden (woon-, zorg-, onderwijs-, etc.) waarvan het Energieakkoord het meest spectaculaire en duurste is. Het algemeen belang dat in een wet is vervat, wordt vervangen door 'beleid op maat', na onderhandelingen met belanghebbende partijen. Men denkt met andere woorden dat een optelsom van het belang van Greenpeace, de Bovag en de FNV hetzelfde is als het algemeen belang. 'Een visie op wat het algemeen belang vergt, dreigt onderbelicht te raken. Er is immers een akkoord dat moet worden uitgevoerd.' Zegt Donner.

Als er een akkoord is gesloten, dan is er geen terug of tegenargument meer. Causa finita. Zijne rechtlijnigheid minister Kamp is de geknipte uitvoerder. In de jaren tachtig was er een brede maatschappelijke discussie die leidde tot de opschorting van kernenergie. Nu is het andersom. Eerst een Energieakkoord, momenteel een zogeheten Energiedialoog. Die laatste niet omwille van de discussie, maar met als doel de soepele uitvoering van het Energieakkoord. Allemaal hetzelfde vinden, heette vroeger tunnelvisie. Nu verstandig beleid.

Donner vindt het ook niks... Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.