Deal Shell met Gazprom loopt serieuze averij op

Shell wordt als een van de weinige Nederlandse ondernemingen direct getroffen door de sancties tegen Rusland die Europa dinsdag heeft aangekondigd. Het concern tekende vorig jaar nog een principeakkoord met Gazprom, heel feestelijk tijdens het vriendschapsjaar Nederland-Rusland, onder toeziend oog van president Poetin en premier Rutte. Dat akkoord valt precies onder de omschrijvingen van de sancties.

AMSTERDAM - Shell en Gazprom gaan precies doen wat de EU gaat verbieden: schalie-olie zoeken, olie zoeken in poolgebied en in diep water.


Weliswaar blijven bestaande contracten bij de sancties buiten schot, maar de woordvoerder van Shell benadrukt dat hier nog geen sprake is van een contract. 'Het is alleen nog maar een memorandum of understanding (principe-akkoord)', zegt ze. Als er contracten worden getekend, zal Shell Europa om toestemming moeten vragen. 'Maar dat kan nog jaren duren', zegt Shells woordvoerder geruststellend.


Shell hecht groot belang aan de relatie met Rusland. De huidige bestuursvoorzitter Ben van Beurden was nog maar een paar maanden in functie toen hij in april dit jaar op bezoek ging bij president Poetin om de uitbreiding van Shells betrokkenheid in het Sakhalin-project te bespreken. Shell heeft daarin een belang van 27,5 procent. Verder heeft Shell nog drie 'eigen' velden in Rusland en een exploratievergunning in Komi. Al die activiteiten, die voor Shell ongeveer 5 procent van zijn portefeuille omvatten, worden niet getroffen door de sancties.


Behalve Shell zullen voorlopig weinig bedrijven echte littekens overhouden aan de Europese sancties. In de offshore-industrie, die ook valt onder de sancties, lijkt Fugro het kwetsbaarst. Het onderzoeksbureau is zeer actief in Rusland. Vorig jaar sloot het een nieuw contract voor installaties en diensten voor vloeibaar gas op het Sakhalin-gasveld. Verder heeft Fugro drie bedrijven in Rusland geregistreerd. Heerema en SBM Offshore hebben nauwelijks activiteiten in Rusland.


Ook de Nederlandse banken zullen niet veel last hebben, zegt De Nederlandsche Bank (DNB). De investeringen en kredietverlening van de Nederlandse financiële sector in Rusland is 'echt marginaal', aldus een woordvoerder. ABN Amro en de Rabobank laten weten dat hun financiële blootstelling aan Rusland voornamelijk bestaat uit handelskredieten. Zij financieren bijvoorbeeld scheepsladingen graan of olietransporten van en naar Rusland. ING bevestigt als enige direct zaken te doen met Russische banken.


Rabobank zegt voor 630 miljoen euro aan handelskredieten in Rusland te hebben uitstaan. ABN Amro en ING noemen geen bedragen. De drie banken zeggen dat ze kredietaanvragen voor investeringen in Rusland kritischer bekijken sinds het conflict met Oekraïne is opgelaaid.


De wapenindustrie, de derde bedrijfstak die onder de sancties valt, zal er helemaal niets van merken. Voor zover valt te achterhalen heeft Nederland deze eeuw voor niet meer dan 3 miljoen euro militair materieel aan Rusland verkocht. De hele EU exporteerde in 2012 (volgens Enaat, een organisatie tegen wapenhandel) voor 89 miljoen aan wapentuig naar Rusland. Dat was een vertienvoudiging sinds 2005. Frankrijk is de grootste exporteur: 160 miljoen sinds 2000.


Rusland heeft nog bijna geen tegenmaatregelen genomen. Het legde gisteren de invoer van groente en fruit uit Polen stil, 'vanwege voedselveiligheid'. Als dat wordt uitgebreid naar de Europese Unie staat een bedrag van 2 miljard euro op het spel.


De Nederlandse betrokkenheid bij de sancties van de Europese Unie tegen Rusland is vooralsnog gering. Afgezien van Shell hebben bedrijven weinig te vrezen, banken zelfs helemaal niets. De maatregelen tegen Russische banken lijken hun doel te missen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden