Debat 6 miljard - 'Nog geen breed akkoord, maar morgen weer een gesprek'

Premier Rutte en minister Dijsselbloem (Financiën) moesten vandaag in de Tweede Kamer verdedigen dat er volgend jaar 6 miljard extra wordt bezuinigd, zoals Brussel heeft geadviseerd. Volkskrant.nl volgde het debat op de voet.

Premier Mark Rute aan het woord tijdens het debat over de aanbevelingen van de Europese commissie voor Nederland om miljarden extra te bezuinigen. Beeld anp
Premier Mark Rute aan het woord tijdens het debat over de aanbevelingen van de Europese commissie voor Nederland om miljarden extra te bezuinigen.Beeld anp

In het debat over de 6 miljard konden alle fractievoorzitters hun zegje doen over de bezuinigingsopdracht die het kabinet zichzelf heeft opgelegd. Dat leverde geen duidelijk beeld op van wat de Kamer wil.

Partijen als PVV en SP waren uiterst kritisch, zij menen dat het economisch beleid van dit kabinet de economie verder in het slop helpt.

D66 en GroenLinks stelden zich 'constructief-kritisch' op. Niet verwonderlijk, want die partijen onderhandelen morgenavond met het kabinet over steun aan de begroting van 2014.

CU-fractievoorzitter Slob zei te betreuren dat de oppositie niet 'maximaal wordt meegenomen'. En CDA-leider Buma beklaagde zich bij Samsom dat die geen van de voorstellen van het CDA serieus wilde overwegen.

Afwachten
In de openbaarheid van de plenaire zaal werd de speelruimte afgetast. Zo werd Samsom gedwongen een aantal PvdA-standpunten te verhelderen. De PvdA-leider liet weten dat uitkeringen moeten blijven meestijgen met de lonen, en dat het eigen risico of de premies in de zorg niet mogen worden verhoogd. Coalitiegenoot Zijlstra hield zich meer op de vlakte. D66-leider Pechtold probeerde het wel: 'Ik wil duidelijkheid over de steun van VVD en PvdA als ik morgen tegen de ministers zeg: bezuinig niet op onderwijs' Zijlstra wees erop dat iedereen zijn eigen onderhandelingspunten heeft.

Samsom liet doorschemeren dat er, tot spijt van ChristenUnie en SGP, bezuinigd kan worden op de kindregelingen, waaronder het inkomensafhankelijk maken van de kinderbijslag.

In zijn relatief korte bijdrage verdedigde premier Rutte het economisch beleid van het kabinet. Hij ontkende dat er al een deelakkoord was over de zorg, zoals het NRC Handelsblad vandaag meldde, en kondigde aan te blijven praten met de oppositie om steun te verwerven voor de begroting.

De vraag is of Rutte er met GroenLinks en D66 uitkomt. Van Ojik liet weten grote problemen te hebben met extra bezuinigen. Van Ojik: 'Zoals bijna iedereen buiten deze Kamer weet: extra bezuinigingen van een zodanige omvang, schaden de economie, vernietigen banen, en ondermijnen het vertrouwen en de koopkracht.' Samsom erkende dat het door het kabinet gewilde 'brede akkoord' tot nu toe nog niet gelukt is. Maar, zo zei hij, 'morgen is er weer een gesprek'.

Premier Mark Rutte in de Tweede Kamer, op de voorgrond PvdA-leider Diederik Samsom. Beeld anp
Premier Mark Rutte in de Tweede Kamer, op de voorgrond PvdA-leider Diederik Samsom.Beeld anp

Het debat is ten einde. Volgens premier Mark Rutte heeft de discussie 'veel inzichten verschaft' over de verschillende standpunten van de partijen. De komende tijd zet het kabinet informele gesprekken voort met verschillende oppositiepartijen. In het najaar hoopt het kabinet steun te krijgen voor de begroting van 2014 met daarin een extra bezuiniging van 6 miljard euro.

Minister Lodewijk Asscher reageert in tweede termijn op een aantal moties vanuit de Tweede Kamer. Hij zegt dat hij graag wil spreken met het midden- en kleinbedrijf om werkloosheid aan te pakken. Met de bijdrage van Asscher is er een einde gekomen aan het debat. De Tweede Kamer stemt volgende week dinsdag over de moties.

Het kabinet reageert ook in tweede termijn op de vragen uit de Kamer. Volgens premier Mark Rutte heeft het debat veel inzichten opgeleverd aangaande accenten die oppositiepartijen willen leggen. Hij zegt dat hij moties die vooruitlopen op de besluitvorming in augustus moet ontraden. Moties van Buma (CDA) en Pechtold (D66) lopen volgens de premier op de zaken vooruit. 'Ik kies voor de procedurele lijn zodat wij ons kunnen bezinnen op een pakket dat kan rekenen op draagvlak.'

Rutte belooft de komende tijd de gesprekken informeel met fracties voort te zetten.

D66-leider Alexander Pechtold, met links SP-leider Emile Roemer, tijdens het debat over de aanbevelingen van de Europese commissie voor Nederland om miljarden extra te bezuinigen. Beeld anp
D66-leider Alexander Pechtold, met links SP-leider Emile Roemer, tijdens het debat over de aanbevelingen van de Europese commissie voor Nederland om miljarden extra te bezuinigen.Beeld anp

Halbe Zijlstra van de VVD wacht de plannen van het kabinet af die volgen op Prinsjesdag in het najaar. 'Het is aan het kabinet om met een pakket te komen dat structureel en degelijk is. Waarmee we vervolgens naar de Tweede Kamer en naar de Eerste Kamer kunnen.' Hij wil niet vooruitlopen op de inhoud van een pakket dat in september komt. 'Moties die daartoe oproepen gaan wij niet steunen.' Zijlstra verwacht dat Tweede en Eerste Kamer 'rolvast' zullen zijn. Hij proeft bij verschillende partijen een constructieve houding als het aankomt op het bezuinigen van 6 miljard euro in 2014.

VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra (l) met SP-leider Emile Roemer in de Tweede Kamer. Beeld anp
VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra (l) met SP-leider Emile Roemer in de Tweede Kamer.Beeld anp

In reactie op vragen van Partij voor de Dieren-leider Marianne Thieme, zegt PvdA'er Samsom dat hij graag wil nadenken over het verlagen van de loonbelasting en verhogen van belasting op consumptie, maar 'dat nu doorvoeren wordt een heel ingewikkeld experiment'. Samsom wil in economisch moeilijke tijden niet aan grote belastingveranderingen.

In tweede termijn spreekt ook Bram van Ojik van GroenLinks. Volgens hem kost 'zuurstof in de economie' ook geld. 'Het feit dat het geld kost maakt het gat van 6 miljard dat we moeten bezuinigen ook weer groter. We weten nog niet hoe we dat gat gaan dichten.' Hij wil nogmaals antwoord van het kabinet op zijn vragen over zijn voorstel voor het vergroenen van de belastingen.

SGP-leider Kees van der Staaij vraagt zich in tweede termijn af waar het debat eigenlijk over ging. 'Het belangrijkste is denk ik de vraag: die 6 miljard is dat nu eigenlijk nodig, ja of nee? Onze fractie hoort bij degenen die zeggen: ja.' Bij het invullen van die opdracht roept hij het kabinet op om gezinnen zoveel mogelijk te ontzien.

SGP-leider Kees van der Staaij (r) spreekt met VVD'er Han ten Broeke. Beeld anp
SGP-leider Kees van der Staaij (r) spreekt met VVD'er Han ten Broeke.Beeld anp

PvdA-leider Diederik Samsom zegt in tweede termijn dat er consensus bestaat in de Kamer over twee problemen: de economische crisis en de werkloosheid. Ook over bezuinigingen bestaat veel overeenstemming, meent hij. 'Ik hoor bijna alle partijen zeggen: die 6 miljard, dat moeten we doen.' Samsom meent dat andere partijen met hem de mening delen dat spaartegoeden in de samenleving moet loskrijgen om 'de economie weer zuurstof te geven'. 'Oftewel, dit kabinet kan door.'

D66-leider Alexander Pechtold heeft nog een vraag aan Samsom. Hij haalt vakbondsleider Ton Heerts aan die zei: '6 miljard is spelen met vuur'. 'Hoe kijkt daar de heer Samsom tegenaan?' Samsom reageert: 'Wij gaan ervan uit dat de handtekeningen onder de akkoorden blijven staan. Het wordt ook een helse klus om 6 miljard te bezuinigen, maar ik ga ervan uit dat het gaat lukken. Heerts heeft ook helder gezegd: in augustus moet de regering doen wat ze moet doen.'

Volgens Pechtold kan in dat geval, als het kabinet de rug rechthoudt en de coalitiepartijen terugvallen op het regeerakkoord, D66 samenwerken met de regering. Samsom zegt echter dat de PvdA vasthoudt aan het sociaal akkoord. 'U wilt daarvan af, wij niet.'

PvdA-leider Diederik Samsom in de Tweede Kamer. Op de voorgrond CDA-leider Sybrand Buma. Beeld anp
PvdA-leider Diederik Samsom in de Tweede Kamer. Op de voorgrond CDA-leider Sybrand Buma.Beeld anp

SP-leider Roemer stelt dat de macht in Nederland in handen is van één man, Olli Rehn van de Europese Commissie. Hij verzoekt in een motie de regering om geld vrij te maken voor investeringen en juist niet te bezuinigen.

D66-leider Pechtold heeft een korte motie, die de regering verzoekt 'niet te bezuinigen op onderwijs'. CDA-leider Buma verzoekt de regering de 600 miljoen die het kabinet wil gebruiken voor de bestrijding van werkloosheid in te zetten voor 'de maakindustrie in Nederland'. Marianne Thieme verzoekt de regering de loonbelasting te verlagen, gekoppeld aan het belasten van schaarse grondstoffen.

D66-leider Alexander Pechtold (R) en PVV-leider Geert Wilders in wandelgang. Beeld anp
D66-leider Alexander Pechtold (R) en PVV-leider Geert Wilders in wandelgang.Beeld anp

De eerste termijn is afgelopen. Nu is het tijd voor een reactie van de fractievoorzitters en eventuele moties. Wilders mag eerst. 'Ik dank de minister van Sociale Zaken voor zijn bijdrage', grapt Wilders. Asscher heeft nog niks hoeven zeggen in het debat.

Wilders verzoekt het kabinet in een motie de lasten van bedrijven niet langer te verzwaren. Zijn tweede motie verzoekt de regering de JSF niet aan te schaffen.

Wilders heeft nog een persoonlijke boodschap voor Rutte: 'Niemand steunt u nog, niemand wil 6 miljard bezuinigen, de ondernemers willen dat niet, de kiezers willen dat niet, de VVD-achterban wil het niet. Op één persoon na, en dat is Olli Rehn. Aan het hoofd van ons land staat een marionet, een marionet van Brussel.'

null Beeld anp
Beeld anp

Van Ojik wijst Rutte nog eens op de kritiek van MKB-voorman Hans Biesheuvel. Die zei: 'De kabinetsbrief over de 6 miljard euro ervoer ik als een klap in mijn gezicht.' Rutte: 'Ik luister altijd naar kritiek, ik ben daar niet doof voor. Maar tegelijk zal je in deze functie altijd kritiek krijgen, en je moet ook koers houden.'

undefined

Roemer leest een brief voor van Ton Heerts, de FNV-voorzitter. Heerts zegt in de brief dat de nullijn voor ambtenaren uitgesloten is in het nieuwe begrotingspakket, omdat dit in het sociaal akkoord zo is afgesproken. Rutte is niet onder de indruk. Het sociaal akkoord staat, zegt hij, en het kabinet kan in augustus besluiten om eerder voorgestelde bezuinigingen weer te laten 'herleven'. We doen niks wat in strijd is met het sociaal akkoord. En even later: 'We zullen heel veel moeite doen het akkoord overeind te houden.'

FNV-voorzitter Ton Heerts. Beeld anp
FNV-voorzitter Ton Heerts.Beeld anp

Nu is het de beurt aan Buma. Hij vraagt of Rutte 'gewoon nu hier wil toegeven' dat hij de 3 procent als norm heeft losgelaten, omdat het kabinet voor het bepalen van de 6 miljard aan bezuinigingen naar Brussel kijkt. Rutte geeft hetzelfde antwoord als Zijlstra eerder; het regeerakkoord praat niet over de 3 procent, maar bepaalt dat het kabinet zich houdt aan het groei- en stabiliteitspact.

Nu een discussie tussen Rutte en Roemer, die stelt dat het economisch beleid van de kabinetten-Rutte 'averechts' heeft gewerkt. 'Hierdoor groeit het wantrouwen', meent Roemer.

Rutte wil hier niks van weten. Zijn beleid is erop gericht om de te hoge uitgaven terug te dringen - 'en dat is heel erg moeilijk'. En, zo brengt Rutte in, 'Nederland is geen eiland'. Het land lijdt onder een tegenvallende wereldhandel.

Roemer houdt vol. Hij stelt dat veel van de genomen maatregelen gezorgd hebben voor een daling van de koopkracht, stijging van de werkloosheid en tegenvaller voor het midden- en kleinbedrijf. Rutte werpt terug dat als Roemer premier was geweest, hij 'precies hetzelfde zou hebben gedaan', omdat begrotingsdiscipline nou eenmaal vereist is.

Van Ojik zegt dat Rutte zich 'er wel erg makkelijk van afmaakt' en 'het positieve omarmt'. Tegelijkertijd is er een ontwikkeling die 'al dat positieve teniet doet'. Rutte: 'Ik zeg niet dat het makkelijk is. We buigen meer dan 50 miljard om in de twee kabinetten die mijn naam dragen.' Rutte spreekt tegen dat hij alleen maar positieve dingen opnoemt en zegt dat hij goed weet wat het effect van de maatregelen voor mensen is.

Van Ojik: 'Je kunt niet zeggen, we moeten de economie zuurstof geven, en tegelijk extra bezuinigen. Dat kan niet.' Rutte is het daar niet mee eens. 'Je moet allebei doen.' Het kabinet en de Kamer moeten volgens Rutte 'een goede huisvader zijn'.

Pechtold houdt Rutte voor dat het sociaal akkoord op springen staat, omdat de bezuinigingen weer op tafel liggen en een aantal van de werkgevers en werknemers heeft aangeven spijt te hebben van het akkoord. 'Dat je achteraf denkt, ik zou dingen anders hebben gedaan, dat mag', zegt Rutte, 'maar het akkoord staat.'

Slob houdt Rutte voor dat het vertrouwen van de consumenten op een dieptepunt verkeert. Dat moet toch uitnodigen tot een ander beleid? Rutte kaatst terug dat het kabinet hervormingen doorvoert, verschillende akkoorden sloot en vasthoudt aan het kabinetsbeleid. Rutte weet zeker dat hierdoor op de lange termijn het consumentenvertrouwen weer zal toenemen.

Rutte herhaalt zijn pleidooi dat Nederland moet bezuinigen, voor gezonde overheidsfinanciën, maar ook omdat dit 'een hervorming in zichzelf is'. De overheid is daardoor meer taakgericht, meent Rutte.

Ook herhaalt Rutte zijn eerdere uitspraak dat hij een zo breed mogelijk draagvlak wil voor het kabinetsbeleid. Daarom heeft hij een jaar uitstel voor de WW-aanpassing geaccepteerd, zo zegt Rutte.

null Beeld anp
Beeld anp

Het debat gaat verder. Roemer grapt dat er in de zojuist gestuurde kabinetsbrief staat dat het kabinet '6 miljard maatregelen' wil presenteren. Een foutje in de brief. Gelach in de zaal.

Rutte heeft twee huishoudelijke mededelingen: omdat er aan Asscher geen vragen zijn gesteld zal hij niet aan het woord komen. Dijsselbloem moet om 15.00 uur weg voor de EcoFin-vergadering.

De hervatting van het debat laat nog even op zich wachten, eerst doet de Kamer nog de regeling van werkzaamheden, waarbij de agenda van de Kamer wordt behandeld.

null Beeld anp
Beeld anp

De brief van het kabinet is binnen. Rutte ontkent dat er een deelakkoord is en zegt dat de besluitvorming plaatsvindt in augustus. 'De berichtgeving hierover in het NRC Handelsblad is onjuist.' Het NRC kwam eerder met het bericht dat er een deelakkoord zou zijn op het terrein van de zorg. Volgens Rutte klopt dat dus niet.

De tekst van de brief:

'In antwoord op een vraag uit uw Kamer naar aanleiding van berichtgeving in NRC Handelsblad over een presentatie van een mogelijk begrotingsakkoord volgende week, bericht ik u als volgt.

De besluitvorming over de begroting vindt op reguliere wijze plaats in augustus en de uitkomsten worden op Prinsjesdag aangeboden aan de Staten-Generaal.

Er worden op dit moment op geen enkele wijze bij het CPB doorrekeningen gemaakt ten behoeve van deze besluitvorming. De berichtgeving hierover in NRC Handelsblad is onjuist.

Er is geen sprake van een akkoord met de (coalitie-)fracties, of een deelakkoord op welk terrein dan ook. Het kabinet heeft geen plannen om volgende week een invulling te presenteren van een pakket van
6 miljard maatregelen.'

Het is tijd voor de lunchpauze. Over een uur, om 14.30 uur, gaan we weer verder. In de pauze komt de gevraagde brief van het kabinet over het NRC-bericht dat er een deelakkoord zou zijn over de zorg.

(VLNR) Premier Mark Rutte, D66-leider Alexander Pechtold en 50Plus-leider Henk Krol voorafgaand aan het debat. Beeld anp
(VLNR) Premier Mark Rutte, D66-leider Alexander Pechtold en 50Plus-leider Henk Krol voorafgaand aan het debat.Beeld anp

Henk Krol is de laatste spreker voor de pauze. Hij doet een voorspelling: 'Dit kabinet gaat het niet halen.' Volgens Krol is dit een kabinet van 'akkoorddansers', en 'koorddansers komen een keer ten val'.

Krol roept verder de pensioenfondsen op 'zich niet te laten verleiden met een kop koffie' om de pensioenopbouw te verlaten (waar vandaag over wordt gesproken in de Kamer). Hij vreest dat onze pensioenen afglijden 'naar het niveau van Griekenland'.

'De koers van het kabinet moet om, anders is het tijd voor een nieuwe ploeg. Ik heb vanaf de eerste dag dat ik hier zit het idee dat dit kabinet een ploeg is van vechtende honden en tot niets komt.'

Roemer wil weten of de nullijn in augustus weer van tafel gehaald kan worden. Zijlstra raadt Roemer aan het sociaal akkoord er nog eens op na te lezen. In het najaar kan het kabinet eigen beslissingen nemen, aldus Zijlstra. 'In het sociaal akkoord is geen blokkade voor de nullijn opgeworpen.' Alleen de nullijn in de zorg is met het zorgakkoord van de baan, zegt Zijlstra.

Pechtold wil van Zijlstra de garantie dat er niet bezuinigd wordt op onderwijs. De VVD'er meent evenwel dat Pechtold moet 'afwachten' tot de onderwijsbegroting op Prinsjesdag. Pechtold accepteert dit niet. 'Ik wil gewoon duidelijkheid of ik morgen tegen de ministers kan zeggen: bezuinig niet op onderwijs en dat ik dan de steun van VVD en de PvdA heb.' Zijlstra: 'Ik ga toch hier niet uw onderhandelingsresultaat omarmen? Wij hebben ook onze punten. U moet echt even afwachten.'

Pechtold en Van Ojik onderhandelen morgen met het kabinet over het pakket aan bezuinigingen. Van Ojik wil daarom nu al helderheid over de positie van VVD en PvdA, voor hij morgen aanschuift. Zijlstra zegt echter ook tegen Van Ojik dat hij moet afwachten. Van Ojik is hier niet blij mee. Net als Pechtold had hij gehoopt dat het debat van vandaag meer duidelijkheid zou geven.

VVD-leider Halbe Zijlstra. Beeld anp
VVD-leider Halbe Zijlstra.Beeld anp

Buma en Wilders willen opheldering over een bericht in NRC Handelsblad dat er een akkoord zou zijn over extra bezuinigingen op de zorg. De krant schrijft dat het budget voor artsen en ziekenhuizen vanaf 2015 minder zou mogen stijgen. Ook zou het kabinet volgend jaar lasten voor burgers willen verhogen in ruil voor lagere zorgpremies.

Pechtold vraagt voor aanvang van de beantwoording van Rutte een kabinetsbrief over het NRC-bericht. 'De buitenwereld weet weer eens meer dan wij.' De D66-leider wil weten of het kabinet verwacht dat er volgende week een akkoord ligt over de bezuinigingen. Wilders wil weten of er een deelakkoord is op het terrein van de zorg. Rutte knikt, er komt zo een brief. De ambtenaren van Rutte kunnen aan het werk. Zijlstra ontkent overigens dat er een deelakkoord zou zijn.

VVD-fractievoorzitter Zijlstra is nog geen 15 seconden bezig of hij wordt al geïnterrumpeerd. Pechtold wil weten in hoeverre de 3 procent nu leidend is voor het besluit over 2014. Zijlstra antwoordt dat het advies van Rehn, om 6 miljard structureel te bezuinigen, zal worden opgevolgd. Zijlstra: 'Rehn heeft duidelijk aangegeven dat wij nu 6 miljard moeten bezuinigen om aan het groei- en stabiliteitspact te voldoen.'

Pechtold: 'En nu wordt het interessant. Als het in het najaar tegenvalt, houden wij ons aan de 3 procent?' Zijlstra antwoordt dat Rehn in het najaar ons bezuinigingspakket zal beoordelen en dat, als de economie dan tegenvalt, 'de situatie mogelijk weer anders is in 2014'.

Van Ojik wil opheldering; is de 3 procent leidend of de 6 miljard? Zijlstra verwijst naar het regeerakkoord; het vasthouden aan het groei- en stabiliteitspact is leidend. Van Ojik oppert dat de VVD toch altijd heeft gezegd dat we de 3-procentsnorm hanteren voor onszelf, en niet voor Brussel? Zijlstra stelt dat het regeerakkoord leidend is en dat daaruit volgt dat wordt voldaan aan de 3 procent.

Roemer komt naar de microfoon en constateert dat de 3 procent 'nu ook wordt losgelaten door de VVD'. Roemer juicht dit overigens toe.

SGP-leider Van der Staaij is bang dat er weer extra lastenverzwaringen aan zitten te komen. Hij ziet het belang dat de financiën op orde worden gebracht, maar meent dat het wel verantwoord moet gebeuren. Hij noemt de opdracht 'een schaap met vijf poten'.

Hoe zorgt het kabinet nu op tijd voor voldoende draagvlak, vraagt Van der Staaij. Hij wijst er nog even op dat het niet verstandig is te snijden in de kindregelingen. 'Het landsbelang is ieders belang.'

Nu is het de beurt aan Van Ojik van GroenLinks. Hij noemt het kabinet 'wankelmoedig in het begrotingsbeleid, volhardend en hardnekkig waar het de nadruk op bezuinigingen betreft'.

Van Ojik wil weten wat nu de status is van het sociaal akkoord. 'Door nu opnieuw 6 miljard te willen bezuinigen speelt het kabinet met vuur, zegt de voorzitter van de FNV nu. Als het doorgaat, halen we onze handtekening weg, zegt Abvakabo. En de heer Biesheuvel van MKB-Nederland heeft spijt.'

Tot slot gaat Van Ojik nog even in op zijn onderhandelingsinzet: vergroening van het belastingstelsel. 'Dan snijdt het mes aan twee kanten: er komen banen bij en het milieu gaat er op vooruit.' Hij wil graag weten wat het kabinet hiervan vindt. Overigens praat Van Ojik morgenavond met D66 en het kabinet achter gesloten deuren over hetzelfde, om te kijken of er schot kan komen in de onderhandelingen over pakket.

GroenLinks-leider Bram van Ojik. Beeld anp
GroenLinks-leider Bram van Ojik.Beeld anp

Samsom: 'Ik heb soms zitten schelden op het CPB, als mooie plannen niet het gewenste effect hadden, maar het is een verstandige club waar je naar moet luisteren. Dan moet je met nieuwe plannen komen.'

Wilders oppert dat er veel geld te halen is bij Europa, het buitenland, ontwikkelingshulp. 'U draagt geld naar Afrika, bent u bereid hiermee te stoppen?' 'Dat ben ik niet', zegt Samsom. Wilders vraagt of er niet te bezuinigen is op de JSF. Samsom antwoordt dat er afgesproken is dat er jaarlijks niet meer aan vliegtuigen wordt uitgegeven dan de afgelopen 20 jaar is gedaan.

null Beeld anp
Beeld anp

Arie Slob vraagt of het echt gaat lukken om een akkoord te bereiken. 'Ja het gaat lukken', aldus Samsom. 'Of het ook lukt met een breed draagvlak, dat ligt aan u.' De PvdA-leider herhaalt zijn oproep aan het kabinet van gisteren om geld uit 'stille reserves' vrij te maken.

CDA-leider Buma beklaagt zich bij Samsom omdat hij niet open staat voor suggesties van zijn fractie. 'Alles wat door de CDA-fractie wordt voorgesteld, wordt door u meteen van tafel geveegd.'

Pechtold vraagt steun aan Samsom om de sociale partners te dwingen door de verlaging van de pensioenpremies geld vrij te maken voor consumenten. De D66-leider zoekt 'een stok om mee te slaan'. De onderhandelingen hierover tussen kabinet en werkgevers en werknemers zitten momenteel vast. Pechtold wil dat Samsom de druk opvoert. De PvdA-leider wil de partners niet dwingen, dat zou het stelsel ondermijnen, zegt hij.

De bijdrage van Samsom duurt tot nu toe veruit het langst omdat hij voortdurend wordt bevraagd door de oppositie. Hij heeft tot dusver gezegd dat de PvdA de btw niet wil verhogen, net zo min als de premies of het eigen risico in de zorg. Ook het zorgpakket moet ongemoeid blijven. Samsom wil wel kijken of de de kindregelingen versoberd kunnen worden en of fraude en verspilling in de zorg verder bestreden kan worden.

De oppositie wil van Samsom meer weten over het PvdA-standpunt over waar geld te halen valt. Samsom zegt desgevraagd dat hij niet wil bezuinigen op de uitkeringen, maar dat het aanpakken van kindregelingen wel kan. (Dit zal de ChristenUnie niet leuk vinden.) Het verhogen van de btw is geen goed plan, zegt Samsom desgevraagd.

SGP-leider Van der Staaij vraagt of een stop op bezuinigingen op onderwijs (zoals D66 wil) straks betaald wordt door het aanpakken van de kindregelingen. Samsom antwoordt dat dit mogelijk is. 'En ik doe u daar geen plezier mee.'

Samsom wil bij besparingen in de zorg kijken naar de instellingen en niet naar patiënten. Dit betekent dat hij wil kijken naar de bestrijding naar fraude en verspilling en niet naar het eigen risico of het verhogen van de premier.

Pechtold wil een concreet bedrag horen. Samsom: 'De afgelopen jaren is dat voor honderden miljoenen gedaan, ik weet niet of dat nog een keer kan, maar laten we het proberen.'

PvdA-leider Diederik Samsom, Beeld anp
PvdA-leider Diederik Samsom,Beeld anp

Van Ojik vraagt aan Samsom hoe er tegelijk bezuinigd en geïnvesteerd kan worden, aangezien de PvdA-leider gisteren in de Volkskrant pleitte voor meer investeringen? Volgens Samsom gaat het niet om extra uitgaven, maar om het vrijmaken van 'stille reserves' om de bestedingen aan te wakkeren.

Roemer ruziet nu wat met Samsom. Volgens de SP-leider wordt er 6 miljard bezuinigd, niet omdat Nederland het wil, maar omdat we een afspraak hebben in Brussel. 'Het gezicht van Dijsselbloem moet gered worden, niet de economie.' Samsom stelt dat zijn partij ook voor goed begrotingsbeleid is, dat er jaarlijks veel te veel wordt uitgegeven en dat hij zich wil houden aan afspraken in Europa.

D66-Kamerlid Wouter Koolmees, D66-leider Alexander Pechtold, 50Plus-leider Henk Krol, VVD-Kamerlid Mark Harbers en premier Mark Rutte voorafgaand aan het debat. Beeld anp
D66-Kamerlid Wouter Koolmees, D66-leider Alexander Pechtold, 50Plus-leider Henk Krol, VVD-Kamerlid Mark Harbers en premier Mark Rutte voorafgaand aan het debat.Beeld anp

Pechtold vraagt PvdA-leider Samsom waarom het zo lang duurt eer er een pakket aan bezuinigingen ligt. Die antwoordt dat het blijkbaar nog niet mogelijk was een breed akkoord te bereiken tussen kabinet en de oppositie.

De PvdA-leider zegt desgevraagd dat het kabinet voldoende heeft gedaan om aan de motie-Pechtold te voldoen, die vroeg om voor de zomer te praten met de oppositie over de invulling van het bezuinigingspakket. Samsom wijst er ook op dat pas in augustus een definitief besluit wordt genomen, omdat dan de laatste cijfers kunnen worden meegenomen.

Buma twijfelt aan dit verhaal. Hij meent dat de motie niet goed is uitgevoerd, omdat het er nu op lijkt alsof het pakket in augustus pas zal worden ingevuld. 'Dan moeten we misschien in augustus onder druk belastingverhogingen doorvoeren.'

Volgens GroenLinks-fractievoorzitter Van Ojik is het duidelijk dat de motie niet is uitgevoerd. 'Dit zegt meer iets over het onvermogen van het kabinet.'

Arie Slob van de ChristenUnie vraagt waar de politiek nu staat, bijna een jaar na het begin van het kabinet. Slob kan de koers van het kabinet niet meer volgen, zo zegt hij, en hij ziet een 'politiek mijnenveld' en een 'akkoordenmijnenveld'. 'Waarom ligt er nu niet gewoon een uitgewerkt pakket?' Slob betreurt dat de oppositie nu niet 'maximaal wordt meegenomen'.

Slob slaat een aantal piketpaaltjes voor eventuele onderhandelingen over de begroting van 2014. Hij zet 'een dikke streep' bij aantasting van de kindregelingen. En: 'Beseft de regering ook dat er sprake zal moeten zijn van goede maatvoering bij de bezuinigingen?' Hij bedoelt wellicht dat 6 miljard bezuinigen teveel is.

Slob stelt dat als er extra geld wordt uitgegeven, dat dan naar de bouwsector moet. Specifieker: extra middelen beschikbaar stellen aan corporaties om investeringen mogelijk te maken.

Arie Slob. Beeld anp
Arie Slob.Beeld anp

Volgens Marianne Thieme van de Partij voor de Dieren wordt de kwaliteit van de leefomgeving niet meegenomen in het kabinetsdenken over de economie. 'Ze investeren tijd in een tikkende tijdbom, en dat is wel het domste wat je kan doen tijdens een systeemcrisis.'

Volgens Thieme zou de overheid moeten investeren in het veilig maken van onze leefomgeving en in duurzaamheid. 'Pas dan kun je vragen aan mensen om financieel bij te dragen.'

Wilders en Buma ruziën over wie verantwoordelijk draagt voor de lastenverzwaringen die vorig jaar in het Lenteakkoord werden afgesproken. Volgens Wilders heeft Buma ook bloed aan zijn handen, omdat hij zijn handtekening zette onder het begrotingsakkoord van 2013. Buma antwoordt dat de plannen voor 99 procent uit het Catshuis kwamen en dat Wilders daar 7 weken over heeft meegepraat. Wilders is verontwaardigd: 'Wij hebben onze handtekening niet gezet. U stond bijna te huilen in het Catshuis. Een toontje lager alstublieft.'

Buma vraagt zich af waarom Rutte nu naar Brussel kijkt om de hoogte van het bezuinigingsbedrag te bepalen. 'Waar is de premier gebleven die ooit zei: we doen dit niet voor Brussel, maar voor onszelf?' Buma wil ook weten of de eigen 3-procentsnorm nu is losgelaten door de premier.

Over de gesprekken met de oppositie zegt Buma dat dit 'niet alleen op voorwaarden van de coalitie' moet gebeuren. 'Als het kabinet serieus wil praten moeten we eerst praten over de foute peilers onder het regeerakkoord.' Buma doelt op lastenverzwaringen, waar hij tegen is, en op het 'feit' dat er volgens hem van 'eerlijk delen' tijdens dit kabinet 'niets terecht komt'.

CDA-leider Sybrand van Haersma Buma. Beeld anp
CDA-leider Sybrand van Haersma Buma.Beeld anp

Pechtold hekelt het feit dat het kabinet nog steeds geen bezuinigingspakket klaar heeft. 'Alles wat we tot nu toe hebben gezien
is de nietszeggende kabinetsbrief van vorige week.' Volgens Pechtold leidt dit tot onzekerheid.

Volgens Pechtold is het een slechte zaak dat het kabinet veel hervormingen heeft uitgesteld. 'De hervorming van de arbeidsmarkt.
Uitgesteld en afgezwakt, dat kost tienduizenden banen.'

Pechtold vraagt zich net als Roemer af of het sociaal akkoord is opgeblazen nu het bezuinigingspakket weer op tafel ligt. 'De vraagt dringt zich dus op: Als dat akkoord van tafel is, geldt dan weer onverkort het regeerakkoord?'

Over de gesprekken met het kabinet (aanstaande donderdag is er een groot overleg tussen kabinet en GroenLinks en D66) zegt Pechtold: 'D66 blijft kritisch-constructief, maar met vrijblijvende gesprekjes komen we er niet. Met uitstel evenmin. Hak knopen door.'

Ook SP-leider Roemer richt zijn pijlen op Rutte. Ziet het kabinet niet in dat Nederlanders cynisch worden van het kabinetsbeleid?

'Rutte en Samsom zijn losgezongen van de samenleving.' Ze praten alleen nog maar met elkaar, aldus Roemer.

Roemer vraagt wie nog de bondgenoten zijn van dit kabinet, nu de sociale partners afstand nemen van de bezuinigingen.

Roemer voorspelt in de toekomst meer 'afbraak van de publieke sector' en 'meer tegenvallende cijfers' door dit kabinetsbeleid. Roemer stelt dat het land schreeuwt om een alternatief beleid, omdat het economisch beleid van de laatste jaren niet heeft geholpen. 'De crisis heeft zich juist verdiept', aldus Roemer.

D66-leider Alexander Pechtold (L) en SP-leider Emile Roemer. Beeld anp
D66-leider Alexander Pechtold (L) en SP-leider Emile Roemer.Beeld anp

Wilders hoofdpunt is dat de meerderheid van de Nederlanders de bezuinigingen van 6 miljard niet wil. 'En die woede is terecht, zo behandel je Nederland niet.'

Wilders is boos, zo zegt hij. 'Dit kabinet heeft ons land kapotgemaakt.'
En: 'Alles wat moet groeien, krimpt door dit kabinet.' Volgens Wilders zijn 'de gewone man, de hardwerkende Nederlander en de ondernemer' door dit beleid 'de klos'.

Wilders: 'De grote schuldige zit daar, de premier. Het enige wat hij te bieden heeft is wereldvreemde dronkenmanspraat. Koop een auto, koop een huis. Natuurlijk heeft de onzin niet geholpen.'

Wilders concludeert: 'De Nederlanders zullen hard afrekenen met dit afbraakkabinet.'

Geert Wilders op de Markt tijdens Sail. Beeld anp
Geert Wilders op de Markt tijdens Sail.Beeld anp

Minister Lodewijk Asscher (Sociale Zaken) is ook aanwezig. Premier Rutte schudt ondertussen alle fractievoorzitters de hand. Rutte maakt ook even een praatje met onder meer Alexander Pechtold (D66) en Henk Krol van 50PLUS. Er wordt veel gelachen.

Het gaat om een groot debat vandaag, alle fracties hebben hun fractievoorzitter naar de plenaire zaal gestuurd. Als eerste spreekt zometeen PVV-leider Geert Wilders. De spreektijden: 5 minuten.

Minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem (L) en premier Mark Rutte. Beeld anp
Minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem (L) en premier Mark Rutte.Beeld anp

De Tweede Kamer debatteert woensdag over het advies van de Europese Commissie om volgend jaar 6 miljard extra te bezuinigen.

Vorige week schreef minister Dijsselbloem aan de Kamer dat het kabinet het advies van eurocommissaris Olli Rehn overneemt. Rehn stelde voor dat het kabinet volgend jaar 1 procent van het bruto binnenlands product moet bezuinigen. Dat komt neer op 6 miljard euro.

'We hebben de kogel door de kerk gejaagd en committeren ons aan 6 miljard structureel vanaf volgend jaar aan extra maatregelen', zei Dijsselbloem.

Woensdag is het aan de Tweede Kamer om hierop te reageren. Wat meespeelt is dat het kabinet momenteel met GroenLinks en D66 overlegt voor steun voor het bezuinigingspakket. Voor de andere oppositiepartijen zal het vrij schieten zijn op het kabinet, omdat het in een tijd van economische malaise extra wil bezuinigen.

PvdA-leider Samsom opperde gisteren dat het kabinet ook geld vrijmaakt dat bij banken en pensioenfondsen is 'opgepot', zodat de bestedingen door consumenten toenemen en de economie een zetje krijgt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden