ANALYSE

Debat over positie senaat laait op door kerstcrisis

Chambre de Réflexion

De Eerste Kamer komt in het geweer als de Tweede ondeugdelijke voorstellen ter bespreking indient. Dat is althans de theorie.

Marijke Linthorst. Beeld anp

De drie dagen durende kerstcrisis heeft nieuwe brandstof gegeven aan de altijd smeulende discussie rond de positie van de Eerste Kamer. De houding van de drie PvdA-dissidenten lijkt de grenzen van de taakopvatting van senatoren op te rekken. Dat de regering de senaat desnoods wil omzeilen met een Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB), zou de rol van de Eerste Kamer juist marginaliseren.

Chambre de réflexion. Die term halen senatoren uit de mottenballen als de Eerste Kamer van zich doet spreken. Vaak is dat omdat er gedonder is, wat weer haaks staat op de deftige typering. Nu weer dit: drie opstandige senatoren die voor hun eigen opvattingen of positie het voortbestaan van de regering in de waagschaal stelden. Valt dit nog binnen de rol die de Eerste Kamer geacht wordt te spelen?

De Eerste Kamer kent geen grijstinten. Wetten worden aangenomen of verworpen, een tussenweg bestaat niet. Daarmee is een reden genoemd voor het feit dat de senaat vaak dienstdoet als kerkhof voor ambitieuze politici. De taakomschrijving is niet bij wet geregeld. 'De politieke keuze wordt in de Tweede Kamer gemaakt', zegt Joop van den Berg, oud-fractievoorzitter van de PvdA in de senaat. 'In de senaat moet het gaan om de kwaliteit van wetten. Het is mythevorming om je op onafhankelijkheid te beroepen.' De Eerste Kamer wordt geacht in het geweer te komen als de overburen ondeugdelijke voorstellen naar de andere kant van het Binnenhof sturen. Dat althans is de theorie.

Verworpen

'Wetsvoorstellen die echt niet door de beugel kunnen, moeten door de Eerste Kamer verworpen kunnen worden', schreef een van de PvdA-dissidenten, Marijke Linthorst. Met hun inhoudelijke kritiek op de vrije artsenkeuze bestrijdt het drietal niet de uitvoerbaarheid maar juist de strekking van de wet. Een wetsvoorstel waarover de afgelopen twee jaar oneindig veel is gedelibereerd kon nu bij hen 'niet door de beugel'. Ze waren bereid daarvoor het voortbestaan van de regering op het spel te zetten. Dat ze dat doen in een getrapt kiessysteem, waardoor er een kloof is tussen burger en senator, maakt de situatie niet overzichtelijker.

Mocht de regering de komende tijd de senaat met een AMvB buitenspel zetten, dan is dat een nieuw gegeven in de positionering van de Eerste Kamer. Een staatscommissie moet zich volgend jaar buigen over het tweekamerstelsel. De noodzaak daartoe is de afgelopen week alleen maar groter geworden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.