Debacle dreigt voor versterkte VN-macht

De regering van Sierra Leone wil zich niet bemoeien met het oplaaiend geweld in het land. Aldus de regering van Sierra Leone....

De merkwaardige verklaring werd gisteren voor de BBC-radio afgelegd door de Sierraleoonse minister van Informatie, Julius Spencer. Merkwaardig, maar niet onjuist. In het West-Afrikaanse land werd de afgelopen week immers niet gevochten tussen rebellen en regering, maar tussen rebellen en de vredesduiven van de Verenigde Naties, die de afgelopen maanden juist waren ingevlogen om te voorkomen dat het geweld opnieuw zou oplaaien.

De VN-macht, Unamsil, is daarmee verwikkeld in wat kan uitlopen op een debacle. Niet alleen voor zichzelf, maar ook voor de VN-vredesmachten als zodanig. Opnieuw raken VN-soldaten betrokken in oorlog, en opnieuw vallen aan VN-kant slachtoffers. Vier VN'ers zijn gedood, driehonderd (of misschien vijfhonderd) zijn vorige week ontvoerd door strijders van het Revolutionair Verenigd Front (RUF).

Deze klap voor de Verenigde Naties wordt ook gevoeld door degenen die proberen een VN-macht naar Congo te krijgen. De Amerikaanse VN-ambassadeur Richard Holbrooke was begin mei in Afrika om steun te verwerven voor die plannen, maar de treurige gebeurtenissen in Sierra Leone hebben wereldwijd het toch al geringe enthousiasme voor deelname aan een Congo-operatie ongetwijfeld verder doen slinken.

De Sierraleoonse regering van president Ahmed Tejan Kabbah kijkt intussen opzij en fluit een onschuldig deuntje. Zolang RUF-leider Foday Sankoh 'niets doet wat het vredesproces in gevaar brengt of het leven van onschuldige burgers bedreigt', aldus minister Spencer, hebben wij Sankoh niets te verwijten.

Dit deel van zijn merkwaardige verklaring was wél onjuist. De RUF-leider wordt alom gezien als aanstichter van de burgeroorlog die het land sinds 1991 heeft geruïneerd, en als voornaamste schender van het Lomé-vredesakkoord van vorig jaar. Sindsdien is Sankoh zelfs formeel vice-president , heeft hij ministers in de regering, en verblijft hij in een door de VN bewaakte residentie in Freetown.

Omdat de partijen vorig jaar plechtig hun handtekeningen zetten onder een document dat onder internationale druk tot stand was gekomen, was het logisch dat de internationale gemeenschap zou helpen bij het bestendigen van de goede voornemens.

Logisch was ook dat die rol ditmaal toeviel aan de VN , en niet aan Ecomog, de West-Afrikaanse vredesmacht. Ecomog (voornamelijk bestaand uit Nigeriaanse troepen) was te veel partij geworden in het conflict. Begin vorig jaar nog moesten de Nigerianen met veel militair geweld voorkomen dat Freetown in handen zou vallen van het RUF.

De belangrijkste taak van de in oktober in het leven geroepen Unamsil wordt in Sierra Leone aangeduid met 'DDR' - de Engelse afkorting voor ontwapening, demobilisatie en reïntegratie van de strijdende groepen. Maar het is juist het uitvoeren van deze taak die de VN'ers in conflict heeft gebracht met de rebellen van Sankoh. Die tonen weinig animo hun wapens in te leveren, en alom bestaat de indruk dat zij handelen in opdracht van hun vereerde leider.

Wat Sankoh precies voor ogen staat is niet goed duidelijk. Misschien probeert hij de ontwapening van het RUF als zodanig te saboteren. Misschien probeert hij, zoals de Britse minister Cook suggereerde, vooral de ontwapening te saboteren van zijn troepen in de gebieden waar hij de handel in goud en diamanten controleert.

In zijn rapportage van 11 januari aan de Veiligheidsraad, constateerde Kofi Annan al dat het DDR-proces 'zeer langzaam' verloopt. Het RUF werd door de VN-secretaris-generaal aangewezen als voornaamste boosdoener. Omdat, zo stelde Annan, het leger van Sierra Leone vooralsnog weinig voorstelt en Ecomog zo goed als vertrokken is, 'lijkt er, om het vredesproces gaande te houden, geen ander alternatief te zijn dan het uitbreiden van Unamsil'.

De sterkte van de VN-vredesmacht werd in februari daarom bepaald op ruim elfduizend man in plaats van 8500. Ook het mandaat werd verruimd. De VN-militairen zouden hun DDR-taak krachtiger gaan uitvoeren en een grotere rol krijgen bij het beschermen van burgers.

Daarmee werd, onbedoeld, het probleem versterkt dat zich het afgelopen weekeinde zo heftig deed gevoelen: hoe beter de VN'ers zich van hun taak kwijten, hoe meer weerstand ze oproepen bij het RUF, hoe harder Unamsil moet optreden, al was het maar om zichzelf te beschermen.

Voor hoe lang? 'Het is duidelijk', schreef Kofi Annan in januari, 'dat de Verenigde Naties niet in staat zullen zijn voor langere tijd een grote militaire aanwezigheid in Sierra Leone te handhaven.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden