Debat over kernwapens verdeelt Britten

De Britten debatteren deze week over het wel of niet vernieuwen van hun kernwapens. ‘Ze zijn niet meer nodig’, zegt een tegenstander....

Van onze correspondent Peter de Waard

Moet Groot-Brittannië ook na 2020 een kernmacht blijven? Premier Tony Blair vindt van wel en wil het liefst dit jaar duidelijkheid scheppen door een besluit te nemen over de vervanging van de Trident-wapensystemen.Maar Blair heeft toegezegd vooraf een uitgebreid maatschappelijk debat te willen. Deze week heeft een commissie van het Lagerhuis zich voor het eerst gebogen over de vervanging van het Britse kernwapenarsenaal, dat in 2020 verouderd zal zijn. De commissie hield hoorzittingen, waarbij voor- en tegenstanders de degens konden kruisen.

Minister Jack Straw van Buitenlandse Zaken verklaarde dat Groot-Brittannië ‘een recht heeft op het bezit van kernwapens’. De regering gelooft in de doctrine van afschrikking, zo zei hij. De kernwapens zullen niet worden ingezet bij aanvallen, maar zullen alleen als afschrikking worden gebruikt.

Maar voorzitter Kate Hudson voor de Campagne voor Nucleaire Ontwapening stelde dat Groot-Brittannië ze zou moeten opgeven, omdat niet langer de directe dreiging bestaat van een andere natie met kernwapens. ‘De Sovjet-Unie bestaat niet meer en daardoor zijn er ook geen kernwapens meer nodig.’ Ze stelde dat Blair zelf had gezegd dat kernwapens geen nut hebben tegen de nieuwe vijand – het internationaal terrorisme – en dat Groot-Brittannië daarom zijn nucleaire programma moet beëindigen. Het land zou hiermee ook het goede voorbeeld geven aan landen als Iran om niet verder te gaan met de ontwikkeling van kernwapens.

Tegenstanders beweren ook dat de modernisering van het kernwapenarsenaal in strijd is met het non-proliferatieverdrag. Volgens artikel 6 van dat verdrag moeten kernmachten ‘onderhandelingen nastreven om de kernwapenwedloop te beëindigen en de wapens op te geven’.

De regering vindt echter dat deze regel een staat niet verplicht tot totale kernontwapening, maar alleen tot onderhandelingen over vermindering. Groot-Brittannië is hiermee bezig. Sinds het einde van de Koude Oorlog is het Britse kernwapenarsenaal met 70 procent verminderd. Zo zijn alle kernwapens van de luchtmacht opgegeven. Groot-Brittannië heeft nu alleen nog vier onderzeeërs die zijn uitgerust met Trident-raketten en in totaal 48 atoomkoppen.

Dan Plesch van de denktank Foreign Policy Centre zegt dat de Britten hun kernwapens eigenlijk niet kunnen gebruiken zonder Amerikaanse instemming. ‘Het publiek wordt de illusie gegeven dat als er ooit weer een 1940 komt – het jaar dat de Britten zonder Amerikaanse steun tegenover de nazi’s stonden – we ook iets achter de hand hebben. Mensen begrijpen niet dat met de huidige Trident de VS zowel op kortere als langere termijn kunnen voorkomen dat de wapens worden gebruikt.’

Lee Willett van de militaire denktank Royal United Service Institute stelt dat het einde van de Koude Oorlog niet betekent dat kernwapens niet meer nodig zijn. ‘ Liefst 35 naties bezitten nu de know-how om een bom te ontwikkelen. We weten niet wat de toekomst brengt en het enige wat een kernwapen afschrikt is een kernwapen.’ Sir Michael Quinlan, een voormalig secretaris op het ministerie van Defensie, zei dat afschaffing van de kernwapens politiek onverkoopbaar is zolang Frankrijk ze houdt. ‘Het zou heel veel historische zenuwen raken als we hiertoe zouden besluiten.’

De ontwikkeling van nieuwe wapensystemen als vervanging van de Trident moet op zijn laatst in 2010 beginnen. Onduidelijk is waardoor de Trident zal worden vervangen, maar waarschijnlijk kiezen de Britten weer voor een Amerikaans systeem. De onderzeeërs zullen in Groot-Brittannië worden gebouwd, maar de raketten zullen door de VS worden geleverd zoals ook nu het geval is. Ook de modernisering van de kernkoppen zou door de Amerikanen moeten worden gedaan. De kosten worden geschat op dertig miljard euro.

Afgelopen weekeinde meldden Britse kranten dat ‘in het diepste geheim’ al begonnen zou zijn met de ontwikkeling van een vervanger voor de Trident-wapensystemen. Maar de Britse regering heeft dat ontkend en zegt dat er eerst een debat wordt gehouden. Het debat zal vooral binnen Labour de tegenstellingen verscherpen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden