Analyse

Debat noodfonds: Kamer klem tussen crisis en kiezer

Als 'Europa' het thema wordt van de verkiezingen, dan is de campagne gisteren begonnen. De Tweede Kamer debatteerde dinsdag over een fonds waarmee eurolanden elkaar in geval van nood te hulp kunnen schieten. In dat fonds, het Europese Stabiliteitsmechanisme, ESM, vinden zowel eurosceptici als eurofielen in de Kamer de bevestiging van hun gelijk. De een ziet er zeggenschap en geld mee uit Nederland verdwijnen, voor de ander redt het noodfonds de euro en daarmee de economie.

Geert Wilders en minister Jan Kees de Jager voorafgaand aan het debat over het permanente Europees noodfonds.Beeld anp

PVV-voorman Geert Wilders leidt de tegenstanders van het EMS. Hij wil bij de rechter afdwingen dat het parlement pas na de verkiezingen van 12 september besluit of Nederland voor 40 miljard euro meedoet met het noodfonds van 700 miljard. Volgende week dinsdag dient die zaak en tot die tijd willen PVV, SP en de Partij voor de Dieren niet over het ESM praten, zo bleek gisteren.

Tegenstanders
Dit bonte, eurosceptische blok, aangevuld met de ChristenUnie, SGP en het lid Brinkman, is tegen het ESM. Hoewel dit eurolandenfonds vrijwel niets met 'Brussel', het Europarlement of de Europese Unie te maken heeft, bevat het voor de tegenstanders alles waaraan ze in Europees verband zo'n hekel hebben: het overdragen van macht naar Europa en het volledige verlies van controle over 40 miljard euro aan Nederlandse belastingcenten.

Het noodfonds is 'ontbrusseld' om in geval van nood snel te kunnen handelen. Want trage besluitvorming verergert een crisis, zo is de les. Maar snelheid verdraagt zich volgens de tegenstanders slecht met democratische beginselen. Hun bewijs: alleen Duitsland, Frankrijk en Italië kunnen het fonds vetoën, Nederland niet. Dat veto geldt echter alleen als vast is komen te staan dat bij nietsdoen de gehele eurozone in acute financiële en economische problemen komt. Voor alle andere besluiten, zoals het vergroten van het noodfonds, is unanimiteit van alle zeventien ESM-leden vereist.

Deadline
De regeringsleiders van die zeventien eurolanden besloten in juli 2011 het ESM-verdrag uiterlijk juli dit jaar door alle parlementen te loodsen. Maar die deadline staat niet in het verdrag, en alleen Frankrijk, Griekenland, Portugal en Slovenië hebben het nu geratificeerd. Als 90 procent van de 700 miljard aldus is toegezegd, treedt het ESM in werking. Nederland doet voor 5,7 procent mee. Zouden bijvoorbeeld ook Oostenrijk en Finland wachten, dan is er geen noodfonds.

De, nu nog, Kamerminderheid tegen het noodfonds wil eerst van de kiezer horen wat die van dat ESM vindt. Per slot is het een controversieel onderwerp. Uit een opiniepeiling bleek gisteren dat twee van de drie ondervraagden vinden dat de Kamer na de verkiezingen over instemming met het fonds moet besluiten.

Niet zinloos
Daar denkt een meerderheid van de Kamer heel anders over. De 'Kunduz-partijen' minus de ChristenUnie (VVD, CDA, GroenLinks, D66) maar plus de PvdA willen het verdrag het liefst morgen al ratificeren.
Daarmee hebben de voorstanders van het noodfonds de unieke en door rechtsgeleerden enthousiast beschimpte rechtszaak van Wilders contra de Nederlandse staat niet zinloos gemaakt: ook de Eerste Kamer moet nog over het ESM stemmen.

Ook al stemt de senaat vóór en lacht de Haagse rechter Wilders in zijn gezicht uit omdat die met zijn kort geding aan het verkeerde adres is: de PVV-leider maakt waar wat hij bij de val van het kabinet-Rutte beloofde. Zijn verkiezingscampagne zal over Europa gaan. Zeker na instemming met het noodfonds, vandaag in de Tweede Kamer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden